Trong hai câu thơ “Ngẫm thân em chỉ bằng thân con bọ ngựa, / Bằng con chẫu chuộc thôi”, người con gái đã ví mình như những con vật bé nhỏ, tội nghiệp – bọ ngựa, chẫu chuộc – để diễn tả sự thấp hèn, nhỏ nhoi và vô nghĩa của bản thân trong xã hội phong kiến. Những hình ảnh ấy gợi cảm giác yếu ớt, mong manh, dễ bị chà đạp. Đây là tiếng thở dài đầy đau đớn và tuyệt vọng cho số phận người con gái khi bị ép duyên, không có quyền lựa chọn tình yêu, không thể cầu cứu hay bấu víu vào ai, chỉ còn biết than thân, trách phận. Người đọc không khỏi xót xa, đồng cảm sâu sắc với nỗi đau của người phụ nữ, đồng thời oán trách những hủ tục hà khắc đã chia cắt tình yêu đôi lứa và chôn vùi hạnh phúc con người.

Từ lâu đời, trong văn hóa phương Đông nói chung và Việt Nam nói riêng, quan niệm “Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” đã trở thành một chuẩn mực trong việc dựng vợ gả chồng cho con cái. Quan niệm ấy bắt nguồn từ truyền thống trọng chữ “hiếu” và đặt nặng vai trò của cha mẹ trong mọi quyết định lớn nhỏ của đời con. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại – khi quyền cá nhân, đặc biệt là quyền tự do yêu đương và kết hôn, được đề cao – quan niệm này đang ngày càng bộc lộ nhiều bất cập và đặt ra câu hỏi lớn: liệu “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” còn phù hợp hay không?

Trước hết, cần hiểu rằng trong thời kỳ phong kiến, hôn nhân không chỉ là chuyện của hai cá nhân mà còn là mối liên kết giữa hai gia đình, thậm chí là hai dòng tộc. Lúc ấy, con cái hiếm khi có quyền lựa chọn người mình yêu. Việc hôn nhân do cha mẹ sắp đặt được xem là hợp đạo lý, là minh chứng của lòng hiếu thảo. Quan niệm “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” ra đời trong hoàn cảnh đó, phản ánh một xã hội coi trọng trật tự, lễ giáo và sự phục tùng.

Tuy nhiên, trong thời đại hiện nay, khi con người có nhận thức cá nhân cao hơn, mối quan hệ hôn nhân lại cần được xây dựng trên nền tảng tình yêu, sự đồng cảm và lựa chọn tự nguyện. Không ít những cuộc hôn nhân được cha mẹ sắp đặt đã dẫn đến những bi kịch gia đình khi đôi bên không có tình cảm, không hòa hợp về lối sống. Một dẫn chứng thực tế là trường hợp của chị Hồng Nhung (Hà Nội), được gia đình gả cho con trai một người bạn thân. Vì nể cha mẹ, chị chấp nhận cưới dù không có tình cảm. Sau 5 năm hôn nhân đầy lạnh nhạt và căng thẳng, chị quyết định ly hôn – một quyết định khiến cả hai gia đình mâu thuẫn, bản thân chị rơi vào trầm cảm trong một thời gian dài.

Trong văn học, vấn đề này cũng được thể hiện rõ nét. Truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân tuy không đi sâu vào chủ đề “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” nhưng lại thể hiện sự phá vỡ lề thói hôn nhân truyền thống khi Tràng – một người nghèo khổ – "nhặt vợ" giữa chợ mà không có sự bàn bạc trước với mẹ. Tuy bà cụ Tứ ban đầu ngỡ ngàng, nhưng cuối cùng lại chấp nhận và vun vén cho con trai – cho thấy rằng hôn nhân là sự kiện cá nhân cần được cha mẹ tôn trọng và đồng hành, chứ không phải điều bị áp đặt. Mặt khác, trong truyện Làm dâu nhà chồng của Hồ Biểu Chánh, nhân vật Hương phải sống trong cuộc hôn nhân do cha mẹ sắp đặt, không có tình yêu, khiến cô chịu nhiều khổ đau và ức chế, thậm chí bị bạo hành tinh thần bởi người chồng lạnh nhạt và gia trưởng. Những dẫn chứng văn học ấy phản ánh sự va chạm giữa truyền thống và khát vọng tự do của con người trong hôn nhân.

