câu 1

Trong nền văn học Việt Nam hiện đại, Mây trắng còn bay của Nguyễn Quang Thiều và Một người Hà Nội của Nguyễn Khải đều là những tác phẩm giàu giá trị nhân văn, thể hiện những suy ngẫm sâu sắc về con người và đất nước sau chiến tranh. Tuy nhiên, mỗi tác phẩm lại có cách tiếp cận riêng, góp phần làm nổi bật những vẻ đẹp khác nhau của con người Việt Nam.

Điểm tương đồng trước hết là cả hai tác phẩm đều hướng đến ca ngợi những giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam. Trong Mây trắng còn bay, tác giả kể về một cựu binh Mĩ trở lại Việt Nam để tìm lại quá khứ, qua đó gợi lên nỗi đau chiến tranh và khát vọng hòa giải, hàn gắn giữa con người với con người. Còn trong Một người Hà Nội, nhân vật cô Hiền hiện lên như biểu tượng cho cốt cách, bản lĩnh và vẻ đẹp văn hóa của người Hà Nội. Cả hai tác phẩm đều khẳng định sức sống bền bỉ của những giá trị nhân văn, đồng thời thể hiện niềm tin vào con người sau những biến động của lịch sử.

Bên cạnh đó, cả hai nhà văn đều có cái nhìn giàu chiều sâu triết lí. Nguyễn Quang Thiều suy ngẫm về chiến tranh, sự mất mát và giá trị của hòa bình. Nguyễn Khải lại suy ngẫm về văn hóa, nhân cách con người trong dòng chảy của thời gian và những biến đổi của xã hội. Qua đó, người đọc nhận thức rõ hơn về trách nhiệm giữ gìn những giá trị tốt đẹp của dân tộc.

Tuy nhiên, giữa hai tác phẩm vẫn có những điểm khác biệt rõ nét. Mây trắng còn bay tập trung khai thác hậu quả của chiến tranh và hành trình tìm kiếm sự đồng cảm, tha thứ giữa những con người từng ở hai chiến tuyến. Hình tượng đám mây trắng cuối tác phẩm mang ý nghĩa biểu tượng cho sự thanh thản, hòa giải và khát vọng hòa bình. Trong khi đó, Một người Hà Nội lại tập trung khắc họa vẻ đẹp của một cá nhân tiêu biểu – cô Hiền. Nhân vật này hiện lên với sự thông minh, tỉnh táo, tự trọng và luôn giữ gìn nếp sống thanh lịch của người Hà Nội dù trải qua nhiều biến động lịch sử.

Về nghệ thuật, Mây trắng còn bay giàu chất trữ tình, sử dụng nhiều hình ảnh biểu tượng và giọng điệu sâu lắng, giàu cảm xúc. Ngược lại, Một người Hà Nội mang đậm chất tự sự và triết luận, ngôn ngữ giản dị nhưng chứa đựng nhiều suy ngẫm sâu sắc về con người và cuộc đời. Nếu Nguyễn Quang Thiều thiên về khơi gợi cảm xúc thì Nguyễn Khải lại thiên về chiêm nghiệm và đánh giá.

Tóm lại, dù có những khác biệt về đề tài và cách thể hiện, Mây trắng còn bay và Một người Hà Nội đều là những tác phẩm đặc sắc của văn học Việt Nam sau năm 1975. Hai tác phẩm góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của con người Việt Nam, đồng thời gửi gắm những thông điệp sâu sắc về hòa bình, nhân cách và trách nhiệm giữ gìn những giá trị bền vững của dân tộc.

Thạch Lam và Nam Cao, hai nhà văn lớn của dòng văn học hiện thực phê phán Việt Nam.Với ngòi bút của mình hai tác giả đã ghi lại những câu chuyện bất công của xã hội thời kỳ phong kiến nửa thực dân của những người nông dân nghèo.Đặc biệt là người phụ nữ qua hai tác phẩm ”Hai lần chết” của Thạch Lam (1910 - 1942) và “Dì Hảo” của Nam Cao (1915 - 1951) .Cả hai đoạn trích đều chạm đến nỗi đau của những kiếp người thấp cổ bé họng trong xã hội cũ, nhưng mỗi nhà văn lại có cách khắc họa riêng biệt.

