câu 1

Hình ảnh “cơm” trong đoạn trích mang ý nghĩa vô cùng sâu sắc, không chỉ là món ăn quen thuộc mà còn là biểu tượng của tình mẹ bao la, của hơi ấm gia đình và hương vị thân thuộc của quê nhà. Từ chiếc cà mèn cơm mẹ chuẩn bị cho con trước chuyến đi, đến chén cơm trắng đặt trên bàn thờ khi mẹ mất, hình ảnh cơm xuất hiện liên tục, gợi lên sự tận tụy, tảo tần và hi sinh thầm lặng của người mẹ. Lời dặn “Không ai thương bằng cơm thương” chứa đựng trải nghiệm cả đời của mẹ: cơm là do chính tay mẹ nấu, là tình thương được gửi gắm qua từng hạt gạo, từng bữa ăn. Khi mẹ bệnh, dù kiệt sức bà vẫn lo lắng hỏi “Con ăn chi chưa?”, cho thấy cơm không chỉ nuôi thân mà còn nuôi dưỡng tình cảm, sự chở che. Đến khi mẹ ra đi, miếng cơm cháy giòn thơm chỉ còn trong ký ức, trở thành nỗi tiếc nuối khôn nguôi của người con vì đã không còn cơ hội được ăn bữa cơm mẹ nấu. Và khi anh tự tay nấu chén cơm dâng mẹ, khói bếp cay xộc lên mắt, đó không chỉ là khói rơm mà còn là nỗi thương, nỗi day dứt, là tình yêu dành cho mẹ đã hóa thành nước mắt. Qua hình ảnh “cơm”, tác giả khắc họa vẻ đẹp giản dị mà thiêng liêng của tình mẫu tử – thứ tình cảm bền bỉ, mộc mạc nhưng không gì có thể thay thế.

câu 2

Bài làm

Trong dòng chảy hội nhập sâu rộng của thế giới hiện nay, văn hóa các dân tộc có nhiều cơ hội để tiếp xúc, giao thoa nhưng cũng phải đối mặt với nguy cơ bị hòa tan, bị lãng quên. Bản sắc văn hóa dân tộc điều làm nên nét riêng, “hồn cốt” của mỗi quốc gia vì thế càng trở nên quan trọng và đáng gìn giữ hơn bao giờ hết. Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc không chỉ là trách nhiệm đối với quá khứ mà còn là nghĩa vụ với tương lai, là điều giúp chúng ta khẳng định bản lĩnh Việt Nam trong thời đại toàn cầu hóa.

Bản sắc văn hóa dân tộc là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần được cộng đồng tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử, bao gồm tiếng nói, chữ viết, trang phục, phong tục tập quán, tín ngưỡng, lối sống và cả những phẩm chất cao đẹp như lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, sự nhân hậu, thủy chung. Những giá trị ấy làm nên “hồn cốt” dân tộc và là điểm tựa để mỗi người Việt nhận ra mình giữa thế giới rộng lớn. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc giữ gìn bản sắc văn hóa càng trở nên quan trọng bởi đó là cách chúng ta bảo vệ cội nguồn và khẳng định bản lĩnh. Thực tế cho thấy nhiều quốc gia phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc vẫn giữ được văn hóa truyền thống đậm nét dù hiện đại hóa mạnh mẽ, chứng minh rằng bảo tồn văn hóa chính là động lực phát triển chứ không phải lực cản. Ở Việt Nam, những giá trị như áo dài, nhã nhạc cung đình Huế, quan họ Bắc Ninh hay tín ngưỡng thờ Mẫu đã được UNESCO công nhận là di sản của nhân loại, trở thành niềm tự hào và nguồn thu hút du lịch quan trọng. Tuy nhiên, bên cạnh sự gìn giữ đó vẫn tồn tại nhiều vấn đề đáng lo: một bộ phận giới trẻ chạy theo trào lưu ngoại lai, lạm dụng ngôn ngữ mạng khiến tiếng Việt bị biến dạng; các lễ hội truyền thống bị thương mại hóa; nhiều di tích xuống cấp do thiếu ý thức bảo vệ. Thực trạng ấy đặt ra yêu cầu mỗi cá nhân cần có trách nhiệm hơn trong việc giữ gìn văn hóa dân tộc. Việc này có thể bắt đầu từ những hành động nhỏ như nói và viết tiếng Việt chuẩn mực, tự hào sử dụng trang phục truyền thống vào dịp lễ, tìm hiểu lịch sử, trân trọng các giá trị văn hóa dân gian. Bên cạnh đó, nhà trường và gia đình cần giáo dục người trẻ thông qua các hoạt động như ngày hội văn hóa, tham quan di sản, học hát dân ca… để nuôi dưỡng tình yêu văn hóa. Đặc biệt, trong thời đại công nghệ, việc sáng tạo để “làm mới” văn hóa truyền thống cũng rất cần thiết; nhiều bạn trẻ đã kết hợp nhạc dân tộc với hiện đại, vẽ tranh Đông Hồ cách tân hay sáng tạo nội dung lịch sử trên mạng xã hội, cho thấy bản sắc văn hóa vẫn có thể lan tỏa mạnh mẽ khi được tiếp cận bằng phương pháp phù hợp. Chỉ khi mỗi người tự ý thức gìn giữ và phát huy những giá trị ấy, bản sắc văn hóa dân tộc mới có thể bền vững và tiếp tục tỏa sáng trong tương lai.

Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc chính là giữ gìn linh hồn của dân tộc. Trong thời đại hội nhập, chúng ta càng phải trân trọng những giá trị truyền thống và có trách nhiệm truyền lại cho các thế hệ sau. Mỗi người Việt, đặc biệt là giới trẻ, cần ý thức rõ rằng bản sắc văn hóa không phải thứ xa xỉ mà là sức mạnh để Việt Nam tồn tại, phát triển và tỏa sáng giữa bạn bè quốc tế. Khi bản sắc được giữ gìn và phát huy, dân tộc sẽ vững vàng và tự tin trên con đường hội nhập toàn cầu.

Câu 1.

Đoạn trích được viết theo thể thơ tự do

Câu 2.

Hai hình ảnh cho thấy sự khắc nghiệt của thiên nhiên miền Trung:

-“Trên nắng và dưới cát”: Gợi cảnh đất đai khô hạn, nắng gắt, cát nóng như bao phủ khắp nơi.

-“Chỉ gió bão là tốt tươi như cỏ”: Gió bão dữ dội đến mức “mọc” lên dày đặc, cho thấy sự khắc nghiệt triền miên của thiên tai.

Câu 3.

Những dòng thơ:

“Eo đất này thắt đáy lưng ong
Cho tình người đọng mật”

giúp hiểu rằng:

-Miền Trung là vùng đất hẹp, “eo đất” nhỏ, địa hình khó khăn như chiếc “lưng ong” thắt lại, gợi sự vất vả và kham khổ.

-Chính từ gian khó ấy đã hun đúc nên tình người miền Trung rất đỗi ngọt ngào, chân thành, thủy chung, giống như “mật” được chắt ra từ sự chịu thương chịu khó, vùng đất tuy nghèo nhưng con người giàu tình nghĩa.

Câu 4.

Việc vận dụng thành ngữ “mồng tơi không kịp rớt” có tác dụng:

-Nhấn mạnh cái nghèo khổ đến cùng cực: rau mồng tơi vốn dễ trồng, dễ rụng mà ở miền Trung còn “không kịp rớt”, chứng tỏ đất đai cằn cỗi, cuộc sống thiếu thốn.

-Tạo giọng thơ mộc mạc, gần gũi với ngôn ngữ dân gian, tăng sức biểu cảm.

-Gợi ra hình ảnh đời sống khắc nghiệt nhưng vẫn chân chất của vùng quê miền Trung.

Câu 5.

Tình cảm của tác giả đối với miền Trung thể hiện trong đoạn trích:

-Yêu thương, xót xa và cảm thông sâu sắc trước thiên nhiên khắc nghiệt và cuộc sống nghèo khó của người dân miền Trung.

-Trân trọng những phẩm chất tốt đẹp của con người nơi đây: cần cù, chịu thương chịu khó, giàu nghĩa tình.

-Tác giả còn thể hiện nỗi nhớ nhung, gắn bó tha thiết và mong muốn người thân quay về với miền Trung (“Em gắng về / Đừng để mẹ già mong…”), cho thấy tình cảm gia đình và tình quê rất sâu đậm.

Bài thơ nhắc đến các loại trang phục sau: khăn nhung, quần lĩnh, áo cài khuy bấm, yếm lụa sồi, dây lưng đũi, áo tứ thân, khăn mỏ quạ, quần nái đen.

   Những loại trang phục này đại diện cho hai phong cách ăn mặc: trang phục hiện đại, cầu kỳ của thành thị (khăn nhung, quần lĩnh, áo cài khuy bấm) và trang phục truyền thống, giản dị của nông thôn (yếm lụa sồi, dây lưng đũi, áo tứ thân, khăn mỏ quạ, quần nái đen). Sự đối lập này phản ánh sự thay đổi trong phong cách sống và gu thẩm mỹ của nhân vật "em" khi tiếp xúc với cuộc sống thành thị. Tác giả ngầm đề cao vẻ đẹp giản dị, chân quê của người con gái.

