Câu 1

Bài thơ “Than đạo học” của Tú Xương phản ánh sâu sắc thực trạng suy thoái của nền đạo học Nho giáo trong buổi giao thời lịch sử. Nội dung bài thơ thể hiện sự thất vọng và chua xót của tác giả trước việc người học quay lưng với đạo học, học hành trở nên hình thức, mục tiêu chỉ là danh lợi. Câu thơ “Mười người đi học, chín người thôi” đã lột tả rõ sự thờ ơ, chán nản với việc học. Cảnh cô hàng bán sách buồn ngủ và thầy khóa dạy tư nhấp nhổm cho thấy môi trường giáo dục uể oải, thiếu sinh khí. Tác giả sử dụng ngôn ngữ bình dị, từ láy sinh động như “lim dim”, “nhấp nhổm” để khắc họa không khí tiêu cực trong cảnh học đường. Nghệ thuật trào phúng đặc sắc kết hợp với giọng điệu vừa mỉa mai vừa buồn bã khiến bài thơ trở nên sâu sắc và ấn tượng. Tú Xương không chỉ than cho một thời đạo học đang lụi tàn, mà còn bày tỏ nỗi đau đáu trước sự thay đổi giá trị trong xã hội.

Câu 2

Trong thời đại tri thức, khi khoa học công nghệ phát triển không ngừng, thì ý thức học tập đóng vai trò quan trọng đối với sự trưởng thành và thành công của mỗi học sinh. Ý thức học tập không đơn thuần là việc đến trường đúng giờ hay làm bài đầy đủ, mà còn là thái độ tích cực, sự chủ động và tinh thần ham học hỏi trong suốt quá trình tiếp thu tri thức.

Hiện nay, bên cạnh những học sinh chăm chỉ, có mục tiêu rõ ràng và luôn nỗ lực vươn lên, vẫn còn nhiều bạn học sinh thiếu ý thức học tập. Một số học vì điểm số, vì kỳ vọng của cha mẹ hoặc vì thành tích bề nổi, chứ chưa thực sự hiểu được giá trị đích thực của việc học. Có người học hời hợt, lười biếng, bị cuốn theo mạng xã hội, game online hay các thú vui thiếu lành mạnh. Điều đó dẫn đến tình trạng mất phương hướng, kết quả học tập giảm sút và kỹ năng sống yếu kém.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận vẫn có rất nhiều học sinh ý thức được tầm quan trọng của việc học, biết tự học, tự tìm tòi và không ngừng rèn luyện bản thân. Họ học không chỉ để thi mà còn để phát triển tư duy, để trưởng thành và đóng góp cho xã hội sau này. Đó chính là những tấm gương tiêu biểu đáng trân trọng.

Để nâng cao ý thức học tập, mỗi học sinh cần xác định cho mình một mục tiêu học tập rõ ràng và lâu dài. Gia đình và nhà trường cần kết hợp định hướng, khơi gợi đam mê và tạo điều kiện để học sinh phát triển toàn diện. Đặc biệt, người thầy cần là người truyền cảm hứng, giúp học sinh nhận ra rằng tri thức là hành trang không thể thiếu để bước vào đời.

Tóm lại, ý thức học tập là nền tảng cho sự phát triển của mỗi cá nhân và của cả xã hội. Chỉ khi học sinh tự giác, say mê học hỏi và biết nỗ lực không ngừng, thì việc học mới thực sự có ý nghĩa. Mỗi người trẻ hôm nay cần rèn luyện cho mình một tinh thần học tập nghiêm túc để trở thành công dân có ích trong tương lai.

Câu 1. thể thơ của bài thơ.
→ Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật (mỗi câu 7 chữ, gồm 8 câu, tuân theo niêm luật của thơ Đường).

Câu 2. Đề tài của bài thơ
→ Đề tài của bài thơ là sự suy tàn của Nho học và đạo học truyền thống trong bối cảnh xã hội đang thay đổi vào đầu thế kỷ XX.

Câu 3. Vì
→ Tác giả cho rằng "Đạo học ngày nay đã chán rồi" vì:

• Số người theo học Nho học giảm sút ("Mười người đi học, chín người thôi").
• Cảnh dạy và học trở nên uể oải, thiếu sinh khí ("Cô hàng bán sách lim dim ngủ", "Thầy khoá tư lương nhấp nhổm ngồi").
• Người học không còn chí khí, học chỉ để cầu danh lợi ("Sĩ khí rụt rè gà phải cáo", "Văn trường liều lĩnh đấm ăn xôi").

Câu 4. Nhận xét về việc tác giả sử dụng những từ láy trong bài thơ.
→ Tác giả sử dụng các từ láy như "lim dim", "nhấp nhổm" một cách sinh động, gợi hình, gợi cảm:

• "Lim dim" thể hiện sự buồn chán, thiếu sức sống trong cảnh buôn bán sách.
• "Nhấp nhổm" diễn tả sự bồn chồn, thiếu tập trung của người thầy khóa.
  → Những từ láy này góp phần làm nổi bật sự uể oải, chán chường trong cảnh học hành, thi cử thời bấy giờ.

Câu 5. Nội dung của bài thơ
→ Bài thơ thể hiện nỗi xót xa, châm biếm của tác giả trước sự xuống cấp của Nho học, khi đạo học không còn được coi trọng, người học thì mất chí khí, học hành trở nên hình thức, mục tiêu học chỉ để cầu danh lợi. Bài thơ cũng phản ánh một giai đoạn chuyển mình của xã hội Việt Nam đầu thế kỷ XX.