Truyện ngắn "Trở về" của Thạch Lam không chỉ ghi dấu ấn bởi phong cách viết giàu chất trữ tình mà còn chứa đựng bài học nhân văn sâu sắc. Đoạn trích tràn đầy cảm xúc, tập trung miêu tả cuộc trở về thăm mẹ của nhân vật Tâm - một câu chuyện thấm đẫm tình cảm gia đình nhưng lại chất chứa những khoảng cách và vô cảm.

Ngay từ đầu đoạn trích, tác giả đã khéo léo xây dựng bối cảnh làng quê nghèo nàn, với căn nhà cũ kĩ, mái gianh xơ xác, như một sự phản chiếu chân thực về cuộc sống của người mẹ già. Bà là hiện thân của sự hy sinh thầm lặng, suốt đời tần tảo vì con, nhưng đổi lại, bà chỉ nhận được sự xa cách, lạnh lùng từ người con trai. Cuộc gặp gỡ đầy xúc động khi “bà cụ ứa nước mắt” nhận ra con trai, càng khiến người đọc chạnh lòng bởi niềm vui của bà không được trọn vẹn. Thái độ của Tâm - cộc lốc, hời hợt - dường như vô tình giẫm lên lòng yêu thương chân thành của người mẹ già.

Đoạn trích nhấn mạnh vào sự đối lập trong cảm xúc của hai nhân vật chính: bà mẹ và Tâm. Người mẹ, dù đã già nua và yếu đuối, vẫn luôn dành sự ân cần chăm sóc, lo lắng cho con. Những câu hỏi như “Năm ngoái bác Cả lên tỉnh bảo cậu ốm, tôi lo quá…” là biểu hiện rõ nét của tình mẫu tử ấm áp. Trái ngược với đó, Tâm chỉ trả lời qua loa, lãnh đạm và không mảy may để tâm đến những gì mẹ nói. Sự thờ ơ của anh là minh chứng cho những giá trị bị mai một nơi con người sống trong nhịp sống vội vã của thành phố.

Hình ảnh nhân vật Tâm còn được khắc họa rõ hơn qua hành động vội vã rời đi, mang theo vẻ tự mãn khi để lại số tiền cho mẹ. Tiền bạc, dẫu lớn lao, không thể bù đắp cho tình cảm đã bị rạn nứt, càng khiến nỗi cô đơn của bà mẹ thêm rõ ràng. Chi tiết “bà cụ run run đỡ lấy gói bạc, rơm rớm nước mắt” đã nói lên tất cả sự đau lòng và bất lực của một người mẹ đối với đứa con trai xa cách cả về tình cảm lẫn tâm hồn.

Bút pháp trữ tình của Thạch Lam trong đoạn trích này được thể hiện qua những hình ảnh tinh tế, giàu sức gợi. Tác giả không cần dùng những lời lẽ hoa mỹ, mà chỉ qua những chi tiết giản dị như tiếng guốc thong thả hay sự ẩm thấp của căn nhà, đã dựng lên một bức tranh chân thực về cuộc sống khó khăn, cô quạnh của bà mẹ già. Đồng thời, cảm giác lạnh lẽo thấm vào người nhân vật Tâm cũng là một ẩn dụ, gợi sự lạnh nhạt, vô cảm trong mối quan hệ mẹ con.

Qua đoạn trích, Thạch Lam gửi gắm một thông điệp nhân văn sâu sắc: Tình yêu thương gia đình là giá trị thiêng liêng, không thể thay thế bằng tiền bạc hay vật chất. Những người con, dù đi xa đến đâu, cũng không nên quên đi nguồn cội, nơi có những bàn tay luôn chờ đợi và trái tim luôn mong nhớ. Tác phẩm khơi dậy trong lòng người đọc sự đồng cảm với bà mẹ già và nhắc nhở về trách nhiệm của con người