     Nhan đề "Chân quê" gợi lên trong em những liên tưởng sâu sắc về một vùng quê mộc mạc, giản dị, nơi lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Đó là vẻ đẹp bình dị, gần gũi của những con người sống gắn bó với quê hương, yêu thương gia đình, làng xóm. Nhan đề này còn thể hiện tình yêu sâu sắc của tác giả đối với quê hương, nơi chôn rau cắt rốn, đồng thời là sự đối lập với cuộc sống ồn ào, náo nhiệt của thành thị. "Chân quê" còn là niềm tự hào về nguồn cội, về những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, một lối sống đẹp, một cách ứng xử văn minh, đậm đà bản sắc dân tộc. Trong bài thơ, nhan đề "Chân quê" được thể hiện qua hình ảnh cô gái quê sau khi lên tỉnh về đã thay đổi cách ăn mặc, khiến cho chàng trai cảm thấy xót xa, tiếc nuối. Chàng trai mong muốn cô gái hãy giữ nguyên vẻ đẹp "chân quê" mộc mạc, giản dị như ngày nào. Nhan đề "Chân quê" không chỉ là tên gọi của bài thơ mà còn là một thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm, đó là thông điệp về việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc trong cuộc sống hiện đại.

Thể thơ: lục bát

Trong guồng quay hối hả của cuộc sống hiện đại, khi mà những giá trị ngoại lai du nhập ngày càng nhiều, việc gìn giữ và bảo vệ những giá trị văn hóa truyền thống trở thành một vấn đề cấp thiết. Văn hóa truyền thống là hồn cốt của dân tộc, là sợi dây kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai. Việc bảo tồn những giá trị này không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân mà còn là nhiệm vụ chung của toàn xã hội.

     Trước hết, chúng ta cần hiểu rõ giá trị văn hóa truyền thống là gì. Đó là những phong tục tập quán, lễ hội, tín ngưỡng, nghệ thuật, văn học, ẩm thực... được hình thành và phát triển qua hàng ngàn năm lịch sử. Những giá trị này không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn chứa đựng những bài học sâu sắc về đạo đức, lối sống, cách ứng xử giữa con người với nhau và với thiên nhiên.Trong xã hội hiện đại, những giá trị văn hóa truyền thống đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Sự du nhập của văn hóa ngoại lai, sự phát triển của công nghệ thông tin, sự thay đổi của lối sống... đã khiến cho nhiều giá trị truyền thống bị mai một, thậm chí bị lãng quên. Nhiều bạn trẻ ngày nay chỉ quan tâm đến những trào lưu mới, những giá trị ảo trên mạng xã hội mà quên đi những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc.Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng, trong dòng chảy hiện đại, vẫn còn rất nhiều người trân trọng và nỗ lực gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống. Họ là những nghệ nhân, những nhà nghiên cứu, những người làm công tác bảo tồn văn hóa... Họ đã và đang góp phần không nhỏ vào việc bảo vệ và phát huy những giá trị văn hóa của dân tộc.Vậy, chúng ta cần làm gì để gìn giữ và bảo vệ những giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại? Trước hết, cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò và ý nghĩa của văn hóa truyền thống. Các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội, các cơ quan truyền thông cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, giúp mọi người hiểu rõ hơn về giá trị của văn hóa truyền thống và ý thức được trách nhiệm của mình trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị đó. Thứ hai, cần có những chính sách, biện pháp cụ thể để bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống. Nhà nước cần đầu tư kinh phí cho việc nghiên cứu, bảo tồn, phục dựng các di tích lịch sử, các lễ hội truyền thống, các loại hình nghệ thuật dân gian... Đồng thời, cần có những cơ chế, chính sách hỗ trợ các nghệ nhân, các nhà nghiên cứu, những người làm công tác bảo tồn văn hóa.Thứ ba, cần đưa văn hóa truyền thống vào đời sống hiện đại một cách sáng tạo. Cần tìm ra những hình thức thể hiện mới, phù hợp với thị hiếu của giới trẻ, để văn hóa truyền thống không bị khô cứng, lạc hậu. Ví dụ, có thể tổ chức các lễ hội đường phố, các chương trình biểu diễn nghệ thuật dân gian kết hợp với âm nhạc hiện đại, hoặc đưa các yếu tố văn hóa truyền thống vào thiết kế thời trang, đồ dùng...Cuối cùng, mỗi cá nhân cần ý thức được trách nhiệm của mình trong việc gìn giữ và bảo vệ văn hóa truyền thống. Hãy dành thời gian tìm hiểu về lịch sử, văn hóa của dân tộc, tham gia các hoạt động văn hóa truyền thống, học hỏi các nghề thủ công truyền thống, trân trọng và giữ gìn những phong tục tập quán tốt đẹp của gia đình, dòng họ.

     Giữ gìn và bảo vệ những giá trị văn hóa truyền thống không chỉ là trách nhiệm của thế hệ hiện tại mà còn là trách nhiệm đối với các thế hệ tương lai. Hãy cùng nhau chung tay gìn giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, để văn hóa Việt Nam mãi mãi trường tồn và phát triển.

