PHẦN II. LÀM VĂN

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích, đánh giá nhân vật Th

Nhân vật Thứ trong đoạn trích Sống mòn của Nam Cao là hình ảnh tiêu biểu cho bi kịch của người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng tháng Tám. Thứ là người có học vấn, từng mang trong mình những ước mơ lớn lao và khát vọng cống hiến cho đất nước. Tuy nhiên, hiện thực nghèo đói, thất nghiệp và bế tắc đã từng bước làm thui chột lý tưởng ấy. Trong sâu thẳm, Thứ vẫn ý thức rõ nỗi đau của một kiếp sống vô nghĩa, “chết mà chưa sống”, nhưng anh lại thiếu bản lĩnh để vượt thoát. Sự giằng xé giữa khát vọng đổi thay và nỗi sợ hãi hiện thực khiến Thứ rơi vào trạng thái nhu nhược, cam chịu, phó mặc đời mình cho “con tàu” số phận. Qua nhân vật Thứ, Nam Cao không chỉ bày tỏ niềm xót thương sâu sắc cho số phận người trí thức mà còn kín đáo phê phán một lối sống an phận, thiếu dũng khí. Nhân vật Thứ vì thế vừa đáng thương, vừa đáng suy ngẫm.

Bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ): Tuổi trẻ và ước mơ

Gabriel Garcia Marquez từng nói: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ.” Câu nói ngắn gọn nhưng sâu sắc ấy đã khẳng định vai trò to lớn của ước mơ đối với tuổi trẻ và cuộc đời con người.

Ước mơ là những khát vọng tốt đẹp mà con người hướng tới trong tương lai. Tuổi trẻ là quãng đời đẹp nhất để nuôi dưỡng và theo đuổi ước mơ, bởi đó là lúc con người có sức khỏe, trí tuệ, nhiệt huyết và lòng dũng cảm. Khi còn ước mơ, con người còn động lực để vươn lên, để vượt qua khó khăn và hoàn thiện bản thân. Ngược lại, khi từ bỏ ước mơ, con người dễ rơi vào trạng thái sống mòn, già nua về tinh thần dù tuổi đời còn rất trẻ.

Trong thực tế, nhiều người không già đi vì thời gian mà già đi vì sự buông xuôi, an phận. Họ sợ thất bại, sợ thay đổi, nên tự chôn vùi khát vọng của mình. Nhân vật Thứ trong Sống mòn của Nam Cao là một minh chứng đau xót: một người từng có ước mơ lớn nhưng vì thiếu bản lĩnh theo đuổi đến cùng nên rơi vào bi kịch tinh thần, sống một cuộc đời tù túng và vô nghĩa. Điều đó cho thấy, đánh mất ước mơ cũng đồng nghĩa với đánh mất ý nghĩa của tuổi trẻ.

Tuy nhiên, theo đuổi ước mơ không có nghĩa là mơ mộng viển vông. Ước mơ cần gắn với hành động, với sự kiên trì, nỗ lực và trách nhiệm. Tuổi trẻ cần dám mơ ước lớn, nhưng cũng cần tỉnh táo, thực tế và không ngừng học hỏi để biến ước mơ thành hiện thực. Những tấm gương vượt khó, dám theo đuổi đam mê đến cùng chính là minh chứng rõ ràng cho sức mạnh của ước mơ trong việc làm nên giá trị con người.

Đối với mỗi người trẻ hôm nay, trong một xã hội nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức, việc giữ gìn và nuôi dưỡng ước mơ càng trở nên quan trọng. Ước mơ giúp tuổi trẻ sống có lý tưởng, biết phấn đấu và cống hiến, đồng thời tránh rơi vào lối sống thờ ơ, vô định.

Tóm lại, ước mơ chính là ngọn lửa giữ cho tuổi trẻ luôn tươi mới và có ý nghĩa. Như Marquez đã khẳng định, con người chỉ thực sự già đi khi họ từ bỏ ước mơ. Vì vậy, mỗi người trẻ hãy dũng cảm ước mơ, kiên trì theo đuổi và sống trọn vẹn với khát vọng của mình, để tuổi trẻ không trôi qua trong nuối tiếc.

PHẦN I. ĐỌC HIỂU

Câu 1.

Điểm nhìn của người kể chuyện trong văn bản là điểm nhìn ngôi thứ ba, nhưng gắn chặt với điểm nhìn nội tâm của nhân vật Thứ. Người kể chuyện giấu mình, tái hiện thế giới qua dòng suy nghĩ, cảm xúc, ý thức của Thứ, giúp người đọc thấu hiểu sâu sắc bi kịch tinh thần của nhân vật.

