Câu 1

Trong thời đại ngày nay, ý thức bảo vệ chủ quyền đất nước có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với thế hệ trẻ. Chủ quyền quốc gia là thiêng liêng, là kết quả của biết bao mồ hôi, xương máu mà cha ông đã hi sinh để gìn giữ. Vì vậy, thế hệ trẻ cần nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ độc lập, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Ý thức ấy không chỉ thể hiện qua việc sẵn sàng đứng lên khi đất nước cần mà còn được biểu hiện trong những hành động thiết thực hằng ngày như học tập tốt, tìm hiểu lịch sử dân tộc, đấu tranh trước những thông tin sai lệch, lan truyền tinh thần yêu nước và giữ gìn hình ảnh đất nước. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, nhiều luồng văn hóa và thông tin tác động mạnh mẽ đến giới trẻ, nếu thiếu bản lĩnh và trách nhiệm, con người rất dễ thờ ơ với vận mệnh dân tộc. Ngược lại, khi có ý thức bảo vệ chủ quyền, thế hệ trẻ sẽ biết sống có lí tưởng, có trách nhiệm với cộng đồng và góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh. Bảo vệ chủ quyền đất nước không chỉ là nhiệm vụ của quân đội mà còn là trách nhiệm thiêng liêng của mỗi công dân, đặc biệt là thế hệ trẻ hôm nay.

Câu 2

Trong dòng chảy của thơ ca Việt Nam hiện đại, tình yêu Tổ quốc và ý thức bảo vệ đất nước luôn là nguồn cảm hứng lớn lao. Đoạn trích “Tổ quốc ở Trường Sa” của Nguyễn Việt Chiến và bài thơ “Màu xanh Trường Sơn” của Đỗ Nam Cao đều thể hiện sâu sắc tình yêu quê hương đất nước, ca ngợi những con người đang ngày đêm cống hiến cho Tổ quốc. Tuy nhiên, mỗi tác phẩm lại có cách thể hiện riêng, tạo nên những giá trị nội dung độc đáo.

Trước hết, cả hai tác phẩm đều ngợi ca vẻ đẹp của con người Việt Nam trong công cuộc bảo vệ đất nước. Trong “Tổ quốc ở Trường Sa”, Nguyễn Việt Chiến khắc họa hình ảnh những người dân, người lính kiên cường nơi biển đảo: “Các con mẹ vẫn ngày đêm bám biển”. Họ chính là những con người mang trong mình tinh thần bất khuất, sẵn sàng hi sinh để giữ gìn chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Tương tự, trong “Màu xanh Trường Sơn”, Đỗ Nam Cao cũng làm nổi bật hình ảnh những chiến sĩ Trường Sơn vượt qua biết bao gian khổ: “Ba lô trĩu nặng / Con đường cheo leo / Cơn sốt hùa theo”. Dù phải đối mặt với thiên nhiên khắc nghiệt và thiếu thốn, họ vẫn giữ vững niềm tin, ý chí chiến đấu.

Hai tác phẩm còn gặp nhau ở cảm hứng ca ngợi Tổ quốc thiêng liêng, bất diệt. Trong “Tổ quốc ở Trường Sa”, Tổ quốc hiện lên vừa gần gũi vừa thiêng liêng qua hình ảnh: “Mẹ Tổ quốc vẫn luôn ở bên ta / Như máu ấm trong màu cờ nước Việt”. Tổ quốc như hòa vào máu thịt của mỗi con người Việt Nam. Còn ở “Màu xanh Trường Sơn”, hình ảnh “màu xanh” xuất hiện xuyên suốt bài thơ đã trở thành biểu tượng cho sức sống, niềm tin và lí tưởng cách mạng. Đó là màu xanh của núi rừng, của tuổi trẻ, của niềm hi vọng chiến thắng.

