Câu 1. Bài làm:

Đoạn trích "Trẻ con không được ăn thịt chó" của Nam Cao đã tái hiện một cách đau đớn bi kịch của một gia đình nghèo trước Cách mạng tháng Tám, nơi cái đói tước đi cả nhân tính lẫn tình thân. Bi kịch ấy trước hết hiện hữu qua sự đối lập tàn nhẫn giữa một bên là người cha ích kỷ, hưởng lạc và một bên là năm mẹ con khốn khổ, "nheo nhóc ngồi chờ". Người cha – lẽ ra là trụ cột – lại hiện lên như một "ông bạo chúa", nhẫn tâm ăn sạch mâm thịt chó cùng bạn bè, để lại cho vợ con "cái bát không" cùng nỗi thất vọng cùng cực. Đỉnh điểm của bi kịch nằm ở diễn biến tâm lí của những đứa trẻ: từ sự háo hức, tươi tỉnh khi nghe tiếng gọi dọn mâm đến tiếng khóc oà, giãy giụa khi nhận ra sự thật phũ phàng. Cái đói đã biến một bữa ăn gia đình thành một màn tra tấn tinh thần, đẩy con người vào cảnh "dân hèn yếu cùng chung phận con sâu, cái kiến". Qua đó, Nam Cao không chỉ tố cáo xã hội cũ đẩy con người vào đường cùng mà còn xót xa cho sự tha hóa đạo đức. Khi dạ dày trống rỗng, lòng trắc ẩn biến mất, bi kịch lớn nhất không phải là thiếu ăn, mà là sự đổ vỡ của tình phụ tử và hơi ấm gia đình dưới sức nặng của cái nghèo

Câu 2. Bài làm:

Trong tâm thức của mỗi người dân Việt Nam, hình ảnh làng quê luôn gắn liền với "cây đa, bến nước, sân đình". Với tôi, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp và gắn bó sâu sắc nhất chính là con sông chảy ngang qua làng – nơi không chỉ là nguồn nước tưới mát ruộng đồng mà còn là "chứng nhân" cho suốt những năm tháng tuổi thơ êm đềm. Con sông quê tôi không rộng lớn, hùng vĩ như sông Hồng hay sông Cửu Long, nhưng nó có vẻ đẹp duyên dáng rất riêng. Nhìn từ xa, dòng sông như một dải lụa mềm mại lượn quanh những bãi bồi xanh mướt ngô khoai. Buổi sáng, mặt sông phẳng lặng như tờ, bảng lảng hơi sương. Khi nắng lên, dòng nước lại lấp lánh như được dát một lớp vàng ròng. Hai bên bờ, những rặng tre già nghiêng mình soi bóng, đôi khi khẽ rung lên theo làn gió thoảng như đang thì thầm chuyện trò cùng sóng nước. Tuổi thơ tôi là những chuỗi ngày dài gắn bó mật thiết với dòng sông ấy. Tôi vẫn nhớ như in những trưa hè nắng đổ lửa, đám trẻ con trong xóm lại rủ nhau ra bến sông vẫy vùng trong làn nước mát rượi. Tiếng cười nói vang động cả một vùng trời, xua đi cái nóng oi ả. Hay những buổi chiều tà, tôi cùng ông nội ngồi trên mạn thuyền nhỏ, thả câu và ngắm nhìn hoàng hôn dần buông. Dòng sông khi ấy đỏ rực như máu, mang một vẻ đẹp buồn man mác nhưng đầy quyến rũ. Những kỷ niệm ấy không chỉ là niềm vui giải trí đơn thuần mà đã bồi đắp cho tâm hồn tôi lòng yêu thiên nhiên và sự gắn kết với nguồn cội. Dòng sông không chỉ có giá trị về mặt thẩm mỹ và tinh thần mà còn đóng vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế của làng tôi. Nó cung cấp phù sa màu mỡ cho những cánh đồng lúa xanh rì, là nguồn sống của những gia đình chài lưới. Tuy nhiên, nhìn vào thực tế hiện nay, ta không khỏi trăn trở khi dòng sông đang dần bị ô nhiễm bởi rác thải sinh hoạt và sự tác động của con người. Việc bảo vệ cảnh quan thiên nhiên không chỉ là trách nhiệm của riêng ai, mà là sự sống còn của môi trường và văn hóa làng xã. Nếu chúng ta không biết trân trọng và gìn giữ, những giá trị thiêng liêng ấy sẽ chỉ còn là hoài niệm trong sách vở.

