Trong dòng chảy không ngừng của xã hội hiện đại, khi cuộc sống ngày càng phát triển, đa dạng và phức tạp “sống để làm gì?” hay “lý tưởng sống là gì?” lại càng trở nên cấp thiết,đặc biệt với thế hệ trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước. Lý tưởng sống là những mục tiêu , giá trị cao đẹp mà con người hướng đến và phấn đấu thực hiện trong suốt cuộc đời. Với thế hệ trẻ hôm nay, việc xác lập và theo đuổi lý tưởng sống đúng đắn không chỉ mang ý nghĩa cá nhân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.

Thế hệ trẻ ngày nay đang sống trong một thời đại đầy cơ hội nhưng cũng không ít thử thách. Sự bùng nổ công nghệ , mạng xã hội và toàn cầu hoá mở ra trước mắt người trẻ muôn vàn con đường lựa chọn. Trong bối cảnh ấy,lý tưởng sống đóng vai trò như kim chỉ nam , giúp người trẻ xác định hướng đi đúng đắn cho bản thân , tránh rơi vào lối sống vô nghĩa, thực dụng hoặc chạy theo những giá trị ảo. Một người trẻ sống có lý tưởng là người biết đặt ra mục tiêu rõ ràng, sống trách nhiệm với bản thân và cộng đồng , không ngừng học hỏi, vươn lên để cống hiến.

Thực tế cho thấy, không ít bạn trẻ hôm nay đang nuôi dưỡng những lý tưởng cao đẹp: cống hiến cho đất nước, làm chủ tri thức, sống tử tế, sáng tạo và nhân văn. Nhiều bạn trẻ chọn trở thành bác sĩ, nhà giáo, kỹ sư, tình nguyện viên… không chỉ vì nghề nghiệp mà còn vì khát khao được góp sức mình cho xã hội. Trong thời kỳ đại dịch COVID-19, biết bao sinh viên ngành y xung phong ra tuyến đầu, biết bao bạn trẻ tham gia hỗ trợ cộng đồng, lan tỏa yêu thương. Đó chính là biểu hiện sống động của lý tưởng sống cao đẹp giữa đời thường.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, vẫn còn không ít bạn trẻ hoang mang, mất phương hướng, sống buông thả, chạy theo sự nổi tiếng tức thời, lối sống thực dụng, thiếu trách nhiệm. Những hiện tượng như “sống ảo”, “nghiện mạng xã hội”, đua đòi vật chất hay thiếu lý tưởng nghề nghiệp đang là vấn đề đáng báo động. Điều đó cho thấy, việc giáo dục lý tưởng sống cho giới trẻ cần được chú trọng từ gia đình, nhà trường đến xã hội.

Để xây dựng lý tưởng sống đúng đắn, mỗi bạn trẻ cần không ngừng trau dồi kiến thức, rèn luyện đạo đức, chủ động tiếp cận thông tin một cách chọn lọc và tích cực tham gia các hoạt động xã hội. Bên cạnh đó, việc noi gương những người có lý tưởng sống cao đẹp – từ các anh hùng dân tộc đến những người bình dị trong đời sống – cũng là cách để hun đúc cho mình một lý tưởng sống lớn lao và thiết thực.

Lý tưởng sống là ánh sáng soi đường cho hành trình trưởng thành và cống hiến của mỗi con người, đặc biệt là với thế hệ trẻ. Một khi người trẻ sống có lý tưởng, xã hội sẽ có thêm những con người tử tế, trách nhiệm và sáng tạo – những hạt giống tốt gieo mầm cho tương lai bền vững. Bởi vậy, sống có lý tưởng không chỉ là khát vọng, mà còn là trách nhiệm của mỗi người trẻ trong thời đại hôm nay.

Nhân vật Từ Hải trong đoạn trích “Trai anh hùng, gái thuyền quyên” được Nguyễn Du khắc họa bằng bút pháp lý tưởng hóa, hiện lên như một hình tượng anh hùng phi thường, mang tầm vóc sử thi và lãng mạn. Ngay từ lần đầu xuất hiện, Từ Hải đã gây ấn tượng mạnh với vẻ ngoài oai phong lẫm liệt: “Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao”, “râu hùm, hàm én, mày ngài” – tất cả đều là những hình ảnh giàu chất võ hiệp và cổ kính. Không chỉ có khí phách bậc trượng phu, Từ còn là người tài trí, giỏi võ nghệ, mưu lược, sống ngang tàng “đội trời đạp đất”. Đặc biệt, ông còn là người biết trọng nghĩa, trọng tình, nhận ra Thúy Kiều là tri kỷ chứ không đơn thuần là giai nhân. Qua hình tượng Từ Hải, Nguyễn Du thể hiện khát vọng về một con người lý tưởng: dũng mãnh, nghĩa tình, và xứng đáng với tình yêu cũng như khát vọng công lý của Thúy Kiều. Như vậy, Từ Hải không chỉ là một nhân vật trong truyện, mà còn là biểu tượng của niềm tin, của ước mơ về một “đấng anh hùng” thực sự trong cõi đời đầy bất công.

