Đoạn trích trong Văn tế thập loại chúng sinh của Nguyễn Du thể hiện sâu sắc tấm lòng nhân đạo của nhà thơ đối với những kiếp người bất hạnh, bị lãng quên trong xã hội. Với giọng điệu bi thương, Nguyễn Du đã khắc họa hình ảnh những con người chịu nhiều bất công, đắng cay: kẻ mắc vào vòng binh đao, người sa vào bể tình, phận đàn bà khổ đau, những kiếp ăn xin, hành khất… Mỗi con người là một mảnh đời bi kịch, là lời ai oán cất lên giữa cuộc đời không công bằng. Nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ bình dị mà sâu sắc, hình ảnh chân thực, giọng điệu xót thương đầy ám ảnh, kết hợp với nhịp thơ linh hoạt, đoạn trích khiến người đọc không khỏi nghẹn ngào. Nguyễn Du không chỉ nhìn vào cái chết mà còn đau đáu với nỗi khổ của những kiếp sống. Qua đó, ông bày tỏ sự cảm thông sâu sắc với thân phận con người, đồng thời truyền tải tư tưởng nhân văn cao đẹp: trân trọng sự sống, thấu hiểu nỗi đau và khát vọng công bằng cho mọi kiếp người.

Hình tượng nàng Vọng Phu trong bài thơ của Vương Trọng là biểu tượng đầy xúc động về sự thủy chung, lòng son sắt và nỗi đau khắc khoải của người vợ chờ chồng. Nàng hiện lên với hình ảnh cô đơn, nhỏ bé “giữa mây trời”, mang theo niềm tin bất diệt vào ngày đoàn tụ, dù “người ấy chẳng bao giờ về nữa”. Nỗi nhớ thương, lời hẹn ước năm xưa trở thành nỗi đau vô hình, khiến nàng “hóa đá”, nhưng không phải hóa đá vì tuyệt vọng mà là hóa đá trong niềm tin, trong sự chờ đợi vô tận. Hình tượng nàng Vọng Phu không chỉ là bi kịch cá nhân mà còn là đại diện cho số phận của biết bao người vợ lính trong chiến tranh, những người âm thầm hi sinh, gửi trọn yêu thương trong đợi chờ. Qua hình tượng ấy, nhà thơ bày tỏ sự thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc với nỗi đau của người phụ nữ, đồng thời khẳng định vẻ đẹp vĩnh hằng của tình yêu và lòng thủy chung. Nàng Vọng Phu không chỉ hóa đá vì chồng, mà còn để “những người vợ muôn đời thoát khỏi cảnh chờ mong”.

Nhân vật “em” trong bài thơ Chân quê của Nguyễn Bính hiện lên là hình ảnh của người con gái thôn quê đang dần thay đổi theo thời cuộc. “Em” không còn là cô gái chân chất, mộc mạc như ngày nào mà đã bắt đầu khoác lên mình vẻ ngoài kiểu cách với “khăn nhung, quần lĩnh”, khiến nhân vật “anh” người trữ tình cảm thấy xót xa và tiếc nuối. Sự thay đổi này không chỉ là về trang phục mà còn phản ánh một phần sự biến chuyển trong tâm hồn, trong cách sống và suy nghĩ của những con người quê mùa khi bước vào thời đại mới. Qua nhân vật “em”, Nguyễn Bính bày tỏ nỗi lo lắng cho vẻ đẹp truyền thống đang dần phai nhạt trước những ảnh hưởng của lối sống thị thành. Đồng thời, hình ảnh “em” cũng là đại diện cho sự lựa chọn: giữa cái nguyên sơ, chân quê và cái mới mẻ, thời thượng. Bằng giọng thơ mộc mạc, gần gũi, tác giả đã gửi gắm tình yêu sâu sắc với nét đẹp thuần khiết của người con gái thôn quê, qua đó thể hiện tâm hồn gắn bó tha thiết với làng quê Việt Nam.

Câu 1. Xác định thể thơ của đoạn trích:

Thể thơ là thể thơ tự do.

Câu 2. Trong đoạn trích, nhân vật trữ tình bày tỏ lòng biết ơn đối với những đối tượng nào?

Nhân vật trữ tình bày tỏ lòng biết ơn đối với:

- Những cánh sẻ nâu (thiên nhiên tuổi thơ),

- Người mẹ,

- Trò chơi tuổi nhỏ và ngôn ngữ tiếng Việt,

- Những dấu chân in trên đường đời, những người đi trước, cuộc sống gian khó đã rèn luyện bản thân

Câu 3. Dấu ngoặc kép trong dòng thơ “Chuyền chuyền một…” miệng, tay buông bắt có công dụng gì?

Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu lời nói, câu hát quen thuộc trong trò chơi dân gian thời thơ ấu, thể hiện sự sinh động, chân thực của kỷ niệm tuổi thơ.

Câu 4. Nêu hiệu quả của phép lặp cú pháp được sử dụng trong đoạn trích.

Phép lặp cú pháp “Biết ơn…” được lặp đi lặp lại nhiều lần nhằm nhấn mạnh tình cảm trân trọng, biết ơn sâu sắc của nhân vật trữ tình với những điều bình dị nhưng có ý nghĩa trong cuộc sống và hành trình trưởng thành.

Câu 5. Thông điệp nào trong đoạn trích có ý nghĩa nhất đối với anh/chị?

Thông điệp có ý nghĩa nhất đối với em là: Hãy biết trân trọng và biết ơn những điều bình dị, gần gũi đã góp phần hình thành nhân cách và nâng bước ta trên hành trình trưởng thành.

Đoạn thơ nhắc nhở em rằng: từ cánh đồng tuổi thơ, vòng tay mẹ, đến tiếng Việt thân thương hay những dấu chân trên đường đời—tất cả đều là những giá trị quý báu cần được ghi nhớ và trân trọng.