Câu 1

Bài thơ "Than đạo học" của Trần Tế Xương là một bức tranh trào phúng sắc sảo, phơi bày sự suy tàn của nền giáo dục Nho học cuối thế kỷ XIX. Về nghệ thuật, tác phẩm phản ánh chân thực tình cảnh "đạo học" đang dần bị rẻ rúng trước sự xâm nhập của lối học thực dụng, hư danh. Qua hình ảnh "mười người đi học, chín người thôi" và sự uể oải của "cô hàng bán sách", "thầy khóa tư lương", Tú Xương đã lột tả sự bế tắc, thiếu sức sống của kẻ sĩ thời bấy giờ. Đặc biệt, hai câu luận "Sĩ khí rụt rè, gà phải cáo / Văn trường liều lĩnh, đấm ăn xôi" đã mỉa mai cay nghiệt thói hèn nhát và lối học "vẹt", học để kiếm chác lợi lộc thay vì tu dưỡng đạo đức. Về nghệ thuật, bài thơ tuân thủ nghiêm ngặt thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật nhưng lại mang hơi thở đời thường dân dã. Tác giả sử dụng bút pháp châm biếm điêu luyện, kết hợp giữa tự trào và phê phán xã hội. Những cặp từ đối xứng như "lim dim ngủ" với "nhấp nhổm ngồi", cùng các hình ảnh so sánh ví von "gà phải cáo", "đấm ăn xôi" tạo nên tiếng cười đau xót, thể hiện nỗi lòng u uất của một nhà nho nặng lòng với vận mệnh đất nước nhưng bất lực trước thời cuộc.

Câu 2

Phải thừa nhận rằng đại bộ phận học sinh ngày nay có ý thức học tập rất tích cực. Trong bối cảnh hội nhập, các bạn trẻ đã sớm nhận thức được tầm quan trọng của ngoại ngữ, tin học và các kỹ năng mềm. Nhiều bạn không chỉ dừng lại ở sách vở trên lớp mà còn tự học qua internet, tham gia các câu lạc bộ nghiên cứu khoa học và đạt được những thành tựu quốc tế đáng tự hào. Sự năng động, sáng tạo và tinh thần cầu tiến này chính là động lực thúc đẩy xã hội đi lên.

Ý thức học tập là chìa khóa mở ra cánh cửa tương lai. Trong thế giới biến động không ngừng, chỉ có tinh thần tự học và ý thức rèn luyện nghiêm túc mới giúp chúng ta đứng vững. Là những chủ nhân tương lai của đất nước, mỗi học sinh hãy bắt đầu thay đổi thái độ học tập ngay từ hôm nay, bởi "Học vấn có những chùm rễ đắng cay nhưng hoa quả lại ngọt ngào".

Câu 1.

Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2.

Đề tài: Đạo học/ Sự suy tàn của Nho học.

Câu 3.

Tác giả cho rằng "Đạo học ngày nay chán lắm rồi" vì đạo học không còn được coi trọng như trước. Việc học hành sa sút, nhiều người chán chường, lựa chọn bỏ học, sĩ khí giảm sút và mục tiêu của việc học không còn vì đạo lí hay trí tuệ mà đã trở nên thực dụng, chạy theo danh lợi.

Câu 4.

- Những từ láy được sử dụng trong văn bản: lim dim, nhấp nhốm, rụt rè, liêu lĩnh

-Nhận xét: Những từ láy kể trên có tác dụng gợi tả một cách chân thực sự uể oải khi chẳng có người mua sách, sự sốt ruột khi không có người theo học, sự dè dặt, e ngại và sự bất chấp của những sĩ tử thời bấy giờ. Tất cả những chi tiết ấy đã góp phần tạo nên bối cảnh thực tiễn Nho học suy tàn.

Câu 5.

Nội dung: Bài thơ đã khắc họa thành công bối cảnh đạo học suy tàn cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, qua đó, thể hiện nỗi buồn, sự chua xót của tác giả khi việc học hành không được coi trọng, sĩ khí của những nhà Nho giảm sút, con người chạy theo lợi ích thực dụng thay vì những lý tưởng cao đẹp.

