Câu 1.

Thể thơ: Thơ tự do (không tuân theo quy luật về số chữ, vần điệu cố định).

Câu 2.

Một số từ ngữ, hình ảnh miêu tả kí ức tuổi học trò:

Sân trường hẹp lại

Cây phượng gù, những chùm hoa

Tiếng ve kêu cháy ruột, tà áo mỏng bay qua cổng trường

Sách giáo khoa xưa, nụ cười hiền, mái tóc chớm màu mưa

Tấm bảng xanh bát ngát, mái trường như bóng mẹ

Câu 3.

Dòng thơ in đậm: “Thôi đừng nhớ gió heo may xao xác”

Biện pháp nghệ thuật:

– Điệp ngữ “thôi đừng” kết hợp với hình ảnh gợi cảm xúc (gió heo may xao xác)

Hiệu quả:

– Tạo nên âm điệu da diết, ngập tràn nỗi nhớ.

– Thể hiện sự giằng xé trong tâm trạng: muốn quên nhưng không thể quên, càng nói “thôi đừng” lại càng nhớ da diết hơn.

Câu 4.

Tình cảm của nhân vật trữ tình:

– Đó là nỗi nhớ nhung, tiếc nuối tuổi học trò ngây thơ, trong sáng.

– Là tình yêu sâu sắc với mái trường, thầy cô, bạn bè và những kỷ niệm đẹp đẽ thời học sinh.

– Đồng thời là sự trân trọng với những giá trị tinh thần đã góp phần nuôi dưỡng tâm hồn mình.

Câu 5.

Bài học rút ra:

– Mỗi người cần biết trân trọng quá khứ, bởi đó là nền tảng hình thành nhân cách.

– Hãy gìn giữ và biết ơn những giá trị tinh thần như tình thầy trò, tình bạn, mái trường…

– Từ quá khứ, ta biết sống tốt hơn ở hiện tại và có trách nhiệm với tương lai.

Trong bài thơ Chân quê, nhân vật “em” hiện lên như hình ảnh tiêu biểu cho người con gái nông thôn Việt Nam thời kỳ trước. “Em” từng gắn bó với vẻ đẹp mộc mạc, giản dị, đậm chất quê qua trang phục truyền thống như yếm lụa sồi, áo tứ thân, khăn mỏ quạ. Tuy nhiên, sau khi “đi tỉnh về”, em đã thay đổi theo lối sống thành thị, ăn mặc lộng lẫy, thời trang. Sự thay đổi này khiến “anh” – người trữ tình – cảm thấy tiếc nuối và buồn bã. Qua đó, ta thấy “em” là hình tượng ẩn dụ cho sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại, giữa sự bảo tồn và nguy cơ mai một của vẻ đẹp chân quê. Dù thay đổi, em vẫn gợi lên sự trong trẻo, đáng yêu, khiến “anh” không nỡ trách cứ, mà chỉ nhẹ nhàng van xin em giữ lại nét đẹp quê mùa xưa cũ. Hình ảnh “em” vừa gần gũi vừa sâu sắc, giúp Nguyễn Bính thể hiện tình yêu tha thiết với vẻ đẹp truyền thống và hồn quê dân tộc.

Câu 1: Thể thơ của đoạn trích là thơ tự do.

Câu 2: Trong đoạn trích, nhân vật trữ tình bày tỏ lòng biết ơn đối với:

- Những cánh sẻ nâu (đại diện cho thiên nhiên)

Mẹ (đại diện cho gia đình và sự sinh thành)

- Trò chơi tuổi nhỏ (đại diện cho tuổi thơ và những kỷ niệm đẹp)

Câu 3: Dấu ngoặc kép

Dấu ngoặc kép trong dòng thơ "Chuyền chuyền một..." miệng, tay buông bắt có công dụng đánh dấu lời nói trực tiếp, thể hiện trò chơi dân gian của tuổi thơ.

Câu 4: Phép lặp cú pháp

Phép lặp cú pháp "Biết ơn" được sử dụng trong đoạn trích có hiệu quả:

- Nhấn mạnh lòng biết ơn của nhân vật trữ tình đối với các đối tượng

- Tạo nhịp điệu và cấu trúc thống nhất cho đoạn thơ

- Tăng cường sức gợi hình và gợi cảm cho ngôn ngữ

Câu 5: Thông điệp ý nghĩa nhất

- Lòng biết ơn đối với những người và sự việc đã giúp ta trưởng thành và phát triển

- Sự trân trọng và yêu quý đối với tuổi thơ và những kỷ niệm đẹp

- Nhận thức về tầm quan trọng của gia đình, thiên nhiên và tuổi thơ trong cuộc sống của mỗi người.

