câu1

Trong dòng chảy của văn học trung đại Việt Nam cuối thế kỷ XIX, "Than đạo học" của Tú Xương nổi lên như một tiếng thở dài đầy chua chát trước sự băng hoại của các giá trị Nho giáo. Với thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật cùng cách gieo vần "ôi" trầm buồn, bài thơ đã tái hiện chân thực bức tranh đạo học đang trên đà suy tàn. Về nội dung, tác giả không chỉ phản ánh tình trạng sĩ tử chán nản, bỏ bê kinh sử mà còn vạch trần mục đích học tập bị lệch lạc: người ta không còn học để tu thân, giúp đời mà học chỉ để cầu danh lợi, tiền bạc một cách thực dụng. Tôi cảm nhận được nỗi xót xa vô hạn của một nhà Nho chân chính khi chứng kiến cảnh cửa Khổng sân Trình trở nên vắng vẻ, còn việc thi cử chỉ còn là công cụ cho những mưu cầu thấp hèn. Về nghệ thuật, giọng thơ châm biếm sắc sảo đặc trưng của Tú Xương kết hợp nhuần nhuyễn với các từ láy gợi hình, gợi cảm đã làm nổi bật bối cảnh xã hội nhốn nháo lúc bấy giờ. Bài thơ không đơn thuần là một tiếng than u hoài trước thời cuộc mà còn ẩn chứa tấm lòng yêu nước thầm kín, niềm trăn trở của một trí thức trước vận mệnh văn hóa dân tộc. Tóm lại, tác phẩm là minh chứng cho tài năng và cốt cách của Tú Xương – người luôn đau đáu với những giá trị đạo đức truyền thống giữa buổi giao thời.

câu2

Trong kỷ nguyên số, khi tri thức nhân loại chỉ cách một cú chạm tay, vấn đề ý thức học tập của thế hệ trẻ lại trở thành một đề tài gây nhiều tranh luận. Học tập vốn là hành trình tự thân để làm giàu trí tuệ và tâm hồn, nhưng thực tế cho thấy, thái độ của học sinh hiện nay đang có những phân hóa sâu sắc, đặt ra nhiều thách thức cho giáo dục hiện đại.

Trước hết, ta không thể phủ nhận một bộ phận không nhỏ học sinh đang thể hiện tinh thần chủ động tuyệt vời. Các bạn không chỉ dừng lại ở sách giáo khoa mà còn biết tận dụng công nghệ để tự học, tham gia các dự án cộng đồng và rèn luyện kỹ năng mềm. Tuy nhiên, nhìn vào bức tranh toàn cảnh, tôi nhận thấy một thực trạng đáng lo ngại: sự thụ động và ỷ lại đang dần xâm chiếm tư duy của nhiều bạn trẻ. Thay vì trăn trở trước một bài toán khó hay nghiền ngẫm một ý thơ hay, nhiều học sinh lại chọn cách "phó mặc" cho các công cụ hỗ trợ như ChatGPT hay Gemini. Việc lạm dụng trí tuệ nhân tạo để làm bài hộ thay vì hỗ trợ tìm kiếm thông tin đã biến quá trình học tập từ "tiêu hóa tri thức" thành "sao chép kết quả".

Nguyên nhân của tình trạng này đến từ nhiều phía. Sự bùng nổ của mạng xã hội với những nội dung giải trí ngắn hạn khiến khả năng tập trung sâu của học sinh bị suy giảm. Bên cạnh đó, áp lực điểm số từ gia đình và nhà trường đôi khi vô tình đẩy các bạn vào con đường học đối phó, cốt để có một bảng điểm đẹp hơn là có kiến thức thật. Khi mục đích học tập bị lệch lạc sang giá trị thực dụng – giống như tiếng than của Tú Xương ngày trước – thì sự lười biếng và ỷ lại là điều tất yếu.

Hậu quả của việc thiếu ý thức học tập là vô cùng nghiêm trọng. Một thế hệ "hổng" kiến thức cơ bản, thiếu tư duy phản biện sẽ dễ dàng bị đào thải trong thị trường lao động khắc nghiệt. Xa hơn, sự phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ khiến chúng ta mất đi khả năng sáng tạo độc lập, biến con người thành những "cỗ máy" chỉ biết thực thi mệnh lệnh. Một xã hội không thể phát triển bền vững nếu thế hệ kế cận chỉ có cái mác bằng cấp mà thiếu đi thực lực chuyên môn.

