Nguyễn Khuyến là nhà thơ tiêu biểu của văn học Việt Nam ở cuối thế kỉ XIX. Thơ ông gắn bó mật thiết với làng quê, với cuộc sống dân dã và những tình cảm chân thành, mộc mạc. Bài thơ “Bạn đến chơi nhà” là ví dụ tiêu biểu, thể hiện sâu sắc tình bạn trong sáng và đậm nghĩa tình mà không cần đến vật chất xa hoa. Mở đầu bài thơ, Nguyễn Khuyến vui mừng khi có bạn đến thăm sau bao ngày xa cách. Tình bạn ấy khiến tác giả cảm động và trân trọng, nhưng lại gặp phải một trớ trêu nhỏ trong hoàn cảnh tiếp đãi. Hai câu thực: “Ao sâu chẳng vớt được, cá nào; Vườn rộng rào thưa khó đuổi gà.” gợi ra cảnh quê nghèo nhưng thanh đạm. Ao thì sâu không thể bắt cá, vườn rộng nhưng rào thưa nên “gà chạy mất”. Tác giả kể về sự thiếu thốn một cách tự nhiên, không buồn bã mà lại duyên dáng, hài hước. Qua đó, ta thấy tâm hồn vui vẻ, bình dị và chân thật của nhà thơ. Tiếp đến là hai câu luận: “Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.” Ở đây, Nguyễn Khuyến sử dụng hình ảnh các loại rau quả quen thuộc trong vườn nhà để minh họa sự thiếu thốn. “Cải”, “cà”, “bầu”, “mướp” – thứ nào cũng chưa đến lúc để hái dùng. Dường như cả thiên nhiên cũng “chưa kịp” giúp tác giả đón bạn. Nhưng cái “không có gì” ấy lại làm bật lên sự chân tình: vật chất có thể thiếu nhưng tấm lòng luôn đầy. Giọng thơ hóm hỉnh, nhẹ nhàng tạo cảm giác thân quen, gần gũi như cuộc trò chuyện giữa hai người bạn lâu năm. Đỉnh cao ý nghĩa bài thơ được thể hiện ở hai câu kết: “Đã bấy lâu nay, bác tới chơi, Bác đến chơi đây, ta với ta.” Hai chữ “ta với ta” mang ý nghĩa sâu sắc. Nó thể hiện sự đồng điệu tâm hồn, sự hiểu nhau không cần lời. Khi bạn đến, điều quý giá nhất không phải là mâm cao cỗ đầy, mà là tình cảm chân thành, sự gặp gỡ và chia sẻ. Chính điều này đã nâng tình bạn của Nguyễn Khuyến lên tầm đẹp đẽ, thanh cao và bền vững. Hơn hết, bài thơ sử dụng thể thất ngôn bát cú Đường luật chặt chẽ nhưng giọng điệu lại tự nhiên, giản dị. Hệ thống hình ảnh đời thường, ngôn từ thuần Việt cùng nghệ thuật nói quá, liệt kê khéo léo đã tạo nên giọng thơ hóm hỉnh mà sâu sắc. Bài thơ toát lên vẻ đẹp của tình bạn chân thành, không bị ảnh hưởng bởi vật chất hay lễ nghi, mà chỉ dựa trên sự thấu hiểu và gắn bó tâm hồn. Tóm lại, “Bạn đến chơi nhà” là một bài thơ giản dị nhưng giàu giá trị nhân văn. Qua việc mượn chuyện thiếu thốn khi tiếp bạn, Nguyễn Khuyến đã khẳng định: trong tình bạn, điều quý nhất chính là tình cảm chân thật, là “ta với ta” – sự hòa hợp và gắn bó chân thành giữa hai con người. Bài thơ để lại trong lòng người đọc cảm giác ấm áp, trong trẻo và đáng trân trọng.

