c1

Ý thức bảo vệ chủ quyền đất nước đóng vai trò đặc biệt quan trọng và là sứ mệnh thiêng liêng của thế hệ trẻ ngày nay. Chủ quyền lãnh thổ không chỉ là ranh giới địa lý, mà là thành quả xương máu của cha ông suốt ngàn năm lịch sử. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và những diễn biến phức tạp trên biển Đông hiện nay, ý thức này chính là "ngọn hải đăng" định hướng cho hành động của thanh niên. Đối với thế hệ trẻ, việc nhận thức rõ giá trị của độc lập tự do giúp họ hình thành lối sống có trách nhiệm, bản lĩnh, không bị cám dỗ hay lôi kéo bởi các thế lực thù địch. Bảo vệ chủ quyền ngày nay không chỉ là cầm súng ra chiến trường, mà còn là nỗ lực học tập, làm chủ công nghệ và rèn luyện kỹ năng để cống hiến cho đất nước. Khi người trẻ có ý thức bảo vệ chủ quyền, họ sẽ biến tình yêu nước thành những hành động thiết thực: tích cực tuyên truyền thông tin chính thống về biển đảo, bảo vệ môi trường, hoặc quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới. Ngược lại, nếu thờ ơ với vận mệnh quốc gia, thế hệ trẻ sẽ tự đánh mất cội nguồn và đẩy tương lai dân tộc vào thế bị động. Tóm lại, ý thức bảo vệ chủ quyền là sức mạnh nội sinh giúp thế hệ trẻ khẳng định vị thế của Việt Nam, giữ vững từng tấc đất, tấc biển mà thế hệ đi trước đã hi sinh để giành lại.

c2

Mỗi thời kỳ lịch sử trôi qua đều để lại những dấu ấn không phai mờ trong dòng chảy văn học dân tộc. Nếu như văn học thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước rực lửa với những tuyến đường Trường Sơn huyền thoại, thì thơ ca đương đại lại thao thức với chủ quyền biển đảo thiêng liêng. Hai bài thơ Tổ quốc ở Trường Sa của Nguyễn Việt Chiến và Màu xanh Trường Sơn của Đỗ Nam Cao, dù ra đời ở hai thời điểm và không gian khác nhau, nhưng đều là những nốt nhạc trầm hùng, ngợi ca tình yêu Tổ quốc và ý chí kiên cường của con người Việt Nam.

Trước hết, giá trị nội dung của cả hai tác phẩm gặp nhau ở điểm chung lớn nhất: lòng yêu nước sâu sắc, tinh thần tự hào dân tộc và ý chí xả thân bảo vệ giang sơn. Cả hai nhà thơ đều chọn những không gian chiến lược, nơi đầu sóng ngọn gió hoặc nơi tuyến đầu khốc liệt để thể hiện tình cảm của mình. Ở đó, hình tượng con người Việt Nam – dù là người chiến sĩ vượt dãy Trường Sơn năm xưa hay người ngư dân bám biển Trường Sa ngày nay – đều mang vẻ đẹp hiên ngang, dũng cảm, sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy, gian khổ để bảo vệ sự bình yên và toàn vẹn của đất nước.

Tuy nhiên, do hoàn cảnh sáng tác và đối tượng phản ánh khác nhau, mỗi bài thơ lại mang những sắc thái nội dung riêng biệt, độc đáo.

Đến với Tổ quốc ở Trường Sa (2012), Nguyễn Việt Chiến đã khái quát một quy luật lịch sử đau thương nhưng hùng tráng: Tổ quốc được sinh ra và giữ gìn bằng xương máu. Đối tượng ngợi ca ở đây là những người con bám trụ nơi biển đảo xa xôi trước sóng dữ. Nhà thơ nhấn mạnh sự hy sinh, máu của họ hòa vào sóng biển để ngân vang bài ca giữ nước. Nội dung bài thơ thấm đẫm cảm hứng công dân thời bình nhưng mang tính thời sự gay gắt, khơi gợi ý thức chủ quyền quốc gia, sự gắn bó máu thịt giữa đất liền với biển đảo quê hương. Tổ quốc trong thơ Nguyễn Việt Chiến hiện lên thiêng liêng, vừa như một Mẹ Tổ quốc ấm áp, vừa như một tượng đài bất tử được xây dựng từ lòng quả cảm của nhân dân.