Tuy nhiên, mỗi tác phẩm lại có nét riêng về nội dung và cảm hứng biểu đạt. “Tổ quốc ở Trường Sa” tập trung thể hiện tình yêu biển đảo và ý thức bảo vệ chủ quyền dân tộc trong thời đại hôm nay. Bài thơ mang âm hưởng hào hùng, tha thiết, gợi lên tinh thần trách nhiệm của mỗi người trước vận mệnh đất nước. Hình ảnh “máu ngư dân trên sóng lại chan hòa” khiến người đọc cảm nhận rõ những hi sinh thầm lặng của nhân dân nơi đầu sóng ngọn gió.

Trong khi đó, “Màu xanh Trường Sơn” lại tái hiện cuộc kháng chiến chống Mĩ gian khổ nhưng đầy lạc quan của dân tộc. “Màu xanh” trong bài thơ không chỉ là màu của thiên nhiên mà còn là màu của lí tưởng cách mạng, của niềm tin vào ngày mai. Tác phẩm ca ngợi sức mạnh tinh thần của những người lính Trường Sơn – những “cháu con Bác Hồ” luôn hướng về tiền tuyến với trái tim nhiệt huyết.

Về nghệ thuật, cả hai bài thơ đều sử dụng hình ảnh giàu sức gợi và giọng điệu tha thiết. Nguyễn Việt Chiến thiên về cảm xúc mạnh mẽ, giàu chất chính luận; còn Đỗ Nam Cao lại dùng hình ảnh biểu tượng “màu xanh” để tạo chất trữ tình sâu lắng.

Có thể nói, dù được viết trong những hoàn cảnh khác nhau, cả hai tác phẩm đều khơi dậy trong lòng người đọc tình yêu quê hương đất nước và ý thức trách nhiệm đối với Tổ quốc. Đây cũng chính là giá trị bền vững mà thơ ca yêu nước Việt Nam luôn hướng tới.

Câu 1.
Đoạn trích được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.
Một số từ ngữ tiêu biểu thể hiện hình ảnh biển đảo và đất nước trong khổ thơ thứ hai và thứ ba là:

• Hình ảnh biển đảo: “Biển mùa này”, “Hoàng Sa”, “bám biển”, “giữ biển”, “sóng”, “ngư dân”.
• Hình ảnh đất nước: “Mẹ Tổ quốc”, “màu cờ nước Việt”, “Tổ quốc”, “bài ca giữ nước”.

Câu 3.

• Biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong câu thơ:
  “Mẹ Tổ quốc vẫn luôn ở bên ta
  Như máu ấm trong màu cờ nước Việt”
• Tác dụng:
  Nhà thơ đã so sánh hình ảnh “Mẹ Tổ quốc” với “máu ấm trong màu cờ nước Việt” để làm nổi bật sự thiêng liêng, gần gũi và bất diệt của Tổ quốc đối với mỗi con người Việt Nam. Tổ quốc không chỉ hiện hữu trong không gian đất nước mà còn hòa vào máu thịt, trái tim của nhân dân. Qua đó thể hiện tình yêu nước sâu sắc và niềm tự hào dân tộc.

Câu 4.
Đoạn trích thể hiện những tình cảm của nhà thơ dành cho biển đảo Tổ quốc như:

• Tình yêu tha thiết với biển đảo quê hương.
• Niềm tự hào về truyền thống đấu tranh giữ nước của dân tộc.
• Sự xúc động, biết ơn trước tinh thần kiên cường của những người lính và ngư dân ngày đêm bảo vệ chủ quyền biển đảo.
• Ý thức trách nhiệm và khát vọng bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Câu 5.
Em ấn tượng nhất với hình ảnh: “Mẹ Tổ quốc vẫn luôn ở bên ta / Như máu ấm trong màu cờ nước Việt”. Hình ảnh này gợi lên sự thiêng liêng và gần gũi của Tổ quốc đối với mỗi người dân Việt Nam. Tổ quốc không ở đâu xa mà hiện diện trong máu thịt, tâm hồn của con người. Biện pháp so sánh giúp câu thơ trở nên giàu cảm xúc, khơi dậy lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc. Qua đó, em càng ý thức hơn trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ quê hương, đất nước.

