I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Câu 1: Xác định ngôi kể của người kể chuyện.

• Trả lời: Ngôi kể thứ ba (Người kể chuyện ẩn mình, gọi tên các nhân vật như bà Ngài, Bớt, Nở).

Câu 2: Chỉ ra một số chi tiết về cách ứng xử của nhân vật Bớt cho thấy chị không giận mẹ dù trước đó từng bị phân biệt đối xử.

• Trả lời: Các chi tiết cho thấy sự bao dung của Bớt:

• Khi thấy mẹ đến ở cùng, Bớt "rất mừng".

• Chị cố gắng chăm sóc mẹ "cho hết lễ".

• Khi mẹ hối hận về quá khứ, Bớt đã xoa dịu bằng cách ôm lấy mẹ và nói: "Ô hay! Con có nói gì đâu, sao bu cứ nghĩ ngợi thế nhỉ?".

Câu 3: Qua đoạn trích, anh/chị thấy nhân vật Bớt là người như thế nào?

• Trả lời: Bớt là người phụ nữ Việt Nam điển hình với những phẩm chất cao đẹp:

• Vị tha, bao dung: Không để tâm những bất công trong quá khứ, sẵn sàng đón nhận và chăm sóc mẹ già.

• Tận tụy, trách nhiệm: Đảm đang việc nhà, chăm con, tham gia công tác xã hội ("chống sâu bệnh cho lúa") dù cuộc sống còn nhiều vất vả.

• Giàu tình yêu thương: Luôn hướng về gia đình, là chỗ dựa tinh thần cho cả mẹ và con cái.

Câu 4: Hành động ôm lấy vai mẹ và câu nói của chị Bớt: "- Ô hay! Con có nói gì đâu, sao bu cứ nghĩ ngợi thế nhỉ?" có ý nghĩa gì?

• Trả lời: * Thể hiện sự thấu hiểu và lòng hiếu thảo sâu sắc của Bớt dành cho mẹ.

• Hành động và lời nói ấy có tác dụng hóa giải nỗi ân hận, mặc cảm trong lòng bà cụ Ngài, giúp bà tìm thấy sự thanh thản.

• Khẳng định tình cảm gia đình thiêng liêng có thể xóa nhòa mọi lỗi lầm.

Câu 5: Thông điệp ý nghĩa nhất và lí giải.

• Thông điệp: Sự bao dung và sức mạnh của tình yêu thương gia đình.

• Lí giải: Trong cuộc sống, ai cũng có thể mắc sai lầm (như bà Ngài phân biệt đối xử giữa các con). Tuy nhiên, nếu chúng ta biết lấy lòng vị tha để đối đãi, mọi tổn thương sẽ được chữa lành, mối quan hệ giữa người với người sẽ trở nên tốt đẹp và bền vững hơn.

Câu 1: Nghị luận văn học (Vẻ đẹp bức tranh quê trong "Trăng hè")