Trong khi đó, Màu xanh Trường Sơn (1971) của Đỗ Nam Cao lại mang đậm hơi thở của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, khi cả dân tộc đang dốc lòng cho tiền tuyến. Sáng tác ngay trên trận địa, bài thơ sử dụng hình tượng trung tâm là màu xanh – biểu tượng của sự sống, của tuổi trẻ và lý tưởng cách mạng sâu sắc gắn liền với hình ảnh Bác Hồ (Màu xanh của Bác). Tác phẩm phản ánh chân thực những gian khổ của người lính thời chiến: ba lô trĩu nặng, đường cheo leo, cơn sốt hùa theo, hay cái nóng đất nung bàn chân. Thế nhưng vượt lên trên nghịch cảnh là tinh thần lạc quan, màu xanh thành nhạc, là ý chí chiến đấu ngoan cường tuôn ra tiền tuyến. Sức mạnh của người lính trong thơ Đỗ Nam Cao được tiếp nối từ tình yêu thương của vị lãnh tụ kính yêu và niềm tin tất thắng vào tương lai độc lập.

Sự khác biệt về nội dung này được quyết định bởi hoàn cảnh lịch sử. Năm 1971, yêu cầu lớn nhất của thời đại là giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, vì vậy thơ ca hướng về giảng đường Trường Sơn với niềm lạc quan cách mạng. Năm 2012, trong bối cảnh biển Đông có nhiều biến động, thơ ca lại mang trọng trách đánh thức lòng tự hào, khẳng định chủ quyền lãnh thổ trên biển.

Tóm lại, Tổ quốc ở Trường Sa và Màu xanh Trường Sơn là những minh chứng hùng hồn cho sức sống của dòng thơ yêu nước Việt Nam. Dù ở non cao hay biển sâu, dù trong mưa bom bão đạn thời chiến hay trước những thử thách của thời bình, tình yêu Tổ quốc vẫn luôn là mạch nguồn thiêng liêng, bất tận. Hai tác phẩm đã khơi dậy trong lòng người đọc, đặc biệt là thế hệ trẻ, trách nhiệm lớn lao đối với vận mệnh và tương lai của đất nước.

c1 đoạn trích thuộc thể thơ 8 chữ

c2 các từ ngữ tiêu biểu trong khổ hai và ba gồm

- biển đảo: biển, sóng dữ, Hoàng Sa, bám biển, sóng

- đất nước: mẹ Tổ quốc, nước Việt, màu cờ, ngư dân

c3

- biện pháp tu từ so sánh Mẹ Tổ quốc vẫn luôn ở bên ta với máu ấm trong màu cờ nước Việt

- tác dụng

+ về hình thức tăng sức gợi hình gợi cảm cho đoạn thơ, làm cho lời thơ thêm sinh động, giàu sức biểu cảm và tăng tính nhạc

+ về nội dung cụ thể hóa sự gắn bó thiêng liêng, vô hình của Tổ quốc trở nên gần gũi, ấm áp như dòng máu chảy trong cơ thể

Qua đó, Nhấn mạnh tình yêu nước, niềm tự hào và điểm tựa tinh thần vững chắc cho những người chiến sĩ, ngư dân nơi đầu sóng ngọn gió.

c4 những tình cảm tác giả dành cho Tổ quốc

- Tình yêu quê hương, đất nước sâu sắc và lòng tự hào về truyền thống giữ nước độc lập, kiên cường của dân tộc.

- Sự xúc động, biết ơn và cảm phục trước những hy sinh, cống hiến thầm lặng của các chiến sĩ và ngư dân đang ngày đêm bảo vệ chủ quyền biển đảo.

