• Giai đoạn đầu (Thế kỷ XVI - XVII):

• Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha là những nước đi đầu. Năm 1511, Bồ Đào Nha chiếm Malacca (Malaysia). Tây Ban Nha bắt đầu xâm chiếm và đặt ách thống trị lên Philippines từ nửa sau thế kỷ XVI.

• Mục tiêu chính lúc này là kiểm soát con đường thương mại gia vị và truyền bá đạo Công giáo.

• Giai đoạn cạnh tranh và thống trị (Thế kỷ XVII - XIX):

• Hà Lan: Thành lập Công ty Đông Ấn Hà Lan, dần dần gạt bỏ ảnh hưởng của Bồ Đào Nha để độc chiếm Indonesia. Họ dùng vũ lực và các hiệp ước thương mại để kiểm soát các đảo gia vị.

• Anh: Tập trung vào bán đảo Malacca và Bắc Borneo. Đến thế kỷ XIX, Anh đã thiết lập được sự kiểm soát chắc chắn tại Malaysia và Singapore để bảo vệ con đường sang Trung Quốc.

1. Ảnh hưởng tích cực (khách quan)

• Kinh tế: Du nhập phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, xây dựng hệ thống hạ tầng (đường sắt, cảng biển) nhằm phục vụ khai thác, nhưng cũng giúp kết nối vùng miền.

• Văn hóa - Giáo dục: Tiếp xúc với tư tưởng tiến bộ của phương Tây, hệ thống chữ viết Latinh (như ở Việt Nam, Philippines).

2. Ảnh hưởng tiêu cực (chủ yếu)

• Chính trị: Mất độc lập, chủ quyền; bị biến thành thuộc địa hoặc phụ thuộc. Thực hiện chính sách "chia để trị" gây rạn nứt khối đoàn kết dân tộc.

• Kinh tế: Bị biến thành nơi cung cấp nguyên liệu và thị trường tiêu thụ hàng hóa cho chính quốc. Kinh tế què quặt, kém phát triển và lệ thuộc.

• Xã hội: Đời sống nhân dân cực khổ, bị bóc lột nặng nề; nảy sinh nhiều tệ nạn xã hội do chính sách ngu dân.

3. Liên hệ thực tế ở Việt Nam

Tại Việt Nam, dưới ách đô hộ của thực dân Pháp (1858 - 1945), những ảnh hưởng này thể hiện rất rõ:

• Về Kinh tế: Pháp tập trung khai thác mỏ (than đá ở Quảng Ninh) và lập đồn điền cao su, cà phê. Hệ thống đường sắt Bắc - Nam được hình thành trong thời kỳ này.

• Về Văn hóa: Chữ Quốc ngữ (Latinh hóa) được phổ biến, thay thế dần chữ Hán, chữ Nôm, tạo điều kiện cho việc truyền bá tri thức mới.

• Về Xã hội: Sự phân hóa giai cấp diễn ra mạnh mẽ, hình thành giai cấp công nhân và tầng lớp tư sản, tiểu tư sản - đây là tiền đề cho các phong trào yêu nước theo khuynh hướng mới sau này.