Khi xem hai đoạn trích ta có thể dễ dàng nhận ra hai tác giả đều có chung về giá trị tư tưởng. đều viết về đề tài người nông dân nghèo củ thể hơn là người phụ nữ dưới chế độ phong kiến nửa thực dân. Qua những mảnh đời thấp cổ bé họng ấy, phải chịu đựng đau khổ và bất công mà họ không đáng phải gánh chịu. Nam Cao và Thạch Lam đã lên tiếng tố cáo sự bất công ngang trái của xã hội và thể hiện sự đồng cảm đối với những người phụ nữ. Nhân vật trung tâm của hai đoạn trích là Dung và Dì Hảo đều là những con người lương thiện, nhưng lại bị vùi dập, bế tắc trước những định kiến khắc nghiệt và áp bức vô lý.Từ nhỏ đã bị cha mẹ đối sự lạnh nhạt vô cảm. Đến khi lớn lên, lấy chồng không những họ đều phải lao đồng quần quật mà còn chịu sự đánh đập hành hạ vừa về mặt thể xác lẫn tinh thần. Về nghệ thuật cả hai đoạn trích đều sử dụng bút pháp tả thực với cách miêu tả cụ thể, tỉ mỉ. Khiến cho nỗi đau của người phụ nữ càng được khắc sâu, tô đậm.

Cụ thể hơn đoạn trích “Hai lần chết”Thạch Lam khai thác tình huống bi kịch khi một người nông dân lương thiện và trung thành lại phải chết oan vì sự bất công của xã hội. Nhân vật Dung trước sự ghẻ lạnh của mẹ đẻ đã bị bán đi cho một nhà giàu để lấy mấy trăm đồng bạc và bị nhà chồng đối xử giống như kẻ ăn người ở trong nhà.Thạch Lam miêu tả cái chết của “Dung” với sự dịu dàng, lặng lẽ, như một nỗi đau âm thầm và tê tái. Tác phẩm của ông không lên án xã hội một cách dữ dội, mà nhẹ nhàng nhưng không kém phần sâu sắc. Đoạn trích được kể theo ngôi thứ ba, có sự kết hợp giữa điểm nhìn của người kể chuyện với điểm nhìn bên ngoài, điểm nhìn bên trong cùng với ngôn ngữ, giọng điệu của người kể chuyện Thạch Lam đã tạo nên một góc nhìn bao quát và toàn cảnh giúp người đọc hiểu được sự đau đớn và bế tắc của nhân vật, tạo nên một không gian buồn bã và thương cảm

Trong khi đó, đoạn trích "Dì Hảo" của Nam Cao mang một sắc thái khác. Nam Cao phản ánh cuộc sống nghèo đói, khổ sở của người dân một cách trực diện, sắc bén và mạnh mẽ hơn.Đoạn trích khắc hoạ số phận của một người phụ nữ bất hạnh, mồ côi cha, phải sớm đi làm con ở, phải chung sống với một người chồng cờ bạc, vũ phu, không những không được yêu thương mà còn bị khinh ghét, đánh đập. Đó còn là người phụ nữ phải chịu nỗi đau mất con, nỗi đau bị bệnh tật giày vò.Nam Cao miêu tả chân thật, sắc sảo và đầy ám ảnh, không mang vẻ nhẹ nhàng mà đậm chất hiện thực phũ phàng. Đoạn trích được kể theo ngôi thứ nhất, là sự kết hợp giữa điểm nhìn người kể chuyện và điểm nhìn bên trong, cùng với ngôn ngữ nửa trực tiếp. Những câu văn còn là chính những dòng suy nghĩ, độc thoại nội tâm của nhân vật để từ đó giúp người đọc cảm nhận rõ hơn tâm trạng đau đớn, tủi cực của nhân vật dì Hảo.

Qua hai đoạn trích, ta thấy cả Thạch Lam và Nam Cao đều thể hiện tình yêu thương, trân trọng con người, nhưng phong cách thể hiện của họ khác biệt rõ ràng. Thạch Lam với giọng văn nhẹ nhàng, sâu lắng, giúp người đọc cảm nhận được sự đau đớn trong sự lặng thầm, từ đó có cái nhìn nhân văn về con người và cuộc sống. Còn Nam Cao, với văn phong trực diện và sắc bén, đã đẩy người đọc đến những cảm xúc mạnh mẽ hơn, khiến họ không chỉ thương xót mà còn phẫn nộ, đau đớn trước sự khắc nghiệt của xã hội. Dù cách thể hiện khác nhau, nhưng cả hai nhà văn đều gặp nhau ở tình yêu con người, ở khát vọng về một cuộc sống công bằng, tốt đẹp hơn.