Câu 1.
Thể loại: truyện truyền kì (văn xuôi tự sự trung đại có yếu tố kì ảo).

Câu 2.
Dương Trạm được khen và ban chức vì:

• Giữ chữ tín với thầy bạn.
• Quý trọng chữ nghĩa, thấy giấy có chữ rơi vãi thì nhặt và đốt đi.

Câu 3.
“Kiềm thúc” nghĩa là: kìm hãm, ràng buộc, giữ trong khuôn phép.

Câu 4.
Tác dụng của các chi tiết kì ảo:

• Làm câu chuyện hấp dẫn, sinh động.
• Thể hiện quan niệm nhân quả, thưởng – phạt (ở hiền gặp lành).
• Tôn vinh phẩm chất đạo đức của con người.
• Tăng ý nghĩa giáo huấn, triết lí cho tác phẩm.

Câu 5.
Truyền thống tôn sư trọng đạo là một giá trị tốt đẹp của dân tộc ta. Qua hành động của Tử Hư, ta thấy sự kính trọng, biết ơn sâu sắc đối với người thầy đã dạy dỗ mình. Dù thầy mất, Tử Hư vẫn ở bên mộ ba năm để báo hiếu, thể hiện đạo lí “uống nước nhớ nguồn”. Điều đó nhắc nhở mỗi người cần trân trọng công lao của thầy cô. Trong cuộc sống hôm nay, truyền thống ấy vẫn cần được gìn giữ và phát huy. Đây là nền tảng giúp con người hoàn thiện nhân cách và sống có nghĩa tình.

Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính: tự sự.

Câu 2.
Chàng trai xem chiếc hộp con trong hoàn cảnh:

• Sau khi trở về quê, biết tin người con gái đã qua đời.
• Chàng đến viếng nàng, được cha nàng mời ở lại và cho xem vật trong hộp.

Câu 3.
Chủ đề của đoạn trích:

• Ca ngợi tình yêu sâu sắc, thủy chung nhưng bi kịch của đôi trai gái trong xã hội phong kiến.
• Đồng thời thể hiện sự cảm thương trước số phận éo le do lễ giáo, định kiến gây ra.

Câu 4.
Chi tiết khối đá tan thành máu:

• Mang yếu tố kì ảo, giàu tính biểu tượng.
• Thể hiện tình yêu mãnh liệt, son sắt của người con gái, đến chết vẫn không phai nhạt.
• Làm nổi bật nỗi đau, sự xúc động và ân hận của chàng trai.
• Góp phần tăng tính bi thương, ám ảnh cho câu chuyện.

Câu 5.
Trong xã hội phong kiến, con người luôn khao khát một tình yêu chân thành, tự do nhưng lại bị ràng buộc bởi lễ giáo và định kiến. Câu chuyện cho thấy tình yêu của họ rất sâu sắc, thủy chung nhưng thường rơi vào bi kịch. Điều đó phản ánh ước mơ được yêu và được sống đúng với cảm xúc của mình. Đồng thời, tác phẩm cũng bày tỏ sự phê phán những hủ tục đã ngăn cản hạnh phúc con người. Qua đó, ta càng trân trọng hơn giá trị của tình yêu tự do trong cuộc sống hiện đại.

Câu 1.
Văn bản được kể theo ngôi thứ ba.

Câu 2.
Đoạn trích được trần thuật chủ yếu theo điểm nhìn của nhân vật Chi-hon (người con gái).

Câu 3.
Biện pháp nghệ thuật: lặp cấu trúc câu (điệp cấu trúc “Lúc…”) kết hợp đối lập tình huống.
Tác dụng:

• Nhấn mạnh sự trái ngược giữa hoàn cảnh của mẹ (bị lạc, nguy hiểm) và người con (đang bận rộn, thành đạt).
• Gợi lên nỗi ân hận, day dứt sâu sắc của Chi-hon.
• Tăng tính biểu cảm và ám ảnh cho đoạn văn.