Để khắc phục điều này, giải pháp quan trọng nhất vẫn xuất phát từ chính cá nhân mỗi học sinh. Chúng ta cần hiểu rằng AI hay công nghệ chỉ là những người bạn đồng hành, không phải là người làm thay bộ não của ta. Việc nâng cao kỹ năng sử dụng công nghệ (AI literacy) là cần thiết để ta làm chủ công cụ thay vì bị công cụ điều khiển. Đồng thời, gia đình và nhà trường cần thay đổi cách đánh giá, bớt chú trọng áp lực thành tích và tạo ra môi trường để học sinh được khơi gợi niềm đam mê khám phá tự thân.

Hành trình chinh phục tri thức chưa bao giờ là con đường trải đầy hoa hồng. Tôi tin rằng, chỉ khi mỗi học sinh ý thức được việc học là để khẳng định giá trị bản thân và đóng góp cho xã hội, chúng ta mới có thể biến những công cụ hiện đại thành đòn bẩy để vươn tới những tầm cao mới. Đừng để mình trở thành những "nhà Nho lỗi thời" trong một hình hài mới, mà hãy là những người làm chủ tri thức trong thời đại số.

câu1

Trong dòng chảy của văn học trung đại Việt Nam cuối thế kỷ XIX, "Than đạo học" của Tú Xương nổi lên như một tiếng thở dài đầy chua chát trước sự băng hoại của các giá trị Nho giáo. Với thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật cùng cách gieo vần "ôi" trầm buồn, bài thơ đã tái hiện chân thực bức tranh đạo học đang trên đà suy tàn. Về nội dung, tác giả không chỉ phản ánh tình trạng sĩ tử chán nản, bỏ bê kinh sử mà còn vạch trần mục đích học tập bị lệch lạc: người ta không còn học để tu thân, giúp đời mà học chỉ để cầu danh lợi, tiền bạc một cách thực dụng. Tôi cảm nhận được nỗi xót xa vô hạn của một nhà Nho chân chính khi chứng kiến cảnh cửa Khổng sân Trình trở nên vắng vẻ, còn việc thi cử chỉ còn là công cụ cho những mưu cầu thấp hèn. Về nghệ thuật, giọng thơ châm biếm sắc sảo đặc trưng của Tú Xương kết hợp nhuần nhuyễn với các từ láy gợi hình, gợi cảm đã làm nổi bật bối cảnh xã hội nhốn nháo lúc bấy giờ. Bài thơ không đơn thuần là một tiếng than u hoài trước thời cuộc mà còn ẩn chứa tấm lòng yêu nước thầm kín, niềm trăn trở của một trí thức trước vận mệnh văn hóa dân tộc. Tóm lại, tác phẩm là minh chứng cho tài năng và cốt cách của Tú Xương – người luôn đau đáu với những giá trị đạo đức truyền thống giữa buổi giao thời.

câu2

Trong kỷ nguyên số, khi tri thức nhân loại chỉ cách một cú chạm tay, vấn đề ý thức học tập của thế hệ trẻ lại trở thành một đề tài gây nhiều tranh luận. Học tập vốn là hành trình tự thân để làm giàu trí tuệ và tâm hồn, nhưng thực tế cho thấy, thái độ của học sinh hiện nay đang có những phân hóa sâu sắc, đặt ra nhiều thách thức cho giáo dục hiện đại.

Trước hết, ta không thể phủ nhận một bộ phận không nhỏ học sinh đang thể hiện tinh thần chủ động tuyệt vời. Các bạn không chỉ dừng lại ở sách giáo khoa mà còn biết tận dụng công nghệ để tự học, tham gia các dự án cộng đồng và rèn luyện kỹ năng mềm. Tuy nhiên, nhìn vào bức tranh toàn cảnh, tôi nhận thấy một thực trạng đáng lo ngại: sự thụ động và ỷ lại đang dần xâm chiếm tư duy của nhiều bạn trẻ. Thay vì trăn trở trước một bài toán khó hay nghiền ngẫm một ý thơ hay, nhiều học sinh lại chọn cách "phó mặc" cho các công cụ hỗ trợ như ChatGPT hay Gemini. Việc lạm dụng trí tuệ nhân tạo để làm bài hộ thay vì hỗ trợ tìm kiếm thông tin đã biến quá trình học tập từ "tiêu hóa tri thức" thành "sao chép kết quả".

Nguyên nhân của tình trạng này đến từ nhiều phía. Sự bùng nổ của mạng xã hội với những nội dung giải trí ngắn hạn khiến khả năng tập trung sâu của học sinh bị suy giảm. Bên cạnh đó, áp lực điểm số từ gia đình và nhà trường đôi khi vô tình đẩy các bạn vào con đường học đối phó, cốt để có một bảng điểm đẹp hơn là có kiến thức thật. Khi mục đích học tập bị lệch lạc sang giá trị thực dụng – giống như tiếng than của Tú Xương ngày trước – thì sự lười biếng và ỷ lại là điều tất yếu.