Thạch Lam và Nam Cao đều là những nhà văn lớn có tấm lòng nhân đạo cao cả, đều có chung quan điểm “nghệ thuật vị nhân sinh”. “Hai lần chết” và “Dì Hảo” đều là hai tác phẩm tiêu biểu của văn học giai đoạn 1930 - 1945 với phong cách nghệ thuật độc đáo.Vì thế, hai tác giả tạo được dấu ấn riêng cho mình trong cách nhìn, cách nghĩ, cách viết phải “khơi những nguồn chưa ai khơi và sáng tạo những gì chưa có”(Nam Cao). Hai đoạn văn tuy chỉ là hai lát cắt nhỏ trong thiên truyện ngắn của Nam Cao, Thạch Lam thế nhưng đã phản ánh chân thực số phận, cuộc đời của những người phụ nữ lao động nghèo khổ dưới chế độ xã hội phong kiến đầy những bất công ngang trái

Qua hai tác phẩm này, ta thấy rõ sự phong phú trong bức tranh hiện thực xã hội Việt Nam thời bấy giờ, với những nỗi đau, những bi kịch của con người trước bất công. Dù với phong cách riêng biệt, cả Thạch Lam và Nam Cao đều để lại những dấu ấn sâu sắc, thể hiện tấm lòng yêu thương, trân trọng với con người, đồng thời là những tiếng nói đòi quyền sống, quyền tự do cho những con người bé nhỏ trong xã hội.

Câu 1 (0,5 điểm)

Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm (kết hợp với tự sự).

Câu 2 (0,5 điểm)

Nhân vật trữ tình: Người chiến sĩ cách mạng, người lính giải phóng quân trực tiếp tham gia cắt hàng rào dây thép gai để mở đường tiến công.

Câu 3 (1,0 điểm)

Nhận xét về hình thức của văn bản:

Văn bản được viết theo thể thơ tự do.

Câu thơ dài ngắn linh hoạt, không gò bó về số chữ.

Ngôn ngữ giàu cảm xúc, giàu hình ảnh và nhạc điệu.

Sử dụng nhiều biện pháp tu từ như điệp ngữ, nhân hóa, ẩn dụ, tạo sức gợi lớn.

Câu 4 (1,0 điểm)

Phân tích mạch cảm xúc của văn bản:

Mở đầu là tình cảm yêu thương, xót xa trước cảnh đất nước bị chia cắt bởi hàng rào dây thép gai, hình ảnh con cò không thể bay về, dòng sông và nhịp cầu bị ngăn cách.

Tiếp đó là quyết tâm của người chiến sĩ cắt từng lớp hàng rào để phá bỏ sự chia cắt, giải phóng quê hương.

Khi các hàng rào lần lượt bị cắt đứt, cảm xúc chuyển sang niềm vui, niềm tin về sự đoàn tụ, thống nhất của đất nước.

Cuối cùng là cảm xúc tự hào, xúc động và hạnh phúc khi đất nước được nối liền, non sông thu về một mối.

Câu 5 (1,0 điểm)

Thông điệp ý nghĩa nhất đối với bản thân:Thông điệp em tâm đắc nhất là: Mỗi người cần biết yêu quý hòa bình, trân trọng sự thống nhất của Tổ quốc và sẵn sàng cống hiến vì đất nước. Bài thơ giúp em hiểu rằng độc lập, tự do và hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng sự hi sinh của biết bao thế hệ đi trước. Vì vậy, thế hệ trẻ cần sống có trách nhiệm, học tập tốt và góp phần xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

