Câu 1

Giữa bản đồ cuộc đời của mỗi người, nếu ước mơ là kim chỉ nam định hướng thì lao động chính là đôi chân giúp chúng ta tiến về phía trước, giữa chúng có một mối quan hệ không thể tách rời. Thật vậy, ước mơ chính là khát vọng, hoài bão tốt đẹp mà con người luôn hướng tới, còn lao động là quá trình nỗ lực làm sao để tạo ra giá trị. Mối quan hệ này trước hết thể hiện ở việc ước mơ tạo ra nguồn lao động mạnh mẽ, thôi thúc con người không ngừng kiên trì và bền bỉ trong công việc. Ngược lại, lao động chính là con đường duy nhất để hiện thực hóa ước mơ. Nếu không bắt tay vào hành động, mọi hoài bão dù vĩ đại đên đâu cũng chỉ là những ý tưởng viển vông trên mặt giấy. Hãy nhìn vào tấm gương của nhà bác học Thomas Edison: để chạm tới ước mơ thắp sáng nhân loại, ông đã phải trải qua hành nghìn cuộc thí nghiệm thất bại với tinh thần lao động miệt mài. Chính sự nỗ lực đổ mồ hôi trên giảng đường hay trong công xưởng đã giúp chúng ta rèn luyện kỹ năng và tích lũy kinh nghiệm để trưởng thành. Tóm lại, ước mơ tiếp sức cho lao động, và lao động làm nên hình hài cho ước mơ. Mỗi chúng ta cần xác định cho mình một mục tiêu đúng đắn và bắt đầu hành động ngay từ hôm nay để biến những khát vọng ấy thành hiện thực.

Câu 2:

Trong nền thơ ca kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Đình Thi là gương mặt nghệ sĩ đa tài với hồn thơ phóng khoáng, giàu cảm xúc và đậm chất suy tư. Bài thơ Nhớ là một thi phẩm tiêu biểu viết về đề tài tình yêu trong chiến tranh. Ở đó, tác giả không chỉ diễn tả nỗi nhớ của đôi lứa mà còn thể hiện vẻ đẹp tâm hồn người chiến sĩ cách mạng. Tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ là sự hòa quyện sâu sắc giữa nỗi nhớ người yêu, tình yêu đất nước và ý chí chiến đấu bền bỉ.

Ngay từ khổ thơ đầu, nhân vật trữ tình hiện lên với nỗi nhớ tha thiết, da diết giữa không gian chiến khu gian lao:

Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh
Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây
Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh
Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây

Nỗi nhớ được gửi gắm qua hai hình ảnh thiên nhiên quen thuộc: ngôi sao và ngọn lửa. Điệp cấu trúc “nhớ ai mà…” khiến cảnh vật như mang tâm trạng con người. Ngôi sao trên cao “lấp lánh” soi đường hành quân, ngọn lửa “hồng đêm lạnh” sưởi ấm lòng người lính. Thiên nhiên không vô tri mà trở thành bạn đồng hành, cùng chia sẻ nỗi niềm của người chiến sĩ. Qua đó, ta cảm nhận được tâm trạng cô đơn nhưng không bi lụy; giữa núi rừng khắc nghiệt, nỗi nhớ người yêu vẫn âm thầm tỏa sáng, tiếp thêm hơi ấm cho tâm hồn người lính.

Đến khổ thơ thứ hai, nỗi nhớ được bộc lộ trực tiếp và sâu sắc hơn. Nếu khổ đầu là nỗi nhớ kín đáo qua ngoại cảnh thì khổ này là lời giãi bày chân thành:

Anh yêu em như anh yêu đất nước
Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần

Câu thơ là một phát hiện đẹp về tình yêu thời chiến. Tình yêu đôi lứa được đặt ngang hàng với tình yêu Tổ quốc. “Đất nước” hiện lên vừa “vất vả đau thương” vì chiến tranh, vừa “tươi thắm vô ngần” bởi sức sống và tương lai rộng mở. Cũng như thế, tình yêu dành cho người con gái không chỉ là cảm xúc riêng tư mà chứa đựng sự trân trọng, thủy chung và niềm tin mãnh liệt. Nhân vật trữ tình yêu người yêu bằng tất cả chiều sâu của lòng yêu nước.

