Câu 1 Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và khủng hoảng sinh thái đang trở thành vấn đề toàn cầu, việc bảo vệ môi trường là một nhiệm vụ cấp thiết và có ý nghĩa sống còn đối với nhân loại. Môi trường không chỉ là không gian sống mà còn là nơi nuôi dưỡng tâm hồn, duy trì sự sống của con người và vạn vật. Khi môi trường bị tàn phá, không chỉ thiên nhiên bị tổn thương mà con người cũng phải đối mặt với những hệ lụy nghiêm trọng như thiên tai, bệnh tật, mất mát sinh thái và khủng hoảng tinh thần. Như trong bài viết “Tiếc thương sinh thái” đã nêu, cảm xúc đau buồn, hoang mang, thậm chí tuyệt vọng đang ngày càng phổ biến khi con người chứng kiến sự hủy hoại của tự nhiên. Vì vậy, bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm với Trái đất mà còn là hành động bảo vệ chính mình và thế hệ tương lai. Mỗi người cần có ý thức từ những việc nhỏ nhất như hạn chế rác thải, trồng cây, tiết kiệm tài nguyên... để chung tay giữ gìn hành tinh xanh – ngôi nhà duy nhất của chúng ta. --- Câu 2 Trong thơ ca trung đại, hình tượng người ẩn sĩ là biểu tượng cho khát vọng sống thanh cao, hòa mình với thiên nhiên, thoát khỏi chốn bon chen danh lợi. Qua hai bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm và “Thu vịnh” của Nguyễn Khuyến, hình tượng ấy hiện lên với những sắc thái khác nhau nhưng đều toát lên vẻ đẹp của tâm hồn thanh tịnh và trí tuệ siêu thoát. Trong bài “Nhàn”, Nguyễn Bỉnh Khiêm thể hiện hình ảnh người ẩn sĩ chủ động chọn lối sống ẩn dật: “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ”. Ông đối lập “ta dại” với “người khôn” để nhấn mạnh sự lựa chọn khác biệt – rời bỏ danh lợi để sống giản dị, hòa mình với tự nhiên. Cuộc sống của ông tuy đơn sơ nhưng lại đầy thi vị: “thu ăn măng trúc, đông ăn giá / xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”. Qua đó, tác giả bộc lộ triết lý sống: an nhàn, tự tại và xem phú quý như “chiêm bao” – mong manh, không thực. Ngược lại, trong bài “Thu vịnh”, Nguyễn Khuyến khắc họa hình ảnh người ẩn sĩ trong không gian mùa thu thanh vắng, trầm lặng. Cảnh vật được miêu tả đầy chất họa: “trời thu xanh ngắt”, “nước biếc”, “hoa năm ngoái”, “bóng trăng”... Tất cả hiện lên qua lăng kính của một tâm hồn nhạy cảm, giao hòa với thiên nhiên. Tuy nhiên, thay vì nhấn mạnh đến sự lựa chọn ẩn dật, Nguyễn Khuyến lại để lộ chút suy tư khi “nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” – thể hiện sự tự vấn, cảm giác mình chưa đủ thoát tục như những ẩn sĩ chân chính. So sánh hai bài thơ, có thể thấy Nguyễn Bỉnh Khiêm thể hiện lý tưởng sống rõ ràng, dứt khoát và mang tính triết lý mạnh mẽ, còn Nguyễn Khuyến thiên về cảm xúc nghệ sĩ, thể hiện sự hòa quyện sâu sắc giữa con người và thiên nhiên, đôi khi còn lắng lại những nỗi niềm kín đáo. Cả hai đều thể hiện tinh thần thoát tục, lấy thiên nhiên làm chốn nương náu cho tâm hồn, nhưng mỗi người mang một phong cách riêng: một bên là “triết gia ẩn sĩ”, một bên là “thi sĩ ẩn cư”. Qua hai hình tượng người ẩn sĩ, người đọc cảm nhận được vẻ đẹp của những tâm hồn hướng thiện, cao khiết và sự trân trọng với thiên nhiên – nơi con người tìm lại chính mình trong cuộc sống đầy biến động.

Câu 1: Theo bài viết, “tiếc thương sinh thái” là nỗi đau khổ của con người trước những mất mát về sinh thái do biến đổi khí hậu gây ra, có thể là mất mát đã xảy ra hoặc sẽ xảy ra trong tương lai, khiến con người có phản ứng tâm lí như khi mất người thân. Câu 2: Bài viết trình bày thông tin theo trình tự: mở đầu bằng hiện tượng toàn cầu – biến đổi khí hậu, sau đó giải thích khái niệm “tiếc thương sinh thái”, đưa ra các dẫn chứng cụ thể, mở rộng phạm vi ảnh hưởng, và kết lại bằng nghiên cứu về người trẻ. Câu 3: Tác giả sử dụng các bằng chứng: định nghĩa khoa học của Cunsolo và Ellis; dẫn chứng từ cộng đồng Inuit ở Canada, nông dân ở Australia; phản ứng của người bản địa Brazil trước cháy rừng Amazon; và khảo sát cảm xúc của giới trẻ tại 10 quốc gia. Câu 4: Cách tiếp cận của tác giả là nhân văn và sâu sắc, tập trung vào khía cạnh tâm lí - tinh thần của con người trước biến đổi khí hậu, từ đó giúp người đọc cảm nhận rõ ràng hơn mức độ nghiêm trọng và phổ quát của vấn đề. Câu 5: Thông điệp sâu sắc nhất là: Biến đổi khí hậu không chỉ gây tổn thất vật chất mà còn để lại những vết thương tâm lí sâu sắc, và để ứng phó hiệu quả, nhân loại cần nhìn nhận và chữa lành cả những mất mát tinh thần này.