Tú Xương là một nhà nho, sống giữa hoàn cảnh suy tàn của

Nho học và mọi người đang dần chuyển hướng sang Tây học. Nói Trần Tế Xương không có tài cán gì thật quá sai, mà nói cho đúng thì cái tài của ông chẳng gặp đúng thời mà nó nên có. Dẫu cho chữ tốt văn hay, có tài lại được học hành lỗi lạc; nhưng ông lại có phần ngang tàng trong tư tưởng, không chịu nhún nhường hay ép buộc mình vào quy luật của khoa trường thời ấy, cho nên con đường khoa cứ không như ý, ông đỗ tú tài năm 24 tuổi, nhiều lần thi cử rồi lại trượt, ắt cũng vì:

"Rõ thực văn hay mà chữ dốt,

Tăm khoa chưa khỏi phạm trường qui"

Con đường sự nghiệp của ông trắc trở muôn phần như vậy, ấy cũng vì thế mà ông đã để lại một kho tàng thơ đậm chất

"Tú Xương" - những nét cười trào phúng, những vần thơ mang tính hiện thực sâu sắc, đôi khi chúng thật nhẹ nhàng mà dí dỏm, cũng có khi lại mỉa mai một cách sâu cay. Thơ của ông là thế, nếu lỡ không may chỉ đích vào ai thì lại hóa thành một dấu vết gột không phai mà mãi cũng không nhằn.

Cái thời của Tú Xương sao mà lênh đênh lắm chuyện, cái thế sự phức tạp lúc ấy đã làm nền cho những dòng thơ của ông dội lên mạnh mẽ, tựa như mũ nấm sinh sôi từ đống gỗ mục rỗng của buổi giao thời.

Thơ Tú Xương không mang nặng ý nghĩa dân tộc lớn lao trong ngôn từ âm điệu, nhưng lại cô đọng một phần hương vị của vùng Nam Định quê ông. Thơ ông chẳng nói gì đến những điều sâu xa, cũng chỉ là những ký sự chi tiết về đời sống nơi thành Nam, về những sinh hoạt vật chất lẫn tinh thần của một lớp nhà Nho ở cái thời xu thế khắp nơi đềuhướng về Tây Tú Xương là một nhà nho, sống giữa hoàn cảnh suy tàn của

Nho học và mọi người đang dần chuyển hướng sang Tây học. Nói Trần Tế Xương không có tài cán gì thật quá sai, mà nói cho đúng thì cái tài của ông chẳng gặp đúng thời mà nó nên có. Dẫu cho chữ tốt văn hay, có tài lại được học hành lỗi lạc; nhưng ông lại có phần ngang tàng trong tư tưởng, không chịu nhún nhường hay ép buộc mình vào quy luật của khoa trường thời ấy, cho nên con đường khoa cứ không như ý, ông đỗ tú tài năm 24 tuổi, nhiều lần thi cử rồi lại trượt, ắt cũng vì:

"Rõ thực văn hay mà chữ dốt,

Tăm khoa chưa khỏi phạm trường qui"

Con đường sự nghiệp của ông trắc trở muôn phần như vậy, ấy cũng vì thế mà ông đã để lại một kho tàng thơ đậm chất

"Tú Xương" - những nét cười trào phúng, những vần thơ mang tính hiện thực sâu sắc, đôi khi chúng thật nhẹ nhàng mà dí dỏm, cũng có khi lại mỉa mai một cách sâu cay. Thơ của ông là thế, nếu lỡ không may chỉ đích vào ai thì lại hóa thành một dấu vết gột không phai mà mãi cũng không nhằn.

Cái thời của Tú Xương sao mà lênh đênh lắm chuyện, cái thế sự phức tạp lúc ấy đã làm nền cho những dòng thơ của ông dội lên mạnh mẽ, tựa như mũ nấm sinh sôi từ đống gỗ mục rỗng của buổi giao thời.

Thơ Tú Xương không mang nặng ý nghĩa dân tộc lớn lao trong ngôn từ âm điệu, nhưng lại cô đọng một phần hương vị của vùng Nam Định quê ông. Thơ ông chẳng nói gì đến những điều sâu xa, cũng chỉ là những ký sự chi tiết về đời sống nơi thành Nam, về những sinh hoạt vật chất lẫn tinh thần của một lớp nhà Nho ở cái thời xu thế khắp nơi đều hay tiếng cười phá phách kia là cái chất thơ của Tú Xương bay nhẹ ở đấy.

Thử nghĩ ở cái hồi ấy, chữ Tàu chữ Tây vẫn là tiếng nói chính của dân tộc ta, mà Tú Xương, cái con người ấy đã có được cái ý thức nuôi và dưỡng tiếng nói dân tộc, ngay đặt ngược lại, là con người sành Nôm yêu tiếng mẹ đẻ ấy đã đặt nền tảng hình thành cho tâm hồn ái quốc đáng quý ấy.

Trong tâm hồn và thơ Tú Xương có cả sự yêu nước và yêu tiếng nói dân tộc. Điều ấy mới đáng quý làm sao!

Câu1: Thể thơ : Thất ngôn bát cú Đường luật

Câu 2: đề tài bài thơ :sự suy tàn của đạo học trong xã hội đương thời

Câu 3: • Sự suy giảm về số lượng người theo học:

"Mười người đi học, chín người thôi" cho thấy sự thờ ơ, chán nản của người dân đối với Nho học

Sự sa sút về chất lượng giáo dục: "Cô hàng bán sách lim dim ngủ, Thầy khóa tư lương nhấp nhẩm ngồi" thể hiện sự lười biếng, thiếu nhiệt huyết của cả người dạy và người học.

Sự thay đối trong chương trình thi cử:

Thực dân Pháp bắt sửa chương trình thi cử, bớt chữ

Hán, tăng chữ quốc ngữ, làm mất đi giá trị truyền thống của Nho học.

Sự suy đồi về đạo đức, sĩ khí: "'Sĩ khí rụt rè gà phải cáo, Văn trường liều lĩnh đấm ăn xội" cho thấy sự tha hóa, mất đi phẩm chất cao đẹp của người học Nho.

Sự mỉa mai, châm biếm của tác giả đối với làng Nho: "Tôi đâu dám mỉa làng tôi nhỉ, Trình có ông tiên, thứ chỉ tôi" thể hiện sự thất vọng của tác giả đối với những người có chức sắc trong làng Nho.

Tóm lại, tác giả cảm thấy chán chường với Nho học vì nó đã mất đi giá trị, ý nghĩa ban đầu, trở nên suy tàn và không còn phù hợp với xã hội đương thời.

*