Câu 1

Đọc đoạn trích về cô Tâm trong truyện ngắn "Cô hàng xén" của Thạch Lam, em cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp tần tảo, giàu đức hi sinh và tình yêu thương gia đình sâu sắc của nhân vật này. Hình ảnh cô Tâm hiện lên thật chân thực và xúc động. Ngay từ đầu, sự mệt mỏi của cô tan biến khi nhìn thấy những dấu hiệu quen thuộc của quê nhà - cây đa, quán gạch, hàng tre. Điều đó cho thấy một trái tim luôn hướng về gia đình, nơi mang lại cho cô sự bình yên và vơi đi gánh nặng cuộc sống. Gánh hàng trên vai dường như cũng nhẹ hơn khi cô biết mình sắp trở về, nhịp bước chân mau hơn hòa cùng nhịp đòn gánh, thể hiện niềm vui và sự mong mỏi đoàn tụ. Cô Tâm không chỉ lo toan cho bản thân mà còn nghĩ đến mẹ già đang ngóng đợi và các em nhỏ đang háo hức chờ quà, một gói kẹo bỏng nhỏ thôi cũng đủ thấy tấm lòng chu đáo và sự quan tâm của cô. Khi về đến nhà, giữa mùi phân trâu nồng ấm và tiếng sủa mừng rỡ của con vá, hình ảnh các em reo vui đón chị càng làm nổi bật sự ấm áp của tình thân. Khoảnh khắc cô mỉm cười xoa đầu em, bao nhiêu mệt nhọc dường như tan biến, nhường chỗ cho niềm hạnh phúc giản dị khi được ở bên những người thân yêu. Sự đảm đang của cô còn thể hiện ở việc lo toan thu xếp hàng hóa, bởi đó là "vốn liếng quý báu" giúp cô nuôi sống cả gia đình. Bữa cơm gia đình ấm cúng dưới ánh mắt hiền từ của mẹ, tiếng hỏi han ríu rít của các em về chuyện chợ búa càng khắc họa rõ nét vai trò trụ cột của cô Tâm. Dù từng có một thời cắp sách đến trường, cô đã gác lại việc học để bước vào cuộc đời mưu sinh, gánh vác trách nhiệm gia đình khi cha yếu. Sáng hôm sau, dù trời lạnh giá, cô vẫn gánh hàng lên chợ, mùi quê hương thân thuộc tiếp thêm cho cô sự can đảm. Qua đoạn trích, cô Tâm hiện lên là một người con, người chị giàu tình thương, nghị lực và đức hi sinh. Cô là hình ảnh đẹp đẽ về người phụ nữ Việt Nam tần tảo, luôn đặt gia đình lên trên hết và âm thầm gánh vác những khó khăn của cuộc sống.

Câu 2

Niềm tin vào bản thân là ngọn lửa soi đường, là động lực thúc đẩy mỗi cá nhân vượt qua khó khăn và chinh phục mục tiêu. Đối với giới trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước, niềm tin này càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, bởi nó định hình hành động, quyết định sự thành bại và kiến tạo nên một thế hệ tự tin, bản lĩnh. Tuy nhiên, bức tranh về niềm tin vào bản thân của giới trẻ hiện nay không chỉ có những gam màu tươi sáng mà còn đan xen những thách thức không nhỏ.

Một bộ phận không nhỏ giới trẻ ngày nay đang thể hiện một sự tự tin đáng ngưỡng mộ. Họ dám nghĩ, dám làm, không ngại thử thách và luôn sẵn sàng đối mặt với những điều mới mẻ. Sự tiếp cận dễ dàng với tri thức và thông tin qua internet đã mở ra chân trời kiến thức rộng lớn, giúp họ có cái nhìn đa chiều về thế giới và trang bị cho mình những kỹ năng cần thiết. Họ năng động, sáng tạo, dám thể hiện cá tính và không ngừng nỗ lực để khẳng định giá trị bản thân. Những startup trẻ tuổi, những nhà hoạt động xã hội đầy nhiệt huyết, những nghệ sĩ trẻ tài năng đang ngày càng xuất hiện nhiều hơn, minh chứng cho một thế hệ trẻ đầy tiềm năng và tự tin vào khả năng của mình. Họ tin rằng mình có thể tạo ra sự khác biệt, đóng góp vào sự phát triển của xã hội và theo đuổi những đam mê một cách mạnh mẽ.

Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, một bộ phận giới trẻ hiện nay lại đang phải đối mặt với những vấn đề về niềm tin vào bản thân. Áp lực từ gia đình, nhà trường và xã hội về thành công, về sự hoàn hảo đôi khi trở thành gánh nặng tinh thần, khiến họ cảm thấy hoài nghi về năng lực của chính mình. Sự so sánh liên tục với bạn bè trên mạng xã hội, nơi những hình ảnh hào nhoáng về cuộc sống được tô vẽ, có thể dẫn đến cảm giác tự ti, mặc cảm về bản thân. Thêm vào đó, những thất bại ban đầu, sự phê bình từ người khác hay những khó khăn trong cuộc sống có thể bào mòn sự tự tin vốn có, khiến họ trở nên rụt rè, e ngại và thiếu quyết đoán.

Một trong những nguyên nhân sâu xa của sự thiếu tự tin này có thể xuất phát từ môi trường giáo dục và sự định hướng chưa thực sự hiệu quả. Việc quá chú trọng vào thành tích học tập mà bỏ qua việc khuyến khích sự sáng tạo, khả năng giải quyết vấn đề và phát triển kỹ năng mềm có thể khiến giới trẻ thiếu đi sự tự tin vào những khía cạnh khác của bản thân ngoài điểm số. Bên cạnh đó, sự bao bọc quá mức từ gia đình đôi khi cũng tước đi cơ hội để họ tự trải nghiệm, đối mặt và vượt qua khó khăn, từ đó không xây dựng được sự tự tin vững chắc từ bên trong.

Để củng cố niềm tin vào bản thân cho giới trẻ, cần có sự chung tay của cả gia đình, nhà trường và xã hội. Gia đình cần tạo một môi trường yêu thương, khuyến khích và tôn trọng sự khác biệt của mỗi cá nhân, giúp con em mình nhận ra giá trị riêng và tự tin vào những khả năng tiềm ẩn. Nhà trường cần đổi mới phương pháp giáo dục, không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn chú trọng phát triển toàn diện nhân cách, kỹ năng sống và khơi dậy sự tự tin ở học sinh thông qua các hoạt động trải nghiệm, làm việc nhóm và khuyến khích tư duy phản biện. Xã hội cần tạo ra những cơ hội để giới trẻ được thể hiện bản thân, được đóng góp và được công nhận, đồng thời xây dựng một môi trường lành mạnh, giảm bớt áp lực về sự hoàn hảo và khuyến khích sự chấp nhận những thất bại như một phần tất yếu của quá trình trưởng thành.

Niềm tin vào bản thân của giới trẻ hiện nay là một vấn đề phức tạp với nhiều khía cạnh. Dù có những biểu hiện tích cực về sự năng động và tự tin, vẫn còn tồn tại không ít những thách thức khiến một bộ phận giới trẻ cảm thấy hoài nghi về bản thân. Việc nuôi dưỡng và củng cố niềm tin này đòi hỏi sự nỗ lực từ chính bản thân mỗi người trẻ, cùng với sự đồng hành, định hướng đúng đắn từ gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Chỉ khi đó, thế hệ trẻ mới có thể phát huy hết tiềm năng, tự tin bước vào tương lai và đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên là biểu cảm.

Câu 2: Hình ảnh đời mẹ được so sánh với những sự vật, hiện tượng sau:

Bến vắng bên sông: Gợi sự lặng lẽ, âm thầm, nơi đón nhận những điều đến và đi.

