câu 1: thể thơ của bài thơ là: thất ngôn bát cú đường luật

câu 2: đề tài của bài thơ sự suy tàn của Nho học và tình cảnh đáng buồn của việc học hành , thi cử trong xã hội Việt Nam thời kỳ giao thời

câu 3: Tác giả nói vậy vì ông chứng kiến thực trạng bi hài của giáo dục thời bấy giờ:

• Sự thờ ơ của người học: "Mười người đi học, chín người thôi" – người ta không còn thiết tha với chữ nghĩa thánh hiền.
• Cảnh hiu quạnh, bế tắc: Cô bán sách thì ngủ gật, thầy đồ dạy tư thì ngồi không yên (nhấp nhổm).
• Sự xuống cấp của nhân cách: Kẻ sĩ thì nhút nhát ("rụt rè"), còn việc thi cử thì trở nên thực dụng, liều lĩnh bất chấp để cầu lợi lộc ("đấm ăn xôi")

câu 4: Tác giả đã sử dụng rất hiệu quả các từ láy như: lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh.

• Tác dụng: Các từ láy này không chỉ gợi hình ảnh sống động mà còn gợi cảm xúc mạnh mẽ. Chúng khắc họa rõ nét vẻ uể oải, bất an và cả sự tha hóa, mất đi khí phách của tầng lớp trí thức đương thời.
• Sắc thái: Góp phần tạo nên giọng điệu mỉa mai, châm biếm sắc sảo đặc trưng của thơ Tú Xương, thể hiện thái độ phê phán thực tại xã hội.