Câu 1

Văn bản được kể theo ngôi thứ ba. Người kể chuyện giấu mình, gọi nhân vật bằng tên “Thứ”, “y”.

Câu 2

- Cuộc sống của người trí thức trước Cách mạng tháng Tám hiện lên:

+ Nghèo khổ, túng quẫn, luôn lo miếng cơm manh áo.

+ Bị cuộc sống cơm áo gạo tiền đè nặng, bóp nghẹt ước mơ và tài năng.

+ Sống mòn mỏi, bế tắc, mất dần lí tưởng và khát vọng đẹp đẽ.

Câu 3

Câu cảm thán “Hỡi ôi!” có tác dụng:

+ Bộc lộ nỗi đau đớn, xót xa và bất lực của nhân vật Thứ trước cảnh con người bị cái đói, cái rét trói buộc.

+ Nhấn mạnh bi kịch của những con người có khát vọng cao đẹp nhưng không thể thực hiện vì hoàn cảnh nghèo khổ.

+ Tăng sức biểu cảm cho đoạn văn.

Câu 4

Nội dung chính của văn bản:

- Đoạn trích thể hiện bi kịch tinh thần của người trí thức nghèo trước Cách mạng tháng Tám: có ước mơ, lí tưởng đẹp nhưng bị cuộc sống cơm áo tù túng làm cho mỏi mòn, bế tắc.

- Qua đó, tác giả bày tỏ niềm thương cảm sâu sắc đối với số phận người trí thức trong xã hội cũ.

Câu 5

Nhận xét về cách xây dựng nhân vật Thứ:

+ Nhân vật được xây dựng chủ yếu qua dòng suy nghĩ, nội tâm sâu sắc.

+ Ngôn ngữ độc thoại nội tâm chân thực, giàu cảm xúc.

+ Qua nhân vật Thứ, Nam Cao khắc họa rõ bi kịch tinh thần của người trí thức nghèo và thể hiện tư tưởng nhân đạo sâu sắc.

Câu 6

Lí tưởng sống có vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Lí tưởng sống giúp ta xác định mục tiêu và hướng đi đúng đắn trong cuộc đời. Khi có lí tưởng, con người sẽ có động lực để cố gắng vượt qua khó khăn, sống có ích hơn cho bản thân và xã hội. Người sống thiếu lí tưởng thường dễ chán nản, buông xuôi và sống vô nghĩa. Vì vậy, mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần xây dựng cho mình một lí tưởng sống đẹp để không ngừng hoàn thiện bản thân và cống hiến cho cộng đồng.

“Giấy rách phải giữ lấy lề” là câu tục ngữ thể hiện bài học sâu sắc của cha ông ta về cách sống và phẩm giá con người. Dù trong hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn đến đâu, con người vẫn phải giữ gìn đạo đức, lòng tự trọng và những chuẩn mực tốt đẹp của bản thân.

“Giấy rách” là hình ảnh tượng trưng cho hoàn cảnh nghèo khó, khốn cùng hoặc những lúc con người gặp thất bại, bất hạnh trong cuộc sống. “Lề” là phần khuôn phép, nề nếp của tờ giấy. Câu tục ngữ muốn nhắn nhủ rằng: dù cuộc sống có khó khăn thế nào thì con người cũng không được đánh mất nhân cách, đạo đức và lòng tự trọng.

Trong cuộc sống, ai cũng có lúc gặp khó khăn. Có người vì nghèo khổ mà phải làm việc vất vả để kiếm sống, có người gặp thất bại trong học tập hay công việc. Tuy nhiên, điều đáng quý là họ vẫn giữ được phẩm chất tốt đẹp. Nhiều người nghèo nhưng sống trung thực, chăm chỉ, không tham lam hay làm điều xấu để trục lợi. Họ hiểu rằng giá trị của con người không nằm ở tiền bạc mà nằm ở nhân cách và cách sống.

Ngược lại, có những người khi gặp khó khăn lại dễ đánh mất bản thân. Vì đồng tiền hoặc lợi ích cá nhân, họ sẵn sàng gian lận, lừa dối, làm điều trái đạo đức. Những hành động ấy không chỉ khiến người khác mất niềm tin mà còn làm chính họ đánh mất danh dự và giá trị của mình. Một người có thể nghèo về vật chất nhưng không được nghèo về nhân cách.

Đối với học sinh, “giữ lấy lề” được thể hiện qua những việc làm giản dị như trung thực trong học tập, lễ phép với thầy cô, sống chan hòa với bạn bè và biết vượt khó vươn lên. Dù hoàn cảnh gia đình còn thiếu thốn, chúng ta vẫn cần cố gắng học tập, sống ngay thẳng và có lòng tự trọng. Đó chính là nền tảng để trở thành người có ích cho xã hội.

Câu tục ngữ “Giấy rách phải giữ lấy lề” là lời khuyên đầy ý nghĩa của cha ông. Nó nhắc nhở mỗi người phải biết giữ gìn phẩm giá, đạo đức trong mọi hoàn cảnh. Dù cuộc sống có khó khăn đến đâu, con người vẫn cần sống trung thực, tự trọng và không đánh mất những giá trị tốt đẹp của bản thân.