Cây tự quên mình trong quả: So sánh sự hy sinh, âm thầm cho đi mà không đòi hỏi báo đáp của mẹ.

Câu 3: Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ "Quả chín rồi ai dễ nhớ ơn cây" là ẩn dụ.

Tác dụng: Hình ảnh "quả chín" ẩn dụ cho những đứa con đã trưởng thành, hưởng thụ thành quả. "Cây" ẩn dụ cho người mẹ đã âm thầm hy sinh. Biện pháp này gợi sự vô tình, có thể quên đi công ơn của mẹ khi đã trưởng thành và có cuộc sống riêng.

Câu 4: Hai dòng thơ cuối "Con muốn có lời gì đằm thắm / Ru tuổi già của mẹ tháng năm nay" thể hiện:

Sự xúc động, tình cảm sâu sắc của người con: Người con cảm thấy nghẹn ngào, muốn có những lời lẽ chân thành, sâu sắc nhất để bày tỏ tình yêu thương và sự biết ơn đối với mẹ.

Sự lo lắng, quan tâm đến tuổi già của mẹ: "Ru tuổi già của mẹ tháng năm nay" gợi hình ảnh người con muốn ở bên cạnh, chăm sóc, vỗ về mẹ trong những năm tháng tuổi già. Câu thơ thể hiện sự trân trọng thời gian và mong muốn bù đắp cho mẹ.

Câu 5:

Bài học mà em rút ra được cho bản thân là trân trọng và biết ơn sự hy sinh của mẹ: Đoạn thơ giúp chúng ta nhận thức sâu sắc hơn về tình yêu thương bao la và sự hy sinh thầm lặng của mẹ dành cho con cái. Quan tâm và yêu thương mẹ khi còn có thể: Thời gian không chờ đợi, chúng ta cần trân trọng những khoảnh khắc bên mẹ, thể hiện tình cảm và sự quan tâm khi mẹ còn khỏe mạnh.Sống có trách nhiệm và không quên cội nguồn: Như hình ảnh "quả chín nhớ ơn cây", chúng ta cần sống sao cho xứng đáng với những gì mẹ đã dành cho, và luôn nhớ về công ơn sinh thành, dưỡng dục của mẹ.

Câu 1

Tính sáng tạo đóng vai trò then chốt trong việc phát triển bản thân và xã hội của thế hệ trẻ hiện nay. Trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ, sáng tạo không chỉ là yếu tố cần thiết để giải quyết vấn đề mà còn là động lực thúc đẩy đổi mới, khởi nghiệp và hội nhập quốc tế. Đặc biệt, trong thời đại số hóa, sáng tạo giúp giới trẻ thích ứng nhanh với thay đổi, phát huy năng lực cá nhân và đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước. Đảng ta đã khẳng định rằng phát triển con người toàn diện và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là mục tiêu quan trọng trong giai đoạn 2021–2030, trong đó sáng tạo là động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc . Do đó, việc khuyến khích và phát huy tính sáng tạo trong thế hệ trẻ không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội mà còn góp phần xây dựng một xã hội văn minh, hiện đại.

Câu 2

Trong kho tàng văn học Việt Nam, Nguyễn Ngọc Tư là một cây bút nổi bật với những tác phẩm đậm chất Nam Bộ, phản ánh sâu sắc đời sống và tâm hồn con người miền Tây sông nước. Truyện ngắn "Biển người mênh mông" là một trong những tác phẩm tiêu biểu, khắc họa hình ảnh con người Nam Bộ qua hai nhân vật Phi và ông Sáu Đèo. Qua đó, tác giả đã thể hiện những phẩm chất đáng quý của người dân miền Tây: chân chất, hiền hậu, giàu lòng nhân ái và khát khao yêu thương.