Nguyễn Khuyến là nhà thơ tiêu biểu của văn học Việt Nam ở cuối thế kỉ XIX. Thơ ông gắn bó mật thiết với làng quê, với cuộc sống dân dã và những tình cảm chân thành, mộc mạc. Bài thơ “Bạn đến chơi nhà” là ví dụ tiêu biểu, thể hiện sâu sắc tình bạn trong sáng và đậm nghĩa tình mà không cần đến vật chất xa hoa. Mở đầu bài thơ, Nguyễn Khuyến vui mừng khi có bạn đến thăm sau bao ngày xa cách. Tình bạn ấy khiến tác giả cảm động và trân trọng, nhưng lại gặp phải một trớ trêu nhỏ trong hoàn cảnh tiếp đãi. Hai câu thực: “Ao sâu chẳng vớt được, cá nào; Vườn rộng rào thưa khó đuổi gà.” gợi ra cảnh quê nghèo nhưng thanh đạm. Ao thì sâu không thể bắt cá, vườn rộng nhưng rào thưa nên “gà chạy mất”. Tác giả kể về sự thiếu thốn một cách tự nhiên, không buồn bã mà lại duyên dáng, hài hước. Qua đó, ta thấy tâm hồn vui vẻ, bình dị và chân thật của nhà thơ. Tiếp đến là hai câu luận: “Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.” Ở đây, Nguyễn Khuyến sử dụng hình ảnh các loại rau quả quen thuộc trong vườn nhà để minh họa sự thiếu thốn. “Cải”, “cà”, “bầu”, “mướp” – thứ nào cũng chưa đến lúc để hái dùng. Dường như cả thiên nhiên cũng “chưa kịp” giúp tác giả đón bạn. Nhưng cái “không có gì” ấy lại làm bật lên sự chân tình: vật chất có thể thiếu nhưng tấm lòng luôn đầy. Giọng thơ hóm hỉnh, nhẹ nhàng tạo cảm giác thân quen, gần gũi như cuộc trò chuyện giữa hai người bạn lâu năm. Đỉnh cao ý nghĩa bài thơ được thể hiện ở hai câu kết: “Đã bấy lâu nay, bác tới chơi, Bác đến chơi đây, ta với ta.” Hai chữ “ta với ta” mang ý nghĩa sâu sắc. Nó thể hiện sự đồng điệu tâm hồn, sự hiểu nhau không cần lời. Khi bạn đến, điều quý giá nhất không phải là mâm cao cỗ đầy, mà là tình cảm chân thành, sự gặp gỡ và chia sẻ. Chính điều này đã nâng tình bạn của Nguyễn Khuyến lên tầm đẹp đẽ, thanh cao và bền vững. Hơn hết, bài thơ sử dụng thể thất ngôn bát cú Đường luật chặt chẽ nhưng giọng điệu lại tự nhiên, giản dị. Hệ thống hình ảnh đời thường, ngôn từ thuần Việt cùng nghệ thuật nói quá, liệt kê khéo léo đã tạo nên giọng thơ hóm hỉnh mà sâu sắc. Bài thơ toát lên vẻ đẹp của tình bạn chân thành, không bị ảnh hưởng bởi vật chất hay lễ nghi, mà chỉ dựa trên sự thấu hiểu và gắn bó tâm hồn. Tóm lại, “Bạn đến chơi nhà” là một bài thơ giản dị nhưng giàu giá trị nhân văn. Qua việc mượn chuyện thiếu thốn khi tiếp bạn, Nguyễn Khuyến đã khẳng định: trong tình bạn, điều quý nhất chính là tình cảm chân thật, là “ta với ta” – sự hòa hợp và gắn bó chân thành giữa hai con người. Bài thơ để lại trong lòng người đọc cảm giác ấm áp, trong trẻo và đáng trân trọng.

Bài thơ trên đã khắc họa khung cảnh làng quê trong cơn mưa phùn qua những con chữ tinh tế của tác giả. Hình ảnh người nông dân vẫn miệt mài,chăm chỉ "giục trâu cày" giữa cơn mưa phùn.Nàng dâu đảm đang "gieo dưa", còn cụ bà thì"xới đậu. Mặc dù trời đang có mưa nhưng những con người ấy vẫn cặm cùi làm việc cho ta thấy sự siêng năng,cần mẫn của những bà con vùng quê thanh bình. Khung cảnh làng quê thật thanh bình với mía cạnh giậu tre,khoai thì xanh cây. Tất cả tạo nên một khung cảnh thanh bình ,yên ắng và dễ chịu đến lạ khiến cho tâm trạng tác giả cững như độc giả thêm khuây khỏa,bình yên.