Tuy vậy, cũng không thể phủ nhận rằng cha mẹ là người có nhiều kinh nghiệm, từng trải và thường có cái nhìn khách quan hơn trong việc đánh giá đối tượng hôn nhân của con. Có những trường hợp cha mẹ ngăn cản một cuộc tình không phù hợp đã giúp con cái tránh khỏi những sai lầm lớn. Nhưng lời khuyên và định hướng là một chuyện, còn việc ép buộc, áp đặt lại là chuyện khác. Khi tình yêu không tồn tại, khi sự gượng ép thay thế cho tự nguyện, thì hôn nhân dễ trở thành gánh nặng, thậm chí là bi kịch.

Từ đó có thể thấy, quan niệm “Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” không còn phù hợp với xã hội hiện đại. Hôn nhân là chuyện cả đời, là kết quả của tình yêu và sự chọn lựa cá nhân, không nên là sản phẩm của sự sắp đặt hay áp đặt. Cha mẹ có thể góp ý, định hướng nhưng không nên thay con quyết định. Chỉ khi con người được sống với tình yêu, với lựa chọn của chính mình, họ mới có thể xây dựng được một gia đình hạnh phúc và bền vững.

"Thân em như hạt mưa sa,

Hạt vào đài các, hạt ra ruộng cày."

Câu thơ “Em nhớ anh nát cả ruột gan” là một biểu hiện của hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường bằng cách tạo ra những kết hợp từ trái logic. Trong đó, từ “nát” thường được dùng để miêu tả một đối tượng vật chất bị tác động cơ học mạnh đến mức vỡ vụn, giập nát, biến dạng. Còn “nhớ” lại là một trạng thái tình cảm, trừu tượng, không thể dùng lực để làm cho "nát" được. Việc kết hợp “nhớ” với “nát cả ruột gan” là một sự kết hợp trái quy luật logic thông thường, song lại mang giá trị biểu cảm rất cao. Nó giúp nhà thơ hiện thực hóa cảm xúc, khiến nỗi nhớ trở nên sống động, mãnh liệt và đau đớn đến tận cùng, như thể tình cảm đã khiến thể xác tan nát, ruột gan như bị vò xé. Chính sự phá cách ngôn ngữ này đã khắc họa sâu sắc tâm trạng da diết, đau đáu khôn nguôi của nhân vật trữ tình.

Động vật có hai hình phát triển chính:

-Phát triển không qua biến thái: Là quá trình phát triển mà con non sinh ra có hình thái và cấu tạo tương tự như con trưởng thành. Ví dụ: Người, chim, bò, lợn,...

-Phát triển qua biến thái: Là quá trình phát triển mà con non (ấu trùng) có hình thái và cấu tạo khác với con trưởng thành, phải trải qua quá trình biến đổi mới thành con trưởng thành.

Phát triển qua biến thái được chia thành 2 loại:

+Phát triển qua biến thái hoàn toàn:

Là quá trình phát triển mà ấu trùng có hình thái và cấu tạo rất khác với con trưởng thành, phải trải qua giai đoạn trung gian ( nhộng hoặc kén ) trước khi biến đổi thành con trưởng thành.

Ví dụ:Bướm, ong, ruồi, muỗi,...

+Phát triển qua biến thái không hoàn toàn:

Là quá trình phát triển mà ấu trùng có hình thái và cấu tạo gần giống với con trưởng thành, trải qua nhiều lần lột xác để hoàn thiện hình thái và cấu tạo.

Ví dụ: Châu chấu, cào cào, gián,...

a)

-Đây là phương pháp thụ phấn nhân tạo: Co người chủ động chuyển phấn hoa từ hoa đực (có nhị) sang hoa cái (có nhụy).

-Ý nghĩa của phương pháp: Giúp tăng hiệu quả thụ phấn, tăng khả năng đậu quả, từ đó nâng cao năng suất cây trồng.

b)

-Người nông dân không thể áp dụng phương pháp này.

-Giải thích: Lúa là vì cây tự thụ phấn, có hoa nhỏ, cấu trúc hoa khép kín => Việc thụ phấn nhân tạo là rất khó khăn, đòi hỏi kĩ thuật. Vì vậy phương pháp này thường chỉ dùng trong trường hợp nghiên cứu lai tạo giống mới, không được sử dụng trong sản xuất lúa đại trà.