Tác phẩm "Bầy chim chìa vôi” của tác giả Nguyễn Quang Thiều là một câu chuyện ngắn thơ ngây,trong sáng, thể hiện tình cảm yêu thương của hai đứa trẻ đối với thế giới xung quanh. Mon và Mên, hai anh em, biết quan tâm và lo lắng cho số phận của bầy chim chìa vôi ở bãi cát giữa sông. Họ hạnh phúc khi chứng kiến bầy chim non bay về bờ an toàn. Sau khi đọc tác phẩm của nhà văn Nguyễn Quang Thiều, tôi cảm nhận được những đường nét đẹp tinh tế trong tâm hồn của hai đứa trẻ, điều mà bất kỳ người trẻ nào cũng có thể thấy thấu và học hỏi được nhiều điều từ đó.

Câu chuyện bắt đầu bằng cuộc trò chuyện và suy nghĩ của hai anh em Mên và Mon về tổ chìa vôi có thể bị nước sông nhấn chìm. Với tấm lòng nhân hậu, cả hai quyết định ra sông ngay trong đêm mưa. Khi chứng kiến chúng bay lên từ bãi cát giữa sông vào lúc bình minh, trong lòng Mon và Mên tràn ngập niềm vui và xúc động khó diễn tả.

Câu chuyện được kể từ góc nhìn thứ ba, hấp dẫn và nghệ thuật miêu tả nhân vật thông qua lời đối thoại sắc nét, ngôn ngữ gần gũi, giúp những cuộc đối thoại trở nên chân thực, sống động… Điều này làm cho Mon và Mên trở nên thú vị, chân thực và đặc biệt hơn khi người đọc có thể cảm nhận và hình dung về hai nhân vật này từ đây.

Trong đêm mưa, Mon và Mên đều khó ngủ, xuất phát từ lo lắng về nước sông dâng cao làm ngập bãi cát. Cả hai đều lo lắng cho số phận của bầy chim chìa vôi non có thể bị đuối chết. Dễ nhận thấy, Mon là một cậu bé với tâm hồn nhân hậu liên tục nhắc đến tổ chim và thường hỏi anh trai - Mên về những điều mà cả hai không có câu trả lời. Có lẽ, những câu hỏi này với chi tiết “anh bảo…” được lặp đi lặp lại 4 lần kèm theo các dữ kiện như mưa to, nước sông lên cao, bãi cát đã ngập hay không, chìa vôi… không nhằm mục đích nhận câu trả lời mà là để giảm bớt nỗi lo lắng về bầy chim. Vậy nên, Mon quả là một cậu bé mạnh mẽ, quyết đoán, không bỏ rơi tổ chim chìa vôi trong đêm mưa.

Sau cả đêm vật lộn, bình minh đã đến, cả hai anh em cũng đã đến bãi sông. Khung cảnh bình minh hiện ra đẹp kỳ diệu, tia nắng mặt trời chiếu sáng những giọt mưa trên mặt sông khiến cảnh tượng trở nên như trong mơ. Từ mặt nước, những chú chim bé bỏng và ướt át bất ngờ bứt khỏi dòng nước khổng lồ, bay lên như một câu chuyện cổ tích. Hành động cắt cánh của bầy chim chìa vôi non xảy ra một cách đột ngột và ngoạn mục, khiến cả hai anh em đứng im lặng, xúc động đến mức không kìm nén được nước mắt khi thấy bầy chim non bay lên và hạ cánh an toàn bên một lùm dứa dại bờ sông. Đây là một cảnh tượng cảm động trong mắt hai đứa trẻ, là sự giải thoát sau những lo lắng và bất an của hai anh em. Qua đây, chúng ta nhìn thấy tâm hồn nhạy cảm, trong sáng và tràn đầy tình yêu thương của Mon và Mên dành cho những chú chim chìa vôi nhỏ bé. Qua truyện ngắn “Bầy chim chìa vôi”, ta cảm nhận được những ý nghĩa từ những câu chuyện nhỏ, thấy được sự ngây thơ nhưng vô cùng nhân hậu, sự quyết tâm và dũng cảm của hai đứa trẻ, đều là những điều mà chúng ta, thậm chí là người lớn, vẫn còn phải học, phải yêu.