1. Về chính trị

Thực dân phương Tây xóa bỏ hoặc làm suy yếu chủ quyền quốc gia, áp đặt bộ máy cai trị thực dân, thi hành chính sách “chia để trị”, đàn áp phong trào đấu tranh của nhân dân. Điều này khiến các quốc gia Đông Nam Á mất quyền tự quyết, xã hội rơi vào tình trạng bất ổn kéo dài.

→ Ở Việt Nam, thực dân Pháp chia nước ta thành Bắc Kỳ, Trung Kỳ, Nam Kỳ với các chế độ cai trị khác nhau, làm suy yếu khối đoàn kết dân tộc.

2. Về kinh tế

Thực dân tiến hành khai thác thuộc địa, bóc lột tài nguyên và sức lao động bản địa, biến các nước Đông Nam Á thành nguồn cung nguyên liệu và thị trường tiêu thụ cho chính quốc. Nền kinh tế phát triển mất cân đối, lệ thuộc, nông nghiệp lạc hậu, công nghiệp chỉ phục vụ mục đích khai thác.

→ Ở Việt Nam, kinh tế bị kìm hãm, nhân dân rơi vào cảnh nghèo đói, đặc biệt là nông dân và công nhân.

3. Về xã hội

Chế độ thực dân làm xã hội phân hóa sâu sắc, xuất hiện các giai cấp mới như công nhân, tư sản, tiểu tư sản, đồng thời mâu thuẫn xã hội ngày càng gay gắt, nhất là mâu thuẫn dân tộc giữa nhân dân bản xứ với thực dân xâm lược.

→ Ở Việt Nam, mâu thuẫn dân tộc trở thành mâu thuẫn cơ bản, thúc đẩy các phong trào yêu nước và cách mạng phát triển mạnh mẽ.

4. Về văn hóa – giáo dục

Thực dân áp đặt văn hóa phương Tây nhằm phục vụ mục đích thống trị, làm mai một các giá trị văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, một số yếu tố mới như chữ quốc ngữ, tư tưởng dân chủ, khoa học – kĩ thuật phương Tây cũng gián tiếp được du nhập.

→ Ở Việt Nam, dù bị đồng hóa, nhưng nhân dân đã tiếp thu có chọn lọc, biến những yếu tố tiến bộ thành công cụ đấu tranh giải phóng dân tộc.

1. Về chính trị

Thực dân phương Tây xóa bỏ hoặc làm suy yếu chủ quyền quốc gia, áp đặt bộ máy cai trị thực dân, thi hành chính sách “chia để trị”, đàn áp phong trào đấu tranh của nhân dân. Điều này khiến các quốc gia Đông Nam Á mất quyền tự quyết, xã hội rơi vào tình trạng bất ổn kéo dài.

→ Ở Việt Nam, thực dân Pháp chia nước ta thành Bắc Kỳ, Trung Kỳ, Nam Kỳ với các chế độ cai trị khác nhau, làm suy yếu khối đoàn kết dân tộc.

2. Về kinh tế

Thực dân tiến hành khai thác thuộc địa, bóc lột tài nguyên và sức lao động bản địa, biến các nước Đông Nam Á thành nguồn cung nguyên liệu và thị trường tiêu thụ cho chính quốc. Nền kinh tế phát triển mất cân đối, lệ thuộc, nông nghiệp lạc hậu, công nghiệp chỉ phục vụ mục đích khai thác.

→ Ở Việt Nam, kinh tế bị kìm hãm, nhân dân rơi vào cảnh nghèo đói, đặc biệt là nông dân và công nhân.

3. Về xã hội

Chế độ thực dân làm xã hội phân hóa sâu sắc, xuất hiện các giai cấp mới như công nhân, tư sản, tiểu tư sản, đồng thời mâu thuẫn xã hội ngày càng gay gắt, nhất là mâu thuẫn dân tộc giữa nhân dân bản xứ với thực dân xâm lược.

→ Ở Việt Nam, mâu thuẫn dân tộc trở thành mâu thuẫn cơ bản, thúc đẩy các phong trào yêu nước và cách mạng phát triển mạnh mẽ.

4. Về văn hóa – giáo dục

Thực dân áp đặt văn hóa phương Tây nhằm phục vụ mục đích thống trị, làm mai một các giá trị văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, một số yếu tố mới như chữ quốc ngữ, tư tưởng dân chủ, khoa học – kĩ thuật phương Tây cũng gián tiếp được du nhập.

→ Ở Việt Nam, dù bị đồng hóa, nhưng nhân dân đã tiếp thu có chọn lọc, biến những yếu tố tiến bộ thành công cụ đấu tranh giải phóng dân tộc.

Quá trình xâm lược của thực dân phương Tây đối với các quốc gia Đông Nam Á hải đảo diễn ra sớm và kéo dài, có thể trình bày khái quát như sau:

• Từ đầu thế kỉ XVI, sau các cuộc phát kiến địa lí, các nước phương Tây như Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hà Lan, Anh đã tiến vào Đông Nam Á hải đảo do khu vực này có vị trí chiến lược quan trọng và nguồn gia vị, tài nguyên phong phú.
• Ban đầu, họ lập các thương điếm, độc quyền buôn bán, từng bước can thiệp vào nội bộ các quốc gia bản địa.
• Năm 1511, Bồ Đào Nha chiếm Ma-lắc-ca, mở đầu quá trình xâm lược khu vực.
• Tây Ban Nha xâm chiếm Phi-líp-pin từ giữa thế kỉ XVI và đặt ách thống trị lâu dài.
• Hà Lan từng bước loại các thế lực khác, hoàn thành việc xâm lược và thống trị In-đô-nê-xi-a vào thế kỉ XVII.
• Anh chiếm Ma-lai-xi-a, Xin-ga-po và một số vùng khác.