Trong đoạn trích "Trai anh hùng, gái thuyền quyên", Nguyễn Du đã khắc họa nhân vật Từ Hải bằng bút pháp ước lệ tượng trưng và lý tưởng hóa. Từ Hải hiện lên với vẻ đẹp phi thường, râu hùm, hàn én, mày ngài", "vai năm tấc rộng, thân mười thước cao", cùng khí phách" đội trời, đạp đất". Chàng là người anh hùng "côn quyền hơn sức, lược thao gồm tài", mang chí lớn "giang hồ quen thú vẫy vùng". Sự xuất hiện của Từ Hải không chỉ giải thoát Thúy Kiều khỏi cảnh lầu xanh mà còn là hiện thân của khát vọng tự do, công lý. Nguyễn Du đã gửi gắm vào nhân vật này ước mơ về một người anh hùng cái thế, có thể thay đổi thời cuộc, đem lại công bằng cho xã hội. Qua Từ Hải, tác giả thể hiện sự ngưỡng mộ đối với những người có tài năng, chí khí, dám đứng lên chống lại sự bất công của xã hội

Khi so sánh với Thanh Tâm tài nhân, sự sáng tạo của Nguyễn Du khi xây dựng nhân vật Từ Hải thể hiện ở những điểm sau:

- Nâng tầm vóc nhân vật: Thanh Tâm tài nhân miêu tả Từ Hải như một "hảo hán", một người có tài năng và khí phách nhưng vẫn mang dáng dấp của một nhân vật đời thường. Nguyễn Du đã nâng tầm vóc Từ Hải lên thành một người anh hùng phi thường," đội trời đạp đất", với vẻ đẹp oai phong lẫm liệt và tài năng xuất chúng

- Sử dụng bút pháp ước lệ tượng trưng và lý tưởng hóa: Nguyễn Du sử dụng hình ảnh ước lệ tượng trưng như "râu hùm, hàm én, mày ngài", "vai năm tấc rộng, thân mười thước cao" để khắc họa vẻ đẹp phi thường của Từ Hải. Tác giả cũng lý tưởng hóa nhân vật này, xây dựng chàng thành một hình tượng anh hùng goàn mỹ, hội tụ đầy đủ những phẩm chất cao đẹp

Bút pháp được tác giả Nguyễn Du khắc họa Từ Hải là bút pháp ước lệ tượng trưng và lý tưởng hóa.

Bút pháp ước lệ tương trưng được tác giả sử dụng hình ảnh "râu hùm,hàm én, mài ngày", "vai năm tấc rộng, thân mười thước cao" để gợi tả vẻ đẹp phi thường của Từ Hải. Bút pháp lý tưởng hóa được xây dựng Từ Hải thành hình tượng anh hùng hoàn mỹ, tài năng, chí khí hơn người. Từ hai bút pháp trên tác giả đã thể hiện sự ngưỡng mộ và trân trọng của tác giả với nhân vật Từ Hải. Cùng lúc đó tạo nên sự lôi cuốn, hấp dẫn, lôi cuốn cho tác phẩm, giúp người đọc dễ dàng hình dung và cảm nhận được vẻ đẹp của nhân vật.

- Những từ ngữ miêu tả Từ Hải: "Râu hùm,hàm én mày ngài", "Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao", "Đường đường một đấng anh hào", "Côn quyền hơn sức, lược thao gồm tài", "Đội trời, đạp đất ở đời", "Giang hồ quen thú vẫy vùng", "Gươm đàn nửa gánh, non sông một chèo"

- Thái độ của tác giả Nguyễn Du dành cho nhân vật: Nguyễn Du đã xây dựng Từ Hải thành một hình tượng người anh hùng lý tưởng, hội tụ đầy đủ những phẩm chất cao đẹp. Ông dành cho Từ Hải sự ngưỡng mộ sâu sắc, thể hiện qua việc sử dụng những từ ngữ mạnh mẽ, những hình ảnh tráng lệ để ca ngợi vẻ đẹp ngoại hình, tài năng và chí khí của nhân vật. Thông qua nhân vật Từ Hải để thể hiện ước mơ khát vọng về một người anh hùng cái thế, có thể làm nên những việc phi thường.

Một số điển tích, điển cố trong văn bản là:

+ Trai anh hùng, gái thuyền quyên

+ Mắt xanh

+ Tấn Dương

+Tri kỷ

+ Băng nhân

+ Phỉ nguyền sánh phượng, đẹp duyên cưỡi rồng

Đoạn văn trên kể về cuộc gặp gỡ và nên duyên của Từ Hải và Thúy Kiều