Câu 4.
Những phẩm chất của người mẹ:

• Yêu thương, hi sinh vì con cái.
• Tần tảo, giản dị, chịu nhiều vất vả.
• Nhẫn nhịn, âm thầm trong cuộc sống.
• Luôn quan tâm, chăm lo cho con dù bản thân thiệt thòi.

Câu 5.

• Chi-hon hối tiếc vì đã vô tâm, không quan tâm đầy đủ đến mẹ, từng từ chối, làm mẹ buồn (như chuyện chiếc váy), và không ở bên mẹ khi mẹ cần.
  Những hành động vô tâm đôi khi tưởng chừng nhỏ nhặt nhưng lại có thể gây tổn thương sâu sắc cho người thân. Trong cuộc sống bận rộn, con người dễ mải mê với công việc, sở thích cá nhân mà quên đi sự quan tâm, chia sẻ với gia đình. Khi nhận ra sai lầm thì nhiều khi đã quá muộn, để lại sự ân hận day dứt. Vì vậy, mỗi người cần biết trân trọng những người thân yêu, quan tâm họ từ những điều giản dị nhất. Yêu thương không chỉ là cảm xúc mà còn phải được thể hiện bằng hành động cụ thể hằng ngày.

Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính: tự sự.

Câu 2.
Cậu bé Ngạn chạy sang nhà bà để tránh bị ba đánh và tìm sự che chở, bảo vệ.

Câu 3.
Dấu ba chấm trong câu có tác dụng:

• Tạo khoảng ngắt nhịp, nhấn mạnh đối tượng chơi cùng.
• Gợi cảm giác hồn nhiên, dễ thương của tuổi thơ khi chỉ có mẹ và bà là bạn.
• Làm câu văn thêm biểu cảm, tự nhiên.

Câu 4.
Nhân vật người bà là người:

• Yêu thương, che chở, bao dung với cháu.
• Dịu dàng, ân cần, luôn quan tâm và bảo vệ cháu.
• Mang lại cảm giác ấm áp, bình yên cho tuổi thơ của cháu.

Câu 5.
Gia đình có vai trò rất quan trọng:

• Là nơi nuôi dưỡng, yêu thương và bảo vệ mỗi người.
• Giúp hình thành nhân cách, cảm xúc và ký ức tuổi thơ.
• Là chỗ dựa tinh thần vững chắc trong cuộc sống.

Câu 1.
Văn bản được kể theo ngôi thứ ba.

Câu 2.
Xinh Nhã tìm gặp Gia-rơ Bú để đòi xương cho cha và trả thù cho mẹ, tiêu diệt kẻ thù.

Câu 3.
Biện pháp so sánh “như con gà mắc tóc, như sao lạc đường” có tác dụng:

• Làm nổi bật sự lúng túng, vụng về, mất phương hướng của Gia-rơ Bú.
• Tạo sự tương phản với sức mạnh, sự nhanh nhẹn của Xinh Nhã.
• Tăng tính sinh động, gợi hình cho cảnh chiến đấu.

Câu 4.
Một phẩm chất nổi bật của Xinh Nhã:

• Dũng cảm, tài giỏi, sức mạnh phi thường trong chiến đấu.
  (ngoài ra còn thể hiện tinh thần kiên cường và ý chí trả thù mạnh mẽ)

Câu 5.
Qua hình ảnh Xinh Nhã, người dân Ê-đê muốn thể hiện:

• Ước mơ về người anh hùng có sức mạnh phi thường.
• Khát vọng chiến thắng cái ác, bảo vệ buôn làng.
• Niềm tin vào công lí và lẽ phải sẽ chiến thắng.

Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính: tự sự.