Trong dòng chảy của thơ ca cơ cực và mộc mạc thời kỳ trước Cách mạng, Đoàn Văn Cừ nổi lên nhưmột họa sĩ dùng ngôn từ để vẽ nên những bức tranh đời sống thôn dã tinh khôi. Đoạn thơ trích trong bài"Trăng hè" là một minh chứng tiêu biểu cho phong cách ấy, khi ông tái hiện một đêm trăng quê vừa thực,vừa mộng, lại vô cùng gần gũi.Bức tranh mở ra bằng những rung cảm tinh tế của thính giác: tiếng võng "kẽo kẹt" đưa nhịp. Âmthanh ấy vốn dĩ rất đời thường nhưng trong không gian đêm vắng, nó trở thành nhịp đập của sự bình yên,khơi gợi một nỗi niềm hoài cổ sâu sắc. Tác giả đã cực kỳ thành công khi sử dụng một loạt các từ láy gợi hình và gợi cảm để đặc tả trạng thái tĩnh lặng của vạn vật. Con chó "ngủ lơ mơ", bóng cây "lơi lả bên hàng dậu", đêm vắng đến mức con người cũng trở nên "im", cảnh vật "lặng tờ". Đó không phải là cái tĩnh lặngchết chóc, mà là sự nghỉ ngơi sau một ngày lao động vất vả, là lúc vạn vật đang đắm mình trong sự vỗ về của thiên nhiên. Ánh trăng trong thơ Đoàn Văn Cừ không chói lòa mà dịu nhẹ, len lỏi qua từng tàu cau để tạo nên hiệu ứng "lấp loáng ánh trăng ngân". Hình ảnh con người xuất hiện ở cuối đoạn thơ như một nét vẽ hoàn thiện cho bức tranh nhân sinh. Ông lão nằm chơi giữa sân, đứa trẻ vịnh bên thành chõng, con mèo quyện dưới chân – tất cả hòa quyện thành một khối thống nhất, thể hiện sự gắn bó máu thịt, không tách rời giữa con người và hồn quê. Đoạn thơ không chỉ miêu tả cảnh vật mà còn khơi gợi trong lòng người đọc niềm tự hào về một miền quê thanh bình, một bản sắc văn hóa Việt Nam thuần khiết và đậm đà tình nghĩa.

Câu 2: Nghị luận xã hội (Sự nỗ lực hết mình của tuổi trẻ hôm nay)

"Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí". Lời nhắn nhủ ấy luôn là kim chỉ nam cho thế hệ trẻ, và cốt lõi của việc sống không hối tiếc chính là sự nỗ lực hết mình. Nỗ lực hết mình không chỉ đơn thuần là sự chăm chỉ mang tính cơ học, mà đó là một trạng thái tinh thần mạnh mẽ, là sự tập trung tối đa nguồn lực cá nhân để vượt qua nghịch cảnh và chạm đến những đỉnh cao mới của bản thân. Trong bối cảnh kỷ nguyên số đầy biến động như hiện nay, sự nỗ lực trở thành một yêu cầu sống còn.Tuổi trẻ là thời điểm chúng ta có được đặc quyền của sức khỏe, sự sáng tạo và thời gian. Nếu không nỗ lực dấn thân, chúng ta sẽ dễ dàng bị cuốn trôi bởi sự đào thải khắc nghiệt của thực tế. Nỗ lực giúp ta khai phá những năng lực tiềm ẩn mà chính ta cũng không ngờ tới. Khi ta đứng trước một bài toán khó, một dự án lớn hay một thất bại cay đắng, chính sự nỗ lực bền bỉ sẽ là cầu nối đưa ta từ bóng tối ra ánh sáng. Thành công không bao giờ là một món quà từ trên trời rơi xuống, nó là kết tinh của những đêm miệt mài học tập, những ngày dài lăn lộn với thực tế và những lần đứng dậy sau vấp ngã. Tuy nhiên, cần hiểu rằng nỗ lực hết mình không đồng nghĩa với việc cố gắng mù quáng. Đó phải là sự nỗ lực đi kèm với trí tuệ, sự quan sát và khả năng tự điều chỉnh. Đáng buồn thay, hiện nay vẫn có một bộ phận thanh niên đang mắc phải căn bệnh "trì trệ", thích hưởng thụ hơn cống hiến, hoặc dễ dàng bỏ cuộc ngay từ khó khăn đầu tiên. Lối sống ấy không chỉ làm mòn giá trị cá nhân mà còn kìm hãm sự phát triển của xã hội. Tóm lại, mỗi người trẻ cần hiểu rằng: Khó khăn của hôm nay chính là bậc thang cho thành công của ngày mai, miễn là chúng ta không ngừng nỗ lực. Đừng sợ thất bại, hãy chỉ sợ mình chưa cố gắng đủ. Hãy sống rực rỡ như những đóa hoa hướng dương luôn hướng về phía mặt trời, nỗ lực hết mình để mỗi phút giây trôi qua đều trở nên có nghĩa.