Phi là một thanh niên sống trong cảnh thiếu thốn tình cảm. Mẹ anh bỏ đi từ khi anh còn nhỏ, để lại anh sống với bà ngoại. Sau khi bà mất, Phi trở nên lạc lõng, sống tạm bợ và thiếu thốn tình cảm. Anh lang thang khắp nơi, hát rong kiếm sống, nhưng trong lòng luôn khát khao một mái ấm, một tình thân. Cuộc gặp gỡ với ông Sáu Đèo đã mang đến cho Phi một tia sáng trong cuộc đời. Ông Sáu không chỉ là người bạn, mà còn là người thầy, người cha thứ hai của Phi. Những lời nhắc nhở ân cần của ông, như việc nhắc Phi cắt tóc, đã đánh thức trong anh những ký ức về bà ngoại và khát vọng được yêu thương. Phi cảm nhận được tình cảm chân thành từ ông Sáu, điều mà anh đã thiếu thốn suốt bao năm.
Ông Sáu Đèo là một người đàn ông trung niên, sống một mình sau khi vợ bỏ đi. Ông làm nghề bán vé số, cuộc sống đơn giản nhưng đầy tình cảm. Dù sống đơn độc, ông luôn giữ được lòng nhân ái và sẵn sàng giúp đỡ những người xung quanh. Ông Sáu Đèo có một trái tim rộng mở, luôn quan tâm đến những người xung quanh, đặc biệt là những người nghèo khổ. Ông không chỉ giúp đỡ về vật chất mà còn chia sẻ những câu chuyện, những kinh nghiệm sống quý báu với mọi người. Ông là hình mẫu của người đàn ông Nam Bộ chân chất, thật thà nhưng cũng đầy lòng nhân ái và bao dung.
Mối quan hệ giữa Phi và ông Sáu Đèo là minh chứng cho tình người ấm áp, chân thành trong cộng đồng Nam Bộ. Dù không có quan hệ huyết thống, nhưng giữa họ luôn tồn tại một sợi dây liên kết vô hình, đó là tình cảm và sự quan tâm lẫn nhau. Họ cùng chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, cùng nhau vượt qua những khó khăn trong cuộc sống.
Qua mối quan hệ này, tác giả muốn gửi gắm thông điệp về giá trị của tình người, về sự sẻ chia và giúp đỡ lẫn nhau trong cộng đồng. Đó là những phẩm chất đáng quý của người dân Nam Bộ, luôn sống chan hòa, yêu thương và sẵn sàng giúp đỡ người khác.

Nhân vật Phi và ông Sáu Đèo trong "Biển người mênh mông" là hình mẫu tiêu biểu của con người Nam Bộ – hiền hậu, chân chất nhưng cũng đầy mạnh mẽ và kiên cường. Qua họ, chúng ta cảm nhận được vẻ đẹp của tình người, của sự sẻ chia và lòng nhân ái trong cộng đồng. Đó là những giá trị văn hóa sâu sắc, góp phần làm nên bản sắc riêng biệt của con người miền Tây sông nước.

Câu 1. Kiểu văn bản của ngữ liệu trên là văn bản thông tin (hoặc văn bản thuyết minh). Văn bản cung cấp thông tin về chợ nổi, một nét văn hóa đặc trưng của miền Tây sông nước, thông qua việc miêu tả, liệt kê và giải thích các đặc điểm của nó.

Câu 2. Một số hình ảnh, chi tiết cho thấy cách giao thương, mua bán thú vị trên chợ nổi:

Người buôn bán và người mua sắm di chuyển bằng xuồng, ghe, tắc ráng, tạo nên cảnh tượng tấp nập trên sông.

Những chiếc xuồng con len lỏi khéo léo giữa hàng trăm ghe thuyền mà hiếm khi va quệt.

Hàng hóa phong phú, đa dạng được bày bán trên sông, từ trái cây, rau củ đến hàng thủ công, gia dụng và thực phẩm.

Cách rao hàng độc đáo bằng "cây bẹo": người bán treo hàng hóa lên sào tre cao để thu hút khách từ xa.

Sự đa dạng của "cây bẹo" với nhiều loại hàng hóa khác nhau, thậm chí cả lá lợp nhà để rao bán ghe.

Cách thu hút khách bằng âm thanh của những chiếc kèn bấm tay, kèn đạp chân.