Thật khó để diễn tả hết tình cảm của tôi dành cho dòng sông quê hương. Đó là niềm tự hào, là nỗi nhớ đau đáu mỗi khi đi xa. Mỗi khi mệt mỏi với nhịp sống hối hả nơi phố thị, hình ảnh dòng sông hiền hòa lại hiện về như một liều thuốc an thần, vỗ về tâm hồn tôi. Với tôi, dòng sông không chỉ là một cảnh quan thiên nhiên mà còn là một phần máu thịt, là biểu tượng của sự bình yên và bồi đắp nhân cách. Tóm lại, con sông quê hương mãi là hình ảnh đẹp nhất trong ký ức tuổi thơ tôi. Qua việc thuyết minh về nó, tôi muốn gửi gắm thông điệp về tình yêu quê hương và ý thức bảo vệ môi trường. Hãy để những thế hệ sau vẫn có thể cảm nhận được vẻ đẹp trong ngần của những dòng sông, để tuổi thơ của họ cũng được tắm mát trong lòng mẹ thiên nhiên kỳ diệu.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính: Tự sự

Câu 2. Hành động của người mẹ để đánh lạc hướng lũ trẻ:

Để giúp các con tạm quên đi cơn đói, người mẹ đã sổ tóc ra cho các con xúm vào bắt chấy. Thị bày ra trò chơi bắt chấy, cho đứa út mấy con chấy kềnh làm "trâu" để các con mải mê chơi mà quên đi bụng đói.

Câu 3. Ý nghĩa hình ảnh " cái bát không ":

Về tính cách người cha: Cho thấy sự ích kỷ, tàn nhẫn và vô trách nhiệm đến tận cùng. Dù biết vợ con đói khát, gã vẫn cùng bạn bè ăn sạch sành sanh, không để lại chút gì cho vợ con.

Về bi kịch gia đình: Khắc họa sự khốn cùng và tuyệt vọng. "Cái bát không" là biểu tượng của sự trống rỗng trong dạ dày và cả sự đổ vỡ của tình thân, cho thấy một gia đình mà ở đó sự đói khát đã tước đi lòng nhân ái tối thiểu.

Câu 4.

Diễn biến:

Khi nghe tiếng gọi: Đột nhiên tươi tỉnh, háo hức, hy vọng (Gái "vâng" to, chạy lên; các em ngồi chồm chỗm đợi). Khi mâm được bê xuống: Vui sướng, cuống quýt, tranh nhau, trêu đùa (đứng cả lên, chực đu lấy mâm, cười the thé). Khi nhìn thấy mâm bát: Hụt hẫng, thất vọng tràn trề dẫn đến đau khổ (thằng cu Con khóc oà, lăn ra giãy chết; các anh chị cũng khóc theo).

Thể hiện: Tâm lí này cho thấy sự ngây thơ, đáng thương của những đứa trẻ. Niềm hạnh phúc của chúng quá nhỏ bé và mong manh, để rồi bị dập tắt phũ phàng bởi chính người cha của mình.

Câu 5

Sự nghèo đói trong tác phẩm không chỉ hủy hoại thể xác mà còn tàn phá khốc liệt hạnh phúc gia đình và nhân cách con người. Khi cái đói bủa vây, con người dễ trở nên ích kỷ, tha hóa, thậm chí mất đi bản năng yêu thương bảo vệ người thân như nhân vật người cha. Nó đẩy những đứa trẻ vào bi kịch tinh thần đau đớn, khiến mái ấm trở thành nơi của sự chịu đựng và nước mắt. Rõ ràng, nghèo đói là kẻ thù của đạo đức và là rào cản lớn nhất ngăn con người chạm đến hạnh phúc giản đơn.