Một sự sáng tạo nổi bật của Nguyễn Du khi miêu tả Từ Hải so với Thanh Tâm tài nhân là: ông đã lý tưởng hóa hình tượng Từ Hải, biến nhân vật này thành một anh hùng mang tầm vóc sử thi và lãng mạn, vượt xa hình ảnh một “tay hảo hán” đời thường trong nguyên tác.

* Trong Kim Vân Kiều truyện (nguyên tác của Thanh Tâm tài nhân):
- Từ Hải vẫn là người có tài, có chí, nhưng thuộc về thế giới thực: từng thi trượt, chuyển sang buôn bán, giàu có, thích giao du với giang hồ.

- Ông là một “tay hảo hán”, gần với nhân vật võ hiệp, mang dáng dấp của người trần mắt thịt, tuy có phần nghĩa khí và tài ba.

* Trong Truyện Kiều của Nguyễn Du:
- Từ Hải được nâng lên thành biểu tượng lý tưởng của người anh hùng, mang tầm vóc phi thường:
- Ngoại hình oai phong khác thường: “Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao”.

- Tư chất vượt trội, mang chí lớn: “Đội trời đạp đất ở đời”, “Côn quyền hơn sức, lược thao gồm tài”.

- Tình cảm sâu sắc, cao thượng, không đơn thuần là “hạ cố” gặp gỡ như trong bản gốc.

- NguyễnDu không nhắc đến việc Từ Hải từng đi thi hay làm ăn, mà nhấn mạnh sự tự do, phiêu bạt và hoài bão lớn – làm cho nhân vật mang đậm chất lãng mạn và sử thi.

Theo em, nhân vật Từ Hải được khắc họa bằng bút pháp lý tưởng hóa – đây là một bút pháp nghệ thuật nổi bật trong đoạn trích, đặc biệt trong văn học trung đại.

- Biểu hiện:

+“Râu hùm, hàm én, mày ngài”, “Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao”

+Côn quyền hơn sức, lược thao gồm tài”, “Đội trời đạp đất ở đời”

-Tác dụng:

+Tôn vinh hình tượng Từ Hải như một người hùng lý tưởng – hội tụ đủ trí – dũng – tình – nghĩa.

+Thể hiện khát vọng công lý, tự do, công bằng của nhân dân qua hình tượng anh hùng dẹp loạn, cứu người.

+ Làm cho câu văn câu thơ thêm sinh động , hấp dẫn người đọc.

- Từ ngữ và hình ảnh miêu tả Từ Hải trong văn bản:

+ “Râu hùm,hàm én, mày ngài”

+ “Vai năm tấc rộng,thân mười thước cao“

+“Đường đường một đấng anh hào” – khẳng định phẩm chất anh hùng hiển hiện.

+“Côn quyền hơn sức, lược thao gồm tài” – tài võ nghệ và mưu lược đều xuất chúng.

+“Đội trời đạp đất ở đời” – khí chất ngang tàng, tự tin, sống lớn.

+Giang hồ quen thú vẫy vùng” – tự do, phóng khoáng, từng trải.

+“Gươm đàn nửa gánh, non sông một chèo” – mang trong mình chí lớn, tung hoành thiên hạ.

+“Tâm phúc tương cờ” – mong muốn kết nghĩa tri kỷ, không phải tình yêu hời hợt.

+“Một lời đã biết đến ta / Muôn chung nghìn tứ cũng là có nhau” – cảm phục sự tinh tường, thấu hiểu của Kiều.

- Nhận xét:

+Qua cách dùng từ và những hình ảnh đầy tính lý tưởng hóa, Nguyễn Du đã khắc họa Từ Hải như một biểu tượng anh hùng lãng mạn, là chỗ dựa vững chắc, xứng đáng với Thúy Kiều cả về tài lẫn tâm.

+ Tác giả dành cho Từ Hải sự ngưỡng mộ và trân trọng sâu sắc. Nguyễn Du không chỉ miêu tả Từ Hải là người anh hùng có ngoại hình và tài năng xuất chúng, mà còn là người có chí khí lớn, sống trọng nghĩa tình, tôn trọng phụ nữ – đặc biệt là tình cảm dành cho Thúy Kiều.

- “Gươm đang nửa gánh, non sông một chèo”

- “Tấn Dương được thấy mây rồng có phen”

-“Mắt xanh”

-“Sánh phượng, cưỡi rồng”

-“Trần ai”

Kể về sự nên duyên và cuộc gặp gỡ giữa Thuys Kiều và Từ Hải trong Truyeejn Kiều của Nguyễn Du