câu 1

Trong bài thơ Người cắt dây thép gai của Hoàng Nhuận Cầm, hình ảnh “hàng rào dây thép gai” là một biểu tượng nghệ thuật giàu ý nghĩa. Trước hết, đó là hình ảnh hiện thực gợi nhắc những lớp rào ngăn cách đất nước trong thời kì chiến tranh, khiến con người phải chịu nhiều đau thương, mất mát. Hàng rào ấy không chỉ chia cắt không gian địa lí mà còn chia cắt tình cảm, cuộc sống và những khát vọng bình dị của con người. Bởi vậy, nó trở thành biểu tượng cho sự chia lìa, cho những thế lực gây nên đau thương cho dân tộc. Tuy nhiên, hình ảnh người chiến sĩ kiên trì cắt từng lớp hàng rào lại làm nổi bật ý chí đấu tranh mạnh mẽ và khát vọng thống nhất non sông. Mỗi hàng rào bị cắt đứt là một bước tiến gần hơn tới tự do, hòa bình và đoàn tụ. Qua đó, tác giả ca ngợi lòng dũng cảm, tinh thần xung phong của những người lính đã hi sinh vì độc lập dân tộc. Đồng thời, hình ảnh hàng rào dây thép gai còn khẳng định chân lí rằng không một thế lực nào có thể ngăn cản được khát vọng tự do và sức mạnh đoàn kết của nhân dân Việt Nam.

câu 2

Trong cuộc sống, trách nhiệm là một trong những phẩm chất quan trọng làm nên giá trị của mỗi con người. Đặc biệt, đối với thế hệ trẻ – những chủ nhân tương lai của đất nước – lối sống có trách nhiệm càng trở nên cần thiết và có ý nghĩa sâu sắc.

Lối sống có trách nhiệm là cách sống biết ý thức về bổn phận của bản thân đối với chính mình, gia đình, nhà trường và xã hội; dám suy nghĩ, dám hành động và sẵn sàng chịu trách nhiệm về những việc mình làm. Người sống có trách nhiệm luôn nỗ lực hoàn thiện bản thân, giữ lời hứa, trung thực và không đùn đẩy trách nhiệm cho người khác.

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, lối sống có trách nhiệm đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với thế hệ trẻ. Trước hết, trách nhiệm giúp mỗi người xác định mục tiêu đúng đắn và có động lực phấn đấu trong học tập, lao động. Khi có trách nhiệm với bản thân, người trẻ sẽ biết quản lí thời gian, rèn luyện đạo đức, trau dồi tri thức để phát triển toàn diện. Bên cạnh đó, trách nhiệm với gia đình giúp mỗi người biết yêu thương, kính trọng ông bà, cha mẹ và chia sẻ những khó khăn trong cuộc sống. Không chỉ vậy, trách nhiệm với cộng đồng còn góp phần xây dựng một xã hội văn minh, nhân ái và phát triển bền vững.

Thực tế cho thấy có rất nhiều bạn trẻ sống trách nhiệm và cống hiến cho xã hội. Trong đại dịch COVID-19, nhiều thanh niên đã tham gia các đội tình nguyện hỗ trợ người dân, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Bên cạnh đó, nhiều học sinh, sinh viên không ngừng nỗ lực học tập, nghiên cứu khoa học để đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Những hành động ấy thể hiện tinh thần trách nhiệm đáng trân trọng của thế hệ trẻ Việt Nam.

Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn một bộ phận thanh niên sống thờ ơ, thiếu trách nhiệm với bản thân và xã hội. Một số người lười học tập, thiếu ý chí vươn lên, sa vào các tệ nạn hoặc có những hành vi thiếu văn hóa trên mạng xã hội. Những biểu hiện đó không chỉ ảnh hưởng đến tương lai của chính họ mà còn tác động tiêu cực đến cộng đồng.

Để xây dựng lối sống có trách nhiệm, mỗi người trẻ cần xác định cho mình mục tiêu sống đúng đắn, không ngừng học tập và rèn luyện. Đồng thời, cần biết yêu thương gia đình, sống trung thực, có ý thức chấp hành pháp luật và tích cực tham gia các hoạt động vì cộng đồng. Nhà trường và gia đình cũng cần quan tâm giáo dục, định hướng để thanh niên hình thành những giá trị sống tốt đẹp.

Lối sống có trách nhiệm là nền tảng để thế hệ trẻ khẳng định bản thân và đóng góp cho xã hội. Mỗi bạn trẻ cần ý thức rõ vai trò của mình, sống có trách nhiệm từ những việc nhỏ nhất để trở thành công dân có ích, góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh.