Cau 1

Bài thơ Than đạo học của Tú Xương thể hiện nỗi xót xa sâu sắc trước sự xuống cấp của nền giáo dục nước nhà dưới thời Pháp thuộc. Nội dung bài thơ phản ánh một hiện thực đau lòng: đạo học vốn là nền tảng để tu thân, lập chí, nay lại trở thành công cụ để mưu cầu danh lợi. Việc học chỉ còn mang tính hình thức, chạy theo bằng cấp, địa vị, khiến cho truyền thống học hành chân chính bị mai một. Với giọng điệu châm biếm sâu cay, Tú Xương đã sử dụng nhiều từ ngữ có tính lẩy, hoán dụ như “tú lương”, “tiền, thư, thí” để mỉa mai những kẻ học vì lợi ích cá nhân. Về nghệ thuật, bài thơ tuân thủ nghiêm ngặt cấu trúc của thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, kết hợp với giọng điệu trào phúng đặc trưng của Tú Xương, tạo nên sức nặng phê phán mạnh mẽ mà vẫn giàu cảm xúc. Qua đó, tác phẩm không chỉ phản ánh hiện thực xã hội mà còn thể hiện tâm huyết và nhân cách cao đẹp của một nhà nho yêu nước, yêu đạo học chân chính.

Câu 2:

Trong thời đại phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ và tri thức, học tập đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc xây dựng tương lai của mỗi cá nhân và của cả xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh những tấm gương sáng về tinh thần hiếu học, thực tế cũng cho thấy một số vấn đề đáng lo ngại trong ý thức học tập của học sinh hiện nay. Việc nhìn nhận lại thái độ học tập của bản thân là điều cần thiết để mỗi người có thể điều chỉnh, hoàn thiện và vươn lên trong hành trình chinh phục tri thức.

Ý thức học tập được hiểu là sự tự giác, tích cực và có trách nhiệm trong việc tiếp thu kiến thức, rèn luyện kỹ năng và phát triển bản thân. Một học sinh có ý thức học tập sẽ không học chỉ vì điểm số, thành tích hay sự ép buộc từ bên ngoài, mà học với tinh thần cầu tiến, ham hiểu biết và mong muốn làm chủ tương lai. Thực tế cho thấy, nhiều bạn học sinh ngày nay có tinh thần học tập nghiêm túc, biết đặt ra mục tiêu rõ ràng và không ngừng nỗ lực để đạt được điều đó. Các bạn chăm chỉ học hành, chủ động tìm kiếm tài liệu, tham gia các hoạt động ngoại khóa để mở rộng kiến thức và kỹ năng. Đây là tín hiệu đáng mừng thể hiện sự trưởng thành trong nhận thức của thế hệ trẻ.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận vẫn còn không ít học sinh thiếu ý thức học tập. Một bộ phận học sinh học một cách đối phó, chỉ học khi đến kỳ thi, sao chép bài vở của người khác hoặc lệ thuộc hoàn toàn vào sự hướng dẫn của giáo viên. Nhiều bạn sa đà vào mạng xã hội, trò chơi điện tử, hoặc các thú vui giải trí khác mà xao nhãng việc học. Thậm chí, có những học sinh cho rằng học chỉ là nhiệm vụ của người lớn giao phó, không thấy được giá trị thật sự của tri thức đối với cuộc đời mình. Những biểu hiện đó không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập trước mắt mà còn làm mai một dần năng lực tự học và thái độ cầu tiến trong tương lai.

Nguyên nhân của tình trạng này có thể đến từ nhiều phía: sự thiếu định hướng, áp lực thi cử, môi trường học tập chưa tạo được động lực, hoặc bản thân học sinh chưa nhận thức rõ vai trò của việc học. Để khắc phục điều này, mỗi học sinh cần học cách chủ động và tự chịu trách nhiệm với hành trình tri thức của mình. Gia đình và nhà trường cũng cần phối hợp để xây dựng môi trường học tập tích cực, giúp học sinh hiểu rằng học không chỉ để lấy điểm mà để phát triển bản thân và đóng góp cho xã hội.

Tóm lại, ý thức học tập là yếu tố cốt lõi quyết định thành công của người học trong hiện tại và tương lai. Mỗi học sinh cần xem việc học không chỉ là nghĩa vụ mà là cơ hội quý báu để khám phá thế giới và hoàn thiện chính mình. Khi có ý thức học tập đúng đắn, mỗi người sẽ trở thành chủ nhân thực sự của tri thức và tương lai mà mình lựa chọn.

Câu 1. Xác định thể thơ của bài thơ.

Trả lời:Bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2. Đề tài của bài thơ là phê phán tình trạng giáo dục suy đồi, đạo học xuống cấp dưới thời Pháp thuộc và nỗi đau đáu của nhà nho trước sự mai một của truyền thống học hành chân chính.

Câu 3. Tác giả cho rằng “Đạo học ngày nay đã chán rồi” vì việc học không còn nhằm mục đích tu dưỡng đạo đức hay rèn luyện nhân cách mà chỉ để thi cử, cầu danh lợi. Nền giáo dục bị thực dân Pháp can thiệp, thay đổi theo hướng thực dụng, làm mất đi ý nghĩa truyền thống của việc học hành.

Câu 4. Tác giả đã sử dụng những từ lẩy như “tú lương”, “tiền, thư, thí” để mỉa mai, châm biếm hiện thực học hành thực dụng, chuộng danh lợi. Việc sử dụng từ ngữ có tính lẩy đầy sáng tạo này đã giúp bài thơ tăng tính đả kích, thể hiện rõ thái độ châm biếm và sự bất mãn của tác giả với thời cuộc.

Câu 5. Bài thơ “Than đạo học” thể hiện nỗi xót xa, chua chát của Tú Xương trước sự suy thoái của nền giáo dục nước nhà dưới thời Pháp thuộc. Việc học không còn mang ý nghĩa đạo đức hay rèn luyện nhân cách mà trở thành công cụ mưu cầu danh lợi, khiến “đạo học” mất đi giá trị thực chất. Bài thơ vừa phê phán xã hội đương thời, vừa thể hiện tâm huyết và nhân cách cao quý của một nhà nho chân chính.