Câu 2.

Ước mơ của nhân vật Thứ khi còn ngồi trên ghế nhà trường là:

• Đỗ thành chung, tú tài, vào đại học
• Sang Pháp học tập
• Trở thành một vĩ nhân, đem lại những đổi thay lớn lao cho đất nước
  → Đó là những ước mơ cao đẹp, lớn lao, mang lý tưởng cống hiến của một trí thức trẻ.

Câu 3.

Trong đoạn trích, Nam Cao đã sử dụng biện pháp tu từ liệt kê kết hợp điệp cấu trúc:

“sẽ mốc lên, sẽ gỉ đi, sẽ mòn, sẽ mục ra”; “người ta sẽ khinh y, vợ y sẽ khinh y, chính y sẽ khinh y”.

Tác dụng:

• Nhấn mạnh sự tha hóa dần dần, tê liệt cả về thể xác lẫn tinh thần của Thứ.
• Diễn tả nỗi ám ảnh, tuyệt vọng, bế tắc khi nhân vật ý thức rõ bi kịch “chết mòn” của đời mình.
• Góp phần khắc sâu chủ đề tác phẩm: bi kịch của người trí thức tiểu tư sản bị cuộc sống nghèo túng làm thui chột lý tưởng.

Câu 4.

Qua đoạn trích, có thể nhận xét:

• Cuộc sống của Thứ: nghèo túng, bấp bênh, không lối thoát, đầy lo âu về miếng cơm manh áo; là một cuộc sống “sống mòn”, tù túng, ngột ngạt.
• Con người Thứ:
  
• • Là người có học, có lý tưởng, giàu ước mơ
  • Nhưng nhu nhược, thiếu bản lĩnh, không dám dứt khỏi vòng an phận
  • Luôn giằng xé giữa khát vọng đổi thay và nỗi sợ hãi hiện thực
    → Thứ là hình ảnh tiêu biểu cho bi kịch tinh thần của người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng.

Câu 5.

Một triết lí nhân sinh rút ra từ văn bản là:

👉 “Sống là phải dám thay đổi, dám vượt qua nỗi sợ hãi và thói quen an phận; nếu không, con người sẽ chết mòn ngay khi còn sống.”

Văn bản cảnh tỉnh con người về sự nguy hiểm của lối sống cam chịu, buông xuôi. Chỉ khi dám hành động, dám theo đuổi ước mơ, con người mới thực sự sống có ý nghĩa.

Câu 1. Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ)

Đoạn trích trong truyện thơ Thạch Sanh – Lý Thông thể hiện rõ những nét đặc sắc cả về nội dung và nghệ thuật. Về nội dung, đoạn trích tập trung khắc họa bi kịch oan khuất của Thạch Sanh – người anh hùng hiền lành, lương thiện nhưng liên tiếp bị thế lực xấu xa hãm hại. Qua đó, tác phẩm thể hiện sâu sắc tư tưởng nhân đạo của nhân dân: cảm thương cho số phận người tốt, đồng thời khẳng định niềm tin rằng công lý cuối cùng sẽ chiến thắng cái ác. Hình ảnh tiếng đàn của Thạch Sanh là điểm nhấn nổi bật, vừa là tiếng nói của nỗi oan khuất, vừa là biểu tượng cho chân – thiện – mỹ có sức cảm hóa mạnh mẽ. Về nghệ thuật, đoạn trích được viết bằng thể thơ lục bát giàu nhạc điệu, dễ nhớ, dễ truyền miệng. Ngôn ngữ mộc mạc, giàu hình ảnh, kết hợp hài hòa giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm, góp phần làm nổi bật tâm trạng nhân vật. Yếu tố kì ảo được sử dụng hợp lí, tăng sức hấp dẫn cho câu chuyện và làm nổi bật quan niệm dân gian “ở hiền gặp lành, ác giả ác báo”.

Câu 2. Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ)

Bàn về việc sống chậm trong xã hội hiện đại

Trong nhịp sống hối hả của xã hội hiện đại, con người dường như luôn bị cuốn theo vòng xoáy của công việc, công nghệ và những áp lực vô hình. Chính vì thế, sống chậm đang trở thành một lựa chọn có ý nghĩa, giúp con người tìm lại sự cân bằng và giá trị đích thực của cuộc sống.

Sống chậm không có nghĩa là sống trì trệ hay từ chối sự phát triển, mà là biết điều chỉnh nhịp sống phù hợp, biết dừng lại đúng lúc để lắng nghe bản thân và cảm nhận cuộc sống xung quanh. Đó là khi con người không để mình bị chi phối hoàn toàn bởi tốc độ, thành tích hay sự so sánh với người khác. Sống chậm giúp ta nhận ra rằng hạnh phúc không chỉ nằm ở đích đến mà còn ở hành trình ta đi qua.

Trong xã hội hiện đại, việc sống chậm mang lại nhiều giá trị tích cực. Trước hết, nó giúp con người chăm sóc tốt hơn đời sống tinh thần. Khi sống chậm, ta có thời gian suy nghĩ thấu đáo, giảm căng thẳng, lo âu và tránh những quyết định vội vàng. Bên cạnh đó, sống chậm còn giúp các mối quan hệ trở nên bền chặt hơn, bởi con người biết quan tâm, lắng nghe và thấu hiểu nhau nhiều hơn thay vì chỉ giao tiếp qua màn hình điện thoại. Hơn nữa, sống chậm giúp con người cảm nhận vẻ đẹp của những điều giản dị: một bữa cơm gia đình, một buổi chiều yên tĩnh hay một khoảnh khắc bình an trong tâm hồn.

Tuy nhiên, trong thực tế, không ít người lại hiểu sai về sống chậm, cho rằng đó là lối sống lười biếng, thiếu chí tiến thủ. Quan niệm này là không đúng. Sống chậm không đối lập với sống có mục tiêu hay khát vọng, mà giúp con người sống có ý thức hơn, biết sắp xếp thời gian hợp lí để làm việc hiệu quả và tận hưởng cuộc sống trọn vẹn hơn. Một xã hội chỉ biết chạy theo tốc độ mà thiếu sự cân bằng sẽ dễ dẫn đến khủng hoảng tinh thần và đánh mất những giá trị nhân văn.

Đối với mỗi cá nhân, đặc biệt là giới trẻ, sống chậm là kỹ năng cần thiết trong thời đại số. Biết sống chậm là biết làm chủ bản thân, không chạy theo trào lưu một cách mù quáng, biết dành thời gian cho gia đình, học tập, rèn luyện nhân cách và nuôi dưỡng ước mơ. Điều quan trọng là mỗi người cần lựa chọn cho mình một nhịp sống phù hợp, hài hòa giữa “chậm” để cảm nhận và “nhanh” để nắm bắt cơ hội.

Tóm lại, sống chậm trong xã hội hiện đại không phải là quay lưng với phát triển, mà là cách để con người sống sâu sắc, tỉnh táo và hạnh phúc hơn. Khi biết sống chậm đúng lúc, con người sẽ tìm thấy sự bình yên giữa dòng đời vội vã và xây dựng cho mình một cuộc sống ý nghĩa hơn.

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản

Văn bản được viết theo thể thơ lục bát (xen kẽ câu 6 tiếng và 8 tiếng), là thể thơ truyền thống của dân tộc, thường dùng trong truyện thơ, truyện Nôm.

Câu 2. Xác định các phương thức biểu đạt

Văn bản sử dụng nhiều phương thức biểu đạt, trong đó:

• Tự sự (chủ yếu): kể lại các sự kiện như Lý Thông vu oan, Thạch Sanh bị giam, đánh đàn minh oan, được minh xét.
• Miêu tả: miêu tả tiếng đàn, tâm trạng công chúa, cảnh xử án.
• Biểu cảm: bộc lộ nỗi oan khuất, đau khổ của Thạch Sanh và sự ai oán trong tiếng đàn.

Câu 3. Tóm tắt văn bản và mô hình cốt truyện

Tóm tắt các sự kiện chính

Chằn tinh và đại bàng cấu kết với Lý Thông vu oan cho Thạch Sanh bằng cách trộm của trong cung bỏ vào lều chàng. Thạch Sanh bị bắt giam chờ xử chém. Trong ngục, chàng đánh đàn, tiếng đàn ai oán vang đến tai công chúa khiến nàng xin vua cha gặp người đánh đàn. Thạch Sanh được minh oan, kể lại toàn bộ sự việc. Nhà vua phong chàng làm phò mã, còn Lý Thông được tha chết vì tình mẹ già nhưng trên đường về bị trời đánh chết.

Mô hình cốt truyện

Văn bản thuộc mô hình cốt truyện cổ tích quen thuộc:

👉 Nhân vật chính bị hãm hại → chịu oan khuất → được kì tích minh oan → cái thiện chiến thắng, cái ác bị trừng phạt.

Câu 4. Phân tích tác dụng của một chi tiết kì ảo

Chi tiết kì ảo tiêu biểu: Tiếng đàn của Thạch Sanh vang đến tai công chúa và giúp chàng được minh oan.