Hậu quả của việc thiếu ý thức học tập là vô cùng nghiêm trọng. Một thế hệ "hổng" kiến thức cơ bản, thiếu tư duy phản biện sẽ dễ dàng bị đào thải trong thị trường lao động khắc nghiệt. Xa hơn, sự phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ khiến chúng ta mất đi khả năng sáng tạo độc lập, biến con người thành những "cỗ máy" chỉ biết thực thi mệnh lệnh. Một xã hội không thể phát triển bền vững nếu thế hệ kế cận chỉ có cái mác bằng cấp mà thiếu đi thực lực chuyên môn.

Để khắc phục điều này, giải pháp quan trọng nhất vẫn xuất phát từ chính cá nhân mỗi học sinh. Chúng ta cần hiểu rằng AI hay công nghệ chỉ là những người bạn đồng hành, không phải là người làm thay bộ não của ta. Việc nâng cao kỹ năng sử dụng công nghệ (AI literacy) là cần thiết để ta làm chủ công cụ thay vì bị công cụ điều khiển. Đồng thời, gia đình và nhà trường cần thay đổi cách đánh giá, bớt chú trọng áp lực thành tích và tạo ra môi trường để học sinh được khơi gợi niềm đam mê khám phá tự thân.

Hành trình chinh phục tri thức chưa bao giờ là con đường trải đầy hoa hồng. Tôi tin rằng, chỉ khi mỗi học sinh ý thức được việc học là để khẳng định giá trị bản thân và đóng góp cho xã hội, chúng ta mới có thể biến những công cụ hiện đại thành đòn bẩy để vươn tới những tầm cao mới. Đừng để mình trở thành những "nhà Nho lỗi thời" trong một hình hài mới, mà hãy là những người làm chủ tri thức trong thời đại số.

câu 1

Đoạn trích "Cảnh tượng đau lòng" là một trong những phân cảnh bi tráng nhất của vở kịch Vua Lia. Qua ngôn ngữ kịch bậc thầy, Shakespeare đã khắc họa thành công bi kịch của một vị vua mất hết tất cả: vương quốc, gia đình và cả lý trí. Hình ảnh Lia "đeo quấn hoa đồng cỏ nội" là biểu tượng cho sự điên dại nhưng cũng là sự giải thoát khỏi những phù hoa giả dối. Trong cơn điên, những lời nói của Lia lại chứa đựng những triết lý cay đắng về sự đời: sự bất công giữa giàu và nghèo, bản chất giả dối của những kẻ nịnh bợ và sự vô tri của quyền lực trước thiên nhiên. Cuộc gặp gỡ giữa một nhà vua điên (Lia) và một bá tước mù (Glô-xtơ) tạo nên một đỉnh điểm về nỗi đau nhân thế – "khôn ngoan trong điên dại". Đoạn trích không chỉ tố cáo xã hội phong kiến thối nát, nơi tình thâm bị rẻ rúng bởi tham vọng, mà còn thể hiện cái nhìn nhân đạo sâu sắc của tác giả trước những thân phận con người bị vùi dập bởi số phận và sự băng hoại đạo đức.

Câu 2:

Trong hành trình nhân sinh, ai cũng mong muốn một cuộc đời bình lặng, trải đầy hoa hồng. Thế nhưng, thực tế cuộc sống lại giống như một bản nhạc với những nốt thăng trầm, và nghịch cảnh chính là những nốt trầm đau đớn nhưng cần thiết. Nghịch cảnh không chỉ là thử thách, mà còn là một món quà khắc nghiệt mang lại những giá trị sâu sắc cho con người.

Nghịch cảnh có thể hiểu là những hoàn cảnh éo le, khó khăn, những thất bại hay mất mát ập đến ngoài ý muốn, đẩy con người vào thế đường cùng. Giống như vua Lia trong bi kịch của Shakespeare, ông chỉ thực sự "nhìn" thấy cuộc đời khi bị đẩy ra giữa cơn giông bão, bị tước bỏ vương miện và sự kính trọng giả dối. Nghịch cảnh chính là chiếc gương phản chiếu chân thực nhất bản chất của con người và cuộc sống.

Trước hết, nghịch cảnh là thước đo bản lĩnh và nghị lực. Khi mọi việc thuận lợi, thật dễ dàng để tỏ ra mạnh mẽ. Nhưng chỉ khi đứng trước giông bão, ta mới biết ai thực sự là người kiên cường. Như "lửa thử vàng, gian nan thử sức", chính những va vấp, đau thương rèn luyện cho ta một ý chí sắt đá và một trái tim quả cảm. Người vượt qua được nghịch cảnh sẽ tích lũy được những kinh nghiệm quý báu mà không một trường lớp nào có thể giảng dạy.

