Câu 1

Môi trường là nền tảng duy trì sự sống của con người và mọi sinh vật trên Trái Đất, vì vậy việc bảo vệ môi trường giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Khi môi trường bị ô nhiễm, biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt, con người không chỉ đối mặt với những hiểm họa về sức khỏe, mà còn chịu ảnh hưởng nghiêm trọng về tinh thần và cảm xúc, như hiện tượng “tiếc thương sinh thái” đã cho thấy. Mất rừng, ô nhiễm không khí, đại dương đầy rác thải nhựa,… đều là những dấu hiệu báo động khiến chúng ta phải thay đổi cách sống và cách ứng xử với thiên nhiên. Bảo vệ môi trường không phải là việc làm xa vời của một cá nhân hay một tổ chức, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Mỗi hành động nhỏ như trồng cây, tiết kiệm năng lượng, hạn chế sử dụng túi ni lông… đều có ý nghĩa lớn. Khi chúng ta gìn giữ môi trường sống trong lành, đồng nghĩa với việc bảo vệ chính sự tồn tại bền vững của loài người và các thế hệ tương lai.

Câu 2

Trong thơ ca trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ – những con người rời xa chốn quan trường, tìm về cuộc sống thanh đạm, hòa mình với thiên nhiên – luôn mang vẻ đẹp thanh cao, trí tuệ. Qua hai bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, hình tượng người ẩn sĩ hiện lên với những sắc thái khác nhau nhưng đều thể hiện tinh thần thoát tục, yêu thiên nhiên và giữ trọn nhân cách thanh cao.

Trong bài “Nhàn”, Nguyễn Bỉnh Khiêm khắc họa chân dung một ẩn sĩ điển hình của Nho gia: chọn lối sống xa lánh quan trường, trở về với tự nhiên để giữ trọn đạo làm người. Câu thơ “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ – Người khôn, người đến chốn lao xao” thể hiện thái độ chủ động rút lui khỏi vòng danh lợi, coi sự ẩn dật là minh triết. Nhà thơ sống hòa hợp với thiên nhiên, bốn mùa gắn bó với cây cỏ, sông nước; ăn măng trúc, tắm hồ sen, uống rượu dưới bóng cây – tất cả đều toát lên một cuộc sống giản dị nhưng tự tại. Câu kết “Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao” vừa thể hiện cái nhìn tỉnh táo, vừa thể hiện sự giác ngộ về sự vô thường của đời sống vật chất.

Trái lại, trong bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, hình tượng ẩn sĩ hiện lên có phần mềm mại, trầm lắng và mang nét trữ tình sâu sắc. Thi nhân đắm chìm trong khung cảnh mùa thu thanh tĩnh, với “trời thu xanh ngắt”, “cần trúc lơ phơ”, “nước biếc” và “bóng trăng”. Người ẩn sĩ ở đây không tự khẳng định mình giữa cuộc sống ẩn dật mà ngược lại, có chút bối rối, thẹn thùng khi so mình với ông Đào – một bậc cao nhân ẩn sĩ xưa. Chính sự “thẹn” đó lại làm nổi bật đức khiêm nhường, lòng tự vấn và sự chân thành trong nhân cách của Nguyễn Khuyến.

Dù có sự khác biệt về cảm xúc và cách biểu đạt, cả hai nhà thơ đều thể hiện quan điểm sống gắn bó với thiên nhiên, tôn trọng giá trị tinh thần hơn vật chất. Hình tượng người ẩn sĩ trong hai bài thơ không chỉ là biểu tượng của sự thanh cao, mà còn là lời nhắn gửi về một lối sống thuần hậu, giữ vững phẩm giá giữa thời cuộc đổi thay.

Tóm lại, qua “Nhàn” và bài thơ thu, Nguyễn Bỉnh Khiêm và Nguyễn Khuyến đã xây dựng thành công hình tượng người ẩn sĩ với những nét đẹp riêng biệt nhưng cùng hướng đến một lý tưởng sống cao đẹp: sống chan hòa với thiên nhiên, giữ lòng thanh thản giữa dòng đời đầy xô bồ. Đây chính là giá trị nhân văn sâu sắc và là di sản tinh thần quý báu mà thơ ca trung đại để lại.

Câu 1.

Hiện tượng tiếc thương sinh thái là nỗi đau buồn, khủng hoảng tâm lý do con người trải qua trước những mất mát về môi trường tự nhiên do biến đổi khí hậu gây ra, tương tự như nỗi đau mất người thân.

Câu 2.

Bài viết trình bày theo trình tự: giải thích khái niệm → đưa dẫn chứng cụ thể → mở rộng phạm vi ảnh hưởng → nêu hệ quả tâm lý.

Câu 3.

Tác giả sử dụng các nghiên cứu khoa học (Cunsolo & Ellis), dẫn chứng thực tế từ cộng đồng Inuit ở Canada, nông dân Australia, tộc người ở Brazil, và khảo sát quốc tế của Caroline Hickman về cảm xúc của giới trẻ trước biến đổi khí hậu.

Câu 4.

Tác giả tiếp cận vấn đề biến đổi khí hậu từ góc độ tâm lý và nhân văn, nhấn mạnh ảnh hưởng sâu sắc của nó đến đời sống tinh thần con người, không chỉ ở vùng chịu ảnh hưởng trực tiếp mà cả ở hậu phương.

Câu 5.

Thông điệp sâu sắc nhất là: Biến đổi khí hậu không chỉ tàn phá môi trường mà còn gây tổn thương tâm hồn con người, khiến ta cần nhìn nhận lại mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên một cách sâu sắc và nhân văn hơn.