Câu 1.
Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2.
Đối tượng trào phúng trong bài thơ là chính tác giả (Nguyễn Khuyến) – một nhà nho tự ý thức, tự giễu bản thân mình.

Câu 3.

“Làng nhàng” có nghĩa là: tầm thường, không nổi bật, không ra gì.

Từ này góp phần thể hiện thái độ tự trào, tự chê bai, chán nản và bất mãn với chính bản thân của tác giả.

Câu 4.

Nghệ thuật trào phúng: sử dụng hình ảnh ẩn dụ quen thuộc trong đời sống dân gian (cờ bạc) kết hợp với cách nói phóng đại, mỉa mai.

Tác dụng: khắc họa rõ sự bế tắc, thất bại, bất lực của tác giả trên con đường công danh, đồng thời tạo tiếng cười chua chát mang tính tự giễu.

Câu 5.
Hai câu thơ thể hiện tâm trạng tự ý thức sâu sắc của tác giả:

Một mặt, Nguyễn Khuyến tự chán chính mình, thấy mình bất tài, vô dụng.

Mặt khác, đó là nỗi mỉa mai cay đắng trước danh vọng hình thức (“bia xanh, bảng vàng”) không tương xứng với thực chất, qua đó bộc lộ nỗi đau thời thế và nhân cách thanh cao của nhà nho.

Câu 6.
Từ thông điệp bài thơ, giới trẻ ngày nay cần:

Sống có trách nhiệm với bản thân và xã hội, không buông xuôi, thờ ơ.

Không ngừng học tập, rèn luyện năng lực và nhân cách, tránh sống “làng nhàng”, vô nghĩa.

Dám nhìn nhận bản thân để tự hoàn thiện, biến lý tưởng và khát vọng thành hành động cụ thể nhằm cống hiến, xây dựng quê hương đất nước.

Trong quá trình phát triển của xã hội hiện đại, giới trẻ được xem là lực lượng xung kích, là tương lai của đất nước. Tuy nhiên, bên cạnh những người trẻ sống đẹp, sống có lý tưởng, vẫn còn tồn tại một bộ phận giới trẻ có lối sống vô trách nhiệm, gây ra nhiều hệ lụy đáng lo ngại cho bản thân, gia đình và xã hội.

Trước hết, lối sống vô trách nhiệm là cách sống thờ ơ, thiếu ý thức đối với bản thân và cộng đồng, không quan tâm đến hậu quả của hành động mình gây ra. Biểu hiện của lối sống này khá đa dạng: lười học tập, buông thả bản thân, thiếu ý thức trong công việc; thờ ơ trước các vấn đề chung của xã hội; vô trách nhiệm trong lời nói và hành động trên mạng xã hội; sống chỉ biết hưởng thụ, chạy theo vật chất, danh vọng mà quên đi nghĩa vụ của một công dân. Không ít bạn trẻ dễ dàng bỏ cuộc trước khó khăn, đùn đẩy trách nhiệm cho người khác, hoặc sống ích kỉ, chỉ biết đến lợi ích cá nhân.

Nguyên nhân dẫn đến lối sống vô trách nhiệm của một bộ phận giới trẻ xuất phát từ nhiều phía. Trước hết là ảnh hưởng tiêu cực của mặt trái xã hội hiện đại, khi chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng, hưởng thụ được đề cao. Bên cạnh đó, sự buông lỏng trong giáo dục gia đình, cha mẹ nuông chiều con cái, làm thay mọi việc khiến nhiều bạn trẻ thiếu kỹ năng sống và ý thức tự lập. Ngoài ra, sự tác động mạnh mẽ của mạng xã hội cũng khiến không ít người trẻ sống ảo, chạy theo lượt thích, bỏ quên trách nhiệm với cuộc sống thực. Bản thân người trẻ cũng chưa nhận thức đầy đủ về vai trò, nghĩa vụ của mình đối với gia đình và xã hội.

Lối sống vô trách nhiệm để lại những hậu quả nghiêm trọng. Với cá nhân, nó khiến người trẻ đánh mất cơ hội phát triển bản thân, sống mờ nhạt, thiếu mục tiêu và dễ thất bại trong tương lai. Với gia đình, đó là nỗi lo lắng, thất vọng của cha mẹ. Với xã hội, sự vô trách nhiệm của một bộ phận giới trẻ làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực, cản trở sự phát triển chung của đất nước, làm xói mòn các giá trị đạo đức tốt đẹp.

Trước thực trạng ấy, mỗi người trẻ cần nhìn nhận lại bản thân và thay đổi cách sống. Trước hết, phải rèn luyện ý thức trách nhiệm từ những việc nhỏ nhất: học tập nghiêm túc, sống kỷ luật, tôn trọng lời hứa. Đồng thời, cần biết sống vì cộng đồng, tích cực tham gia các hoạt động xã hội, tình nguyện. Gia đình, nhà trường và xã hội cũng cần phối hợp trong việc giáo dục, định hướng lối sống lành mạnh, giúp giới trẻ hình thành nhân cách tốt đẹp.

Tuy nhiên, cũng cần khẳng định rằng không phải toàn bộ giới trẻ đều vô trách nhiệm. Thực tế cho thấy rất nhiều bạn trẻ đang ngày ngày nỗ lực học tập, cống hiến, sẵn sàng dấn thân vì cộng đồng và Tổ quốc. Chính họ là minh chứng cho một thế hệ trẻ giàu trách nhiệm, đáng tin cậy.

Tóm lại, lối sống vô trách nhiệm của một bộ phận giới trẻ là vấn đề đáng suy ngẫm. Mỗi người trẻ cần ý thức rằng sống có trách nhiệm không chỉ là bổn phận mà còn là cách để khẳng định giá trị bản thân, góp phần xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ và một đất nước ngày càng giàu mạnh.