Tác dụng:

• Làm tăng tính kì ảo, hấp dẫn cho câu chuyện.
• Thể hiện quan niệm dân gian: người hiền lành, lương thiện luôn được trời đất, thần linh giúp đỡ.
• Tiếng đàn là phương tiện giải tỏa nỗi oan khuất, đồng thời là tiếng nói của công lý.
• Góp phần khẳng định chủ đề: cái thiện cuối cùng sẽ chiến thắng cái ác.

Câu 5. So sánh với truyện cổ tích Thạch Sanh

Điểm giống nhau

• Cùng cốt truyện: Thạch Sanh bị Lý Thông hãm hại, chịu oan, được minh oan và trở thành phò mã.
• Nhân vật chính đều mang phẩm chất: hiền lành, dũng cảm, vị tha.
• Đều có yếu tố kì ảo (tiếng đàn, trời phạt kẻ ác).
• Thể hiện tư tưởng dân gian: ở hiền gặp lành, ác giả ác báo.

Nhân vật bé Em trong truyện ngắn “Áo Tết” của Nguyễn Ngọc Tư là hình ảnh một cô bé hồn nhiên, đáng yêu nhưng cũng rất giàu tình cảm. Ban đầu, bé Em háo hức, tự hào với chiếc áo đầm hồng mới – món quà Tết mà em trân trọng, thể hiện tâm lý trẻ thơ ngây ngô, thích được khen, được khoe với bạn bè. Tuy nhiên, khi nhận ra bạn mình – bé Bích – có hoàn cảnh khó khăn, chỉ có một bộ đồ Tết, bé Em cảm thấy bối rối, rồi dần biết đặt tình bạn lên trên niềm vui cá nhân. Em chọn không mặc chiếc đầm hồng để bạn không buồn, để niềm vui Tết của hai đứa được trọn vẹn. Qua nhân vật bé Em, Nguyễn Ngọc Tư đã khắc họa vẻ đẹp tâm hồn trẻ thơ: biết yêu thương, sẻ chia và cảm thông với người khác. Bé Em không chỉ đáng quý vì sự hồn nhiên mà còn bởi tấm lòng nhân hậu, trong sáng – điều mà ngay cả người lớn cũng cần học hỏi.

câu 2 : Trong cuộc sống hiện đại, con người không thể thiếu cả vật chất lẫn tinh thần. Vật chất giúp chúng ta tồn tại, còn tinh thần giúp chúng ta sống có ý nghĩa. Câu chuyện trong “Áo Tết” của Nguyễn Ngọc Tư là một minh chứng cảm động: bé Em đã nhận ra rằng, tình bạn chân thành quý giá hơn chiếc áo đầm mới. Qua đó, ta thấy rõ tầm quan trọng của việc cân bằng giữa hai giá trị này.

Giá trị vật chất là nền tảng giúp con người đáp ứng nhu cầu cơ bản – ăn, mặc, ở, học hành, chăm sóc sức khỏe. Không có vật chất, cuộc sống sẽ khó khăn, con người dễ rơi vào thiếu thốn, lo toan. Tuy nhiên, vật chất không phải là tất cả. Nếu chỉ chạy theo đồng tiền, địa vị hay hưởng thụ mà quên đi những giá trị tinh thần như tình cảm, đạo đức, lòng nhân ái, con người sẽ trở nên khô cứng, cô đơn và trống rỗng. Ngược lại, chỉ sống bằng tinh thần, mơ mộng mà thiếu điều kiện vật chất, con người cũng khó duy trì cuộc sống ổn định và phát triển.

Vì vậy, cân bằng giữa vật chất và tinh thần là điều cần thiết để hướng tới một đời sống hài hòa. Chúng ta nên biết làm việc, lao động chăm chỉ để tạo ra của cải vật chất chính đáng, đồng thời bồi dưỡng tâm hồn, biết yêu thương, chia sẻ và sống nhân hậu. Một người có thể giàu có, nhưng nếu biết quan tâm đến người khác, dành thời gian cho gia đình, bạn bè, và cho những điều mình yêu thích, thì họ mới thật sự hạnh phúc.

Để xây dựng lối sống cân bằng, mỗi người có thể bắt đầu từ những việc làm nhỏ: trân trọng những gì mình có, không khoe khoang hay so bì, biết giúp đỡ người khó khăn hơn, đọc sách, nghe nhạc, tham gia hoạt động cộng đồng để nuôi dưỡng đời sống tinh thần. Khi vật chất và tinh thần song hành, cuộc sống không chỉ đủ đầy mà còn trở nên sâu sắc và ý nghĩa hơn.