C1: ngôi kể thứ ba

C2: Một số chi tiết về cách ứng xử của chị Bớt cho thấy chị không giận mẹ dù trước đó từng bị mẹ phân biệt đối xử: Chị Bớt rất mừng khi mẹ đến ở chung; chị Bớt gặng hỏi mẹ về việc ở chung nhà để lo lắng cho mẹ; chị Bớt không trách móc mẹ mà còn an ủi mẹ khi mẹ tự trách mình vì đã phân biệt đối xử với chị em Bớt và Nở

C3: Qua đoạn trích, nhân vật chị Bớt hiện lên là người hiền lành, đảm đang, giàu tình cảm và có trách nhiệm với gia đình. Chị không chỉ lo toan công việc đồng áng, chăm sóc con cái mà còn hết lòng chăm sóc mẹ già, tha thứ cho những lỗi lầm của mẹ. Chị Bớt là người sống vị tha, bao dung, luôn đặt tình cảm gia đình lên trên hết

C4: Hành động ôm lấy vai mẹ và câu nói: “Ô hay! Con có nói gì đâu, sao bu cứ nghĩ ngợi thế nhỉ?” của chị Bớt thể hiện sự hiếu thảo, tình cảm sâu nặng của chị đối với mẹ. Chị Bớt muốn an ủi mẹ, xoa dịu nỗi ân hận của mẹ, đồng thời khẳng định chị không hề trách móc mẹ về những việc đã qua. Đây là hành động thể hiện sự bao dung, độ lượng của người con đối với người mẹ già yếu

C5: Thông điệp có ý nghĩa nhất đối với cuộc sống hôm nay là sự tha thứ và tình cảm gia đình. Trong cuộc sống hiện đại, với nhiều áp lực và cám dỗ, con người dễ dàng bị cuốn vào những mâu thuẫn, bất hòa. Tuy nhiên, tình cảm gia đình vẫn là điều quý giá nhất, cần được trân trọng và gìn giữ. Sự tha thứ, bao dung sẽ giúp hàn gắn những vết thương lòng, xây dựng mối quan hệ gia đình bền chặt, hạnh phúc. Đoạn trích nhắc nhở chúng ta cần sống vị tha, yêu thương và chia sẻ với người thân trong gia đình, đặc biệt là đối với những người lớn tuổi.

C1: Đoạn thơ "Trăng hè" của Đoàn Văn Cừ vẽ nên một bức tranh quê yên bình, đậm chất dân dã và mộc mạc. Qua những hình ảnh thân thuộc như "tiếng võng kẽo kẹt," "con chó ngủ lơ mơ," hay "ông lão nằm chơi ở giữa sân," tác giả khắc họa rõ nét cảnh sinh hoạt đời thường của làng quê Việt Nam. Những âm thanh và hình ảnh đều toát lên sự tĩnh lặng, êm đềm, tạo nên một không gian tràn ngập sự thư thái và thanh thản. Bóng cây lơi lả bên hàng dậu, ánh trăng lấp loáng trên tàu cau, và hình ảnh đứa trẻ ngắm bóng con mèo quyện dưới chân đều gợi lên cảm giác gần gũi, thân thương, khiến ta như lạc vào một miền ký ức êm đềm. Đoạn thơ không chỉ là bức tranh cảnh vật mà còn phản ánh tâm hồn bình dị, yêu quê hương của tác giả, làm người đọc cảm nhận sâu sắc hơn vẻ đẹp của quê nhà trong những đêm hè yên tĩnh.

C2: Cuộc sống là một hành trình dài, đầy những thử thách và khó khăn. Trên con đường này, nỗ lực đóng vai trò quan trọng, là chìa khóa giúp chúng ta vượt qua mọi thách thức và đạt đến thành công.

Nỗ lực, đơn giản là việc hết mình trong mọi công việc, đặt ra mục tiêu và kiên trì thực hiện chúng. Người nỗ lực không chỉ biết rõ mình muốn gì và hướng tới mục tiêu nào, mà còn giữ vững tinh thần kiên định trong suy nghĩ. Cuộc đời có những vấp ngã, thất bại, nhưng người nỗ lực không bao giờ dừng lại, mà ngược lại, họ đối mặt với khó khăn và nỗ lực vươn lên.

Nỗ lực không chỉ mang lại sức mạnh để vượt qua khó khăn, mà còn hướng chúng ta đến cuộc sống có ý nghĩa hơn. Một ví dụ rõ ràng là họa sĩ nổi tiếng Picasso ở Tây Ban Nha, người đã trải qua những thời kỳ khó khăn trước khi đạt được thành công. Sự nỗ lực của ông đã biến ước mơ thành hiện thực và tạo ra một tác phẩm nghệ thuật lừng danh. Nói chung, nỗ lực không chỉ thay đổi bản thân mà còn trở thành nguồn động viên, tạo nên một phiên bản mới và hoàn hảo hơn cho chính bản thân và cả cộng đồng.

Tuy nhiên, không phải ai cũng có tinh thần nỗ lực. Một số người dễ bị lười biếng, gặp khó khăn là lùi bước và bỏ cuộc, hoặc đổ lỗi cho người khác khi thất bại. Cũng có người lên kế hoạch chi tiết nhưng lại trì hoãn hành động, dành thời gian cho những công việc vô bổ. Để đạt được thành công trên hành trình dài, chúng ta cần xác định rõ mục tiêu, kiên trì từng ngày và tin tưởng vào chính bản thân. Hạnh phúc là kết quả của việc cố gắng hết mình mỗi ngày, và niềm tin vào khả năng của bản thân là điều quan trọng để vượt qua mọi thách thức. Trên hành trình chinh phục mục tiêu, nỗ lực là chìa khóa, là nguồn động viên không ngừng để đạt được kết quả như mong muốn và không hối hận về bất kỳ điều gì trong tương lai.