Nỗi nhớ ấy còn trải dài trong từng khoảnh khắc đời lính:

Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước
Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn

Điệp từ “mỗi” được lặp lại ba lần nhấn mạnh nỗi nhớ thường trực, bao trùm mọi sinh hoạt. Nỗi nhớ không chỉ xuất hiện lúc rảnh rỗi mà đi cùng từng bước hành quân, từng giấc ngủ, từng bữa ăn. Người yêu đã trở thành một phần máu thịt trong đời sống tinh thần của người lính. Tâm trạng nhớ thương vì thế càng chân thực và cảm động.

Nếu hai khổ đầu nghiêng về nỗi nhớ và tình yêu thì khổ cuối là sự nâng cao cảm xúc thành lí tưởng sống:

Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt
Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời
Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực
Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người.

Hình ảnh ngôi sao và ngọn lửa trở lại nhưng mang ý nghĩa mới. Ngôi sao tượng trưng cho niềm tin không bao giờ tắt; ngọn lửa biểu tượng cho nhiệt huyết cách mạng luôn cháy sáng. Từ nỗi nhớ riêng tư, nhân vật trữ tình hướng tới lời thề chung: “yêu nhau chiến đấu suốt đời”. Tình yêu không làm con người yếu mềm mà trở thành động lực giúp họ vượt lên gian khổ. Câu thơ cuối “kiêu hãnh làm người” vang lên mạnh mẽ, thể hiện niềm tự hào của thế hệ sống có lí tưởng, biết yêu thương và biết hi sinh.

Như vậy, tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ Nhớ vận động từ nỗi nhớ người yêu da diết đến tình yêu đất nước lớn lao và cuối cùng là ý chí chiến đấu kiên cường. Đó là vẻ đẹp tâm hồn tiêu biểu của người lính thời kháng chiến: giàu tình cảm riêng nhưng luôn đặt trong tình cảm chung của dân tộc. Với giọng thơ thiết tha, hình ảnh giàu sức gợi và cảm xúc chân thành, Nguyễn Đình Thi đã làm nên một bài thơ tình đặc sắc của văn học Việt Nam hiện đại. Nhớ không chỉ là tiếng lòng của một con người mà còn là bản hòa ca đẹp đẽ về tình yêu và lí tưởng của cả một thế hệ.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính được tác giả sử dụng trong văn bản: Nghị luận.

Câu 2

Vấn đề: Vai trò, ý nghĩa của lao động.

Câu 3

- Những bằng chứng được đưa ra là: "Ngay cả chú chim yến, khi còn non thì được bố mẹ mang mồi về mớm cho nhưng khi lớn lên sẽ phải tự mình đi kiếm mồi. Hổ và sư tử cũng đều như vậy.".

- Nhận xét: Đây đều là những bằng chứng điển hình, sinh động, được mọi người dễ dàng thừa nhận, có tác dụng làm tăng tính thuyết phục của văn bản đồng thời cũng giúp việc tiếp nhận vấn đề nghị luận trở nên nhẹ nhàng hơn.

Câu 4

    Nếu con người hiểu được niềm vui, ý nghĩa của lao động; coi lao động là cống hiến, vun đắp, là khám phá cuộc sống thì người đó sẽ hạnh phúc, ngay cả khi họ phải lao động vất vả, cực nhọc. Ngược lại, nếu con người không nhận ra ý nghĩa của lao động, coi lao động là nô dịch, khổ sai thì người đó sẽ luôn cảm thấy bất hạnh dẫu công việc của họ không quá nhọc nhằn. Vì vậy, chúng ta cần có nhận thức và thái độ đúng đắn về lao động.

Câu 5.

Hiện nay, vẫn có một số người nhận thức chưa đúng đắn về ý nghĩa của lao động. Biểu hiện rõ nhất là lối sống lười biếng, ngại học tập và làm việc, chỉ muốn hưởng thụ thành quả của người khác. Nhiều bạn trẻ còn ỷ lại vào cha mẹ, không tự giác rèn luyện bản thân. Họ cho rằng lao động chỉ mang lại sự vất vả mà không thấy được giá trị của nó. Cách suy nghĩ đó khiến con người trở nên thụ động, thiếu ý chí vươn lên. Nếu kéo dài, họ sẽ khó đạt được thành công trong cuộc sống. Vì vậy, mỗi người cần nhận thức đúng đắn rằng lao động là con đường tạo nên giá trị và hạnh phúc.