Lời rao hàng lảnh lót, thiết tha của các cô gái bán đồ ăn thức uống.

Câu 3. Tác dụng của việc sử dụng tên các địa danh trong văn bản trên:

Việc liệt kê tên các chợ nổi tiêu biểu như Cái Bè (Tiền Giang), Cái Răng, Phong Điền (Cần Thơ),... giúp người đọc hình dung rõ ràng về sự phân bố rộng khắp của hình thức chợ này ở miền Tây.

Tăng tính xác thực: Các địa danh cụ thể tạo độ tin cậy cho thông tin được cung cấp, cho thấy đây là một hiện tượng văn hóa có thật và phổ biến.

Gợi mở sự phong phú và đa dạng: Sự xuất hiện của nhiều tên chợ nổi khác nhau cho thấy sự đa dạng và đặc sắc của văn hóa chợ nổi ở từng địa phương.

Khơi gợi sự quan tâm và khám phá: Việc nhắc đến các địa danh có thể kích thích sự tò mò của người đọc, thôi thúc họ tìm hiểu thêm hoặc có mong muốn được trực tiếp trải nghiệm không khí chợ nổi ở những địa điểm này.

Câu 4. Tác dụng của phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ trong văn bản trên:

Thu hút sự chú ý bằng thị giác: "Cây bẹo" với hàng hóa treo cao là một hình thức quảng cáo trực quan, giúp người mua dễ dàng nhận biết mặt hàng từ xa mà không cần nghe rao.Truyền tải thông tin nhanh chóng và hiệu quả: Chỉ cần nhìn vào "cây bẹo", người mua có thể biết được loại hàng hóa đang được bán.Tạo nên nét đặc trưng văn hóa: "Cây bẹo" trở thành một biểu tượng độc đáo của chợ nổi miền Tây, góp phần tạo nên bản sắc riêng. Thu hút sự chú ý bằng thính giác: Âm thanh đặc trưng của các loại kèn cũng là một phương tiện phi ngôn ngữ

Câu 5.

Chợ nổi không chỉ đơn thuần là nơi diễn ra hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa mà còn mang một vai trò vô cùng quan trọng và sâu sắc đối với đời sống vật chất và tinh thần của người dân miền Tây: Trung tâm kinh tế quan trọng: Chợ nổi là đầu mối giao thương lớn, nơi tiêu thụ nông sản, sản vật địa phương và cung cấp các mặt hàng thiết yếu. Nó tạo công ăn việc làm, thu nhập ổn định cho hàng ngàn người dân. Nét văn hóa đặc sắc và độc đáo: Chợ nổi là một biểu tượng văn hóa sông nước độc đáo của miền Tây, thể hiện sự thích ứng tài tình của con người với môi trường sống. Những hoạt động mua bán trên sông, cách rao hàng đặc biệt, sự đa dạng của hàng hóa tạo nên một không gian văn hóa sống động và hấp dẫn. Địa điểm giao lưu văn hóa và xã hội: Chợ nổi là nơi gặp gỡ, giao lưu của người dân từ khắp nơi, không chỉ trong vùng mà còn thu hút du khách. Đây là cơ hội để trao đổi văn hóa, tăng cường sự gắn kết cộng đồng.Điểm du lịch hấp dẫn: Với vẻ đẹp độc đáo và không khí sôi động, chợ nổi trở thành một điểm đến du lịch hấp dẫn, góp phần quảng bá hình ảnh miền Tây và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.Giữ gìn bản sắc truyền thống: Trong bối cảnh hiện đại hóa, chợ nổi vẫn giữ được những nét truyền thống lâu đời, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa sông nước của vùng đất này.Chợ nổi không chỉ là một hình thức kinh tế mà còn là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa, xã hội và tinh thần của người dân miền Tây. Việc bảo tồn và phát triển chợ nổi có ý nghĩa to lớn trong việc duy trì bản sắc văn hóa và thúc đẩy sự phát triển bền vững của khu vực.