    Nhân vật "em" trong bài thơ "Chân quê" của Nguyễn Bính là hình ảnh ẩn dụ cho sự thay đổi của làng quê Việt Nam trước tác động của cuộc sống hiện đại. "Em" từ một cô gái thôn quê mộc mạc, giản dị với "yếm lụa sồi", "áo tứ thân", "khăn mỏ quạ"... đã thay đổi hoàn toàn khi lên tỉnh về. "Em" khoác lên mình những trang phục hiện đại, tân thời như "khăn nhung", "quần lĩnh", "áo cài khuy bấm"... Sự thay đổi này khiến chàng trai cảm thấy xa lạ, thậm chí là "làm khổ" anh. "Em" không chỉ thay đổi về ngoại hình mà còn thay đổi về cả lối sống, đánh mất đi những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương. Sự thay đổi của "em" khiến chàng trai lo lắng, tiếc nuối và mong muốn "em" hãy giữ nguyên vẻ đẹp "chân quê" như ngày nào. Nhân vật "em" trong bài thơ không chỉ là hình ảnh của một cô gái cụ thể mà còn là biểu tượng cho sự thay đổi của cả một thế hệ, một làng quê trước sự du nhập của văn hóa ngoại lai. Qua đó, tác giả gửi gắm thông điệp về việc trân trọng và giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Bài thơ "Chân quê" của Nguyễn Bính mang đến một thông điệp sâu sắc về việc giữ gìn và trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương. Qua hình ảnh cô gái thay đổi sau khi lên tỉnh, tác giả ca ngợi vẻ đẹp mộc mạc, giản dị của người phụ nữ nông thôn, đồng thời thể hiện sự lo lắng về sự mai một của những giá trị truyền thống trước tác động của cuộc sống hiện đại. Bài thơ như một lời nhắn nhủ đến mỗi người về việc trân trọng bản sắc văn hóa, bởi đó là cội nguồn của mỗi con người.

Biện pháp tu từ:

 - Ẩn dụ: "Hương đồng gió nội" là hình ảnh ẩn dụ cho vẻ đẹp mộc mạc, giản dị, những giá trị văn hóa truyền thống của làng quê.

 - Nói giảm, nói tránh: Cụm từ "bay đi ít nhiều" thể hiện sự thay đổi, sự mai một của những giá trị truyền thống một cách nhẹ nhàng, tinh tế, thay vì nói thẳng ra sự mất mát hoàn toàn.

Tác dụng của biện pháp tu từ:

 - Gợi hình, gợi cảm: Hình ảnh "hương đồng gió nội" mang đến cho người đọc cảm nhận về vẻ đẹp đặc trưng của làng quê Việt Nam: hương lúa, hương đất, làn gió mát lành... Sự "bay đi ít nhiều" của hương đồng gió nội gợi lên sự tiếc nuối, xót xa trước sự thay đổi của quê hương.

 - Thể hiện tâm trạng nhân vật: Câu thơ thể hiện sự hụt hẫng, lo lắng của chàng trai khi nhận ra những giá trị truyền thống đang dần phai nhạt. Đồng thời, nó cũng thể hiện sự nuối tiếc về những kỷ niệm đẹp đẽ của quá khứ.

 - Góp phần thể hiện chủ đề: Câu thơ góp phần thể hiện chủ đề chính của bài thơ: sự thay đổi của làng quê trước tác động của cuộc sống hiện đại và nỗi lo lắng về sự mai một của những giá trị văn hóa truyền thống. 

  - Tăng tính hàm súc, gợi hình: Việc sử dụng biện pháp tu từ giúp câu thơ trở nên hàm súc, giàu hình ảnh và gợi cảm xúc, giúp người đọc cảm nhận sâu sắc hơn về thông điệp mà tác giả muốn truyền tải.

Bài thơ nhắc đến các loại trang phục sau: khăn nhung, quần lĩnh, áo cài khuy bấm, yếm lụa sồi, dây lưng đũi, áo tứ thân, khăn mỏ quạ, quần nái đen.

Theo em những loại trang phục này đại diện cho hai phong cách ăn mặc: trang phục hiện đại, cầu kỳ của thành thị (khăn nhung, quần lĩnh, áo cài khuy bấm) và trang phục truyền thống, giản dị của nông thôn (yếm lụa sồi, dây lưng đũi, áo tứ thân, khăn mỏ quạ, quần nái đen). Sự đối lập này phản ánh sự thay đổi trong phong cách sống và gu thẩm mỹ của nhân vật "em" khi tiếp xúc với cuộc sống thành thị. Tác giả ngầm đề cao vẻ đẹp giản dị, chân quê của người con gái.