Câu 1

Bài thơ Than đạo học của Tú Xương đã khắc họa sâu sắc bức tranh suy tàn của Nho học vào cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX. Trước hết, về nội dung, tác giả thể hiện nỗi chán chường, thất vọng khi đạo học không còn được coi trọng: “Mười người đi học, chín người thôi”. Hình ảnh cô hàng sách “lim dim ngủ”, thầy đồ “nhấp nhổm ngồi” cho thấy cảnh học hành ế ẩm, tiêu điều. Bên cạnh đó, hình ảnh “sĩ khí rụt rè”, “văn chương liều lĩnh” phản ánh sự sa sút về nhân cách, mục đích học tập không còn cao đẹp mà trở nên thực dụng. Về nghệ thuật, bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật, sử dụng nhiều từ láy giàu giá trị gợi hình, gợi cảm như “lim dim”, “nhấp nhổm”, “rụt rè”, “liều lĩnh”, góp phần làm nổi bật không khí uể oải, chán nản. Giọng điệu trào phúng, châm biếm nhẹ nhàng nhưng sâu cay cũng là nét đặc sắc, thể hiện thái độ phê phán xã hội và nỗi đau đáu của tác giả trước sự suy tàn của đạo học.

Câu 2

Câu 1:

Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2:

Đề tài: Đạo học/ Sự suy tàn của Nho học.

Câu 3:

Tác giả cho rằng “Đạo học ngày nay chán lắm rồi” vì đạo học không còn được coi trọng như trước. Việc học hành sa sút, nhiều người chán chường, lựa chọn bỏ học, sĩ khí giảm sút và mục tiêu của việc học không còn vì đạo lí hay trí tuệ mà đã trở nên thực dụng, chạy theo danh lợi.

Câu 4:

Những từ láy được sử dụng trong văn bản: lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh.

Nhận xét: Những từ láy kể trên có tác dụng gợi tả một cách chân thực sự uể oải khi chẳng có người mua sách, sự sốt ruột khi không có người theo học, sự dè dặt, e ngại và sự bất chấp của những sĩ tử thời bấy giờ. Tất cả những chi tiết ấy đã góp phần tạo nên bối cảnh thực tiễn Nho học suy tàn.

Câu 5:

Nội dung: Bài thơ đã khắc họa thành công bối cảnh đạo học suy tàn cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, qua đó, thể hiện nỗi buồn, sự chua xót của tác giả khi việc học hành không được coi trọng, sĩ khí của những nhà Nho giảm sút, con người chạy theo lợi ích thực dụng thay vì những lý tưởng cao đẹp.