Câu 2.
Có cuộc thi vượt Vũ Môn vì:

• Số lượng Rồng trên trời không đủ làm mưa cho khắp nơi.
• Trời tổ chức thi để chọn các loài thủy tộc có tài hóa Rồng, giúp Thần Mưa làm việc.

Câu 3.
Có thể khẳng định Thần Mưa là nhân vật thần thoại vì:

• Có nguồn gốc siêu nhiên, mang hình dạng Rồng.
• Có quyền năng phi thường (hút nước, tạo mưa).
• Gắn với việc giải thích hiện tượng tự nhiên (mưa, hạn hán, lũ lụt).

Câu 4.
Ý nghĩa của các chi tiết kì ảo:

• Làm câu chuyện sinh động, hấp dẫn.
• Thể hiện trí tưởng tượng phong phú của người xưa.
• Giải thích hiện tượng tự nhiên theo cách huyền thoại hóa.
• Gửi gắm ước mơ về sự điều hòa thiên nhiên, cuộc sống thuận lợi.

Câu 5.
Hình ảnh cá chép vượt Vũ Môn có ý nghĩa:

• Biểu tượng cho ý chí, nghị lực vượt khó.
• Khích lệ giới trẻ nỗ lực vươn lên để thành công.
• Nhắc nhở phải kiên trì, không bỏ cuộc trước thử thách.

Câu 1.
Văn bản được kể theo ngôi thứ ba.

Câu 2.
Hai nhân vật được gọi là ông Đùng, bà Đùng vì:

• Họ cao lớn khổng lồ, “đứng cao hơn năm lần đỉnh núi cao nhất”.
• “Đùng” trong cách gọi của người Mường mang nghĩa to lớn, phi thường.

Câu 3.
Tác dụng của các chi tiết kì ảo:

• Làm cho câu chuyện sinh động, hấp dẫn.
• Thể hiện trí tưởng tượng phong phú của người xưa.
• Giải thích nguồn gốc tự nhiên (sông Đà, địa hình) theo cách huyền thoại hóa.
• Tôn vinh sức mạnh của con người trong quá trình chinh phục thiên nhiên.

Câu 4.

• Thời gian: Phiếm chỉ, xa xưa (“Ngày xửa ngày xưa”).
• Không gian: Rộng lớn, mang tính vũ trụ, hoang sơ (núi cao, đất rộng, sông nước).

--- > Thể hiện đặc trưng của truyện dân gian.

Câu 5.
Người thời cổ lí giải sự vật, hiện tượng bằng nhân vật siêu nhiên vì:

• Trình độ nhận thức khoa học còn hạn chế, chưa giải thích được tự nhiên.
• Có nhu cầu hiểu và lí giải thế giới xung quanh.
• Thể hiện trí tưởng tượng và ước mơ chinh phục thiên nhiên của con người.
• Gửi gắm niềm tin vào sức mạnh phi thường giúp cải tạo thế giới.

Câu 1.
Văn bản được kể theo ngôi thứ nhất (xưng “tôi” – nhân vật Hoài).

Câu 2.
Văn bản được viết theo phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.

Câu 3.
Một đặc điểm của thể loại truyện ngắn thể hiện trong văn bản:

• Tình huống truyện đơn giản nhưng giàu ý nghĩa, tập trung khắc họa diễn biến tâm lí nhân vật (Hoài từ giận dỗi → thức tỉnh → biết yêu thương loài vật).

Câu 4.
Những lời “thầm kêu” cho thấy ở Hoài:

• Sự thức tỉnh, hối hận về hành động bắt chim.
• Tình yêu thương, sự đồng cảm với loài vật.
• Nhận thức được cần bảo vệ, để chúng sống tự nhiên.

Câu 5.
Giải pháp bảo vệ động vật hoang dã:

• Không săn bắt, buôn bán, nuôi nhốt trái phép.
• Bảo vệ môi trường sống tự nhiên của chúng.
• Tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng.
• Thực thi nghiêm các quy định pháp luật về bảo vệ động vật.