Thứ hai, nghịch cảnh giúp ta nhận ra những giá trị đích thực bị che lấp bởi hào quang giả tạo. Trong đoạn trích "Cảnh tượng đau lòng", vua Lia khi ở đỉnh cao quyền lực đã bị mù quáng bởi những lời nịnh hót. Chỉ đến khi trắng tay, hóa điên và đối mặt với sự phản bội, ông mới thấu hiểu nỗi khổ của dân nghèo và nhận ra bộ mặt thật của các con mình. Trong đời sống cũng vậy, nghịch cảnh là "phép thử" cho tình thân, tình bạn, giúp ta sàng lọc những mối quan hệ chân thành và thấu hiểu được giá trị của bản thân khi không còn danh lợi bao phủ.

Tuy nhiên, nghịch cảnh giống như một con dao hai lưỡi. Nó có thể là bàn đạp để ta bay cao hơn, nhưng cũng có thể là vực thẳm nhấn chìm những ai thiếu niềm tin và ý chí. Nếu đối mặt với khó khăn bằng thái độ bi quan, đổ lỗi cho số phận, con người sẽ dễ dàng gục ngã và đánh mất chính mình. Ngược lại, nếu coi nghịch cảnh là một bài học, một cơ hội để tự điều chỉnh và hoàn thiện, chúng ta sẽ tìm thấy ánh sáng ngay trong bóng tối.

Nhìn chung lại, nghịch cảnh không phải là dấu chấm hết, mà là một bước ngoặt để ta trưởng thành hơn. Thay vì oán trách hay sợ hãi, hãy học cách đối diện với nó bằng sự bình thản và lòng dũng cảm. Hãy nhớ rằng: "Hạt giống chỉ nảy mầm khi vỏ của nó bị nứt ra". Chính trong sự tan vỡ của những ảo tưởng, một con người mới mạnh mẽ và sâu sắc hơn sẽ được ra đời.

Câu 1: Một lời độc thoại trong văn bản:

• EĐ-GA (nói riêng): "Giá nghe kể lại, thì chẳng đời nào mình chịu tin, vậy mà sự thể hiển nhiên kia! Khiến cho lòng ta tan vỡ!"

câu 2

Vua Lia nhận ra bản chất của hai cô con gái và sự ảo tưởng của bản thân khi:

• Trải qua những biến cố nghiệt ngã: bị các con đối xử tệ bạc ("như con chó nhỏ"), bị đẩy ra ngoài trời trong đêm giông bão.
• Cụ thể trong văn bản: "Đến lúc mưa làm ướt sũng người ta, gió rít làm cho răng ta va cầm cập, sấm sét không thèm im tiếng theo lệnh của ta... lúc ấy ta mới biết chúng, ta mới thấu gan ruột chúng!"

Câu 3: Đặc điểm lời thoại của vua Lia trong đoạn trích:

• Tính chất: Đây là lời thoại của một người đang trong trạng thái điên dại, bất ổn về tâm lí.
• Đặc điểm: Các ý nghĩ rời rạc, nhảy cóc, thiếu logic (từ việc đúc tiền sang bắn cung, con chuột, mẩu bánh, chim bay...). Nó phản ánh sự hỗn loạn trong tâm trí nhà vua khi vừa mang mặc cảm tội lỗi, vừa nuối tiếc quyền lực, vừa uất hận.

Câu 4: Các chỉ dẫn sân khấu và tác dụng:

• Liệt kê: (Lia ra, đeo quấn rất ngộ nghĩnh những hoa đồng cỏ nội.), (nói riêng), (Một gia tướng và một số gia nhân ra.), (Lia vùng chạy, bọn gia nhân đuổi theo.).
• Tác dụng:
• • Giúp người đọc hình dung được hành động, cử chỉ, ngoại hình và bối cảnh của nhân vật trên sân khấu.
  • Làm rõ trạng thái điên loạn của vua Lia (đeo hoa cỏ, vùng chạy).
  • Hỗ trợ việc phân chia lời thoại và xác định đối tượng giao tiếp.

Câu 5: Bức tranh hiện thực đời sống hiện ra:

• Sự đảo lộn các giá trị đạo đức: Con cái phản bội cha cái (Gô-nơ-rin, Rê-gan, Eđ-mơn), anh em hãm hại nhau.
• Sự tàn khốc của quyền lực: Quyền lực làm mù quáng con người, khi mất quyền lực, con người trở nên trơ trọi, bi thảm.
• Sự bất công xã hội: Kẻ có tiền, có quyền có thể che đậy tội lỗi ("giáp vàng bao che tội lỗi"), còn người nghèo khổ thì bị phơi bày sự xấu xa.
• Kiếp người nhỏ bé: Con người chỉ là "đồ chơi trong tay Vận mệnh", đầy khổ đau và hư ảo.