Câu chuyện của bé Em trong “Áo Tết” nhắc nhở chúng ta rằng, vật chất có thể mua được niềm vui thoáng chốc, nhưng tinh thần – tình cảm, lòng nhân ái – mới đem lại hạnh phúc bền lâu. Biết cân bằng hai giá trị ấy chính là bí quyết để sống trọn vẹn và nhân văn giữa cuộc đời hôm nay.

Nhân vật bé Em trong truyện ngắn “Áo Tết” của Nguyễn Ngọc Tư là hình ảnh một cô bé hồn nhiên, đáng yêu nhưng cũng rất giàu tình cảm. Ban đầu, bé Em háo hức, tự hào với chiếc áo đầm hồng mới – món quà Tết mà em trân trọng, thể hiện tâm lý trẻ thơ ngây ngô, thích được khen, được khoe với bạn bè. Tuy nhiên, khi nhận ra bạn mình – bé Bích – có hoàn cảnh khó khăn, chỉ có một bộ đồ Tết, bé Em cảm thấy bối rối, rồi dần biết đặt tình bạn lên trên niềm vui cá nhân. Em chọn không mặc chiếc đầm hồng để bạn không buồn, để niềm vui Tết của hai đứa được trọn vẹn. Qua nhân vật bé Em, Nguyễn Ngọc Tư đã khắc họa vẻ đẹp tâm hồn trẻ thơ: biết yêu thương, sẻ chia và cảm thông với người khác. Bé Em không chỉ đáng quý vì sự hồn nhiên mà còn bởi tấm lòng nhân hậu, trong sáng – điều mà ngay cả người lớn cũng cần học hỏi.

câu 2 : Trong cuộc sống hiện đại, con người không thể thiếu cả vật chất lẫn tinh thần. Vật chất giúp chúng ta tồn tại, còn tinh thần giúp chúng ta sống có ý nghĩa. Câu chuyện trong “Áo Tết” của Nguyễn Ngọc Tư là một minh chứng cảm động: bé Em đã nhận ra rằng, tình bạn chân thành quý giá hơn chiếc áo đầm mới. Qua đó, ta thấy rõ tầm quan trọng của việc cân bằng giữa hai giá trị này.

Giá trị vật chất là nền tảng giúp con người đáp ứng nhu cầu cơ bản – ăn, mặc, ở, học hành, chăm sóc sức khỏe. Không có vật chất, cuộc sống sẽ khó khăn, con người dễ rơi vào thiếu thốn, lo toan. Tuy nhiên, vật chất không phải là tất cả. Nếu chỉ chạy theo đồng tiền, địa vị hay hưởng thụ mà quên đi những giá trị tinh thần như tình cảm, đạo đức, lòng nhân ái, con người sẽ trở nên khô cứng, cô đơn và trống rỗng. Ngược lại, chỉ sống bằng tinh thần, mơ mộng mà thiếu điều kiện vật chất, con người cũng khó duy trì cuộc sống ổn định và phát triển.

Vì vậy, cân bằng giữa vật chất và tinh thần là điều cần thiết để hướng tới một đời sống hài hòa. Chúng ta nên biết làm việc, lao động chăm chỉ để tạo ra của cải vật chất chính đáng, đồng thời bồi dưỡng tâm hồn, biết yêu thương, chia sẻ và sống nhân hậu. Một người có thể giàu có, nhưng nếu biết quan tâm đến người khác, dành thời gian cho gia đình, bạn bè, và cho những điều mình yêu thích, thì họ mới thật sự hạnh phúc.

Để xây dựng lối sống cân bằng, mỗi người có thể bắt đầu từ những việc làm nhỏ: trân trọng những gì mình có, không khoe khoang hay so bì, biết giúp đỡ người khó khăn hơn, đọc sách, nghe nhạc, tham gia hoạt động cộng đồng để nuôi dưỡng đời sống tinh thần. Khi vật chất và tinh thần song hành, cuộc sống không chỉ đủ đầy mà còn trở nên sâu sắc và ý nghĩa hơn.

Câu chuyện của bé Em trong “Áo Tết” nhắc nhở chúng ta rằng, vật chất có thể mua được niềm vui thoáng chốc, nhưng tinh thần – tình cảm, lòng nhân ái – mới đem lại hạnh phúc bền lâu. Biết cân bằng hai giá trị ấy chính là bí quyết để sống trọn vẹn và nhân văn giữa cuộc đời hôm nay.