- Ý thức trách nhiệm và quyết tâm gìn giữ từng tấc đất, tấc biển của Tổ quốc.

c5

Em ấn tượng nhất với hình ảnh "Mẹ Tổ quốc vẫn luôn ở bên ta" trong đoạn trích. Nhà thơ đã nhân hóa Tổ quốc thành người mẹ hiền từ, thiêng liêng và gần gũi. Trong gian lao, thử thách nơi đầu sóng ngọn gió, "Mẹ Tổ quốc" chính là điểm tựa tinh thần vững chắc, tiếp thêm sức mạnh cho các chiến sĩ và ngư dân bền bỉ bám biển. Hình ảnh này khơi dậy trong lòng người đọc niềm tự hào dân tộc sâu sắc. Đồng thời, nó nhắc nhở thế hệ trẻ về tình yêu và trách nhiệm bảo vệ chủ quyền biển đảo quê hương.

Câu 1. Văn bản được kể theo ngôi thứ nhất (nhân vật “tôi” – Hoài). Câu 2. Văn bản viết theo phong cách ngôn ngữ nghệ thuật. Câu 3. Đặc điểm truyện ngắn thể hiện trong văn bản: cốt truyện tập trung vào một tình huống nhỏ nhưng giàu ý nghĩa, qua đó làm nổi bật sự thay đổi trong nhận thức của nhân vật Hoài. Câu 4. Những lời “thầm kêu” cho thấy Hoài đã thức tỉnh nhận thức, biết yêu thương, đồng cảm với loài vật và có ý thức bảo vệ thiên nhiên. Câu 5. Giải pháp bảo vệ động vật hoang dã: Không săn bắt, buôn bán, nuôi nhốt trái phép động vật hoang dã. Bảo vệ môi trường sống của các loài. Tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ động vật. Thực hiện nghiêm các quy định pháp luật về bảo tồn thiên nhiên.

Câu 1. Truyện được kể theo ngôi thứ ba. Câu 2. Người kể chuyện chủ yếu trần thuật theo điểm nhìn của nhân vật Việt. Câu 3. Phép so sánh làm tiếng súng trở nên gần gũi, quen thuộc, gợi không khí hào hùng của phong trào Đồng khởi; đồng thời thể hiện tiếng súng cách mạng tiếp thêm niềm tin, sức mạnh cho Việt. Câu 4. Việt là người gan góc, dũng cảm, giàu lòng yêu nước, căm thù giặc sâu sắc, có tình cảm gia đình tha thiết và tinh thần chiến đấu kiên cường, dù bị thương nặng vẫn hướng về đồng đội và trận đánh. Câu 5. Câu chuyện về Việt giúp giới trẻ hôm nay hiểu giá trị của hòa bình, bồi dưỡng lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm với Tổ quốc, đồng thời truyền cảm hứng sống dũng cảm, có lí tưởng.

Câu1.

Trong bài thơ Người cắt dây thép gai, hình ảnh hàng rào dây thép gai mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Trước hết, đó là biểu tượng của chiến tranh và sự chia cắt. Dây thép gai không chỉ ngăn cách không gian mà còn làm đứt gãy thiên nhiên và tình người: con cò không thể đậu, cây chảy nhựa, sông và cầu đều “gãy”. Qua đó, nhà thơ thể hiện nỗi đau xót trước cảnh đất nước bị chia lìa, sự sống bị tổn thương. Tuy nhiên, hàng rào dây thép gai không chỉ gợi lên đau thương mà còn làm nổi bật hành động anh dũng của người lính. Mỗi lần cắt một hàng rào là một lần thiên nhiên hồi sinh: cỏ lại hát, cây liền cành, sông lại chảy, nhịp cầu nối lại đôi bờ và cả tình yêu riêng tư. Đến hàng rào cuối cùng, hình ảnh dây thép gai trở thành ranh giới cuối cùng của chia cắt để đất nước “bao năm cắt chia đang liền lại”. Như vậy, hình ảnh hàng rào dây thép gai vừa tố cáo tội ác chiến tranh, vừa tôn vinh ý chí, lý tưởng cao đẹp của người lính cách mạng trong hành trình giải phóng và thống nhất đất nước.

Câu 2.

Trong xã hội hiện đại đầy biến động, thế hệ trẻ đang đứng trước nhiều cơ hội lớn để phát triển bản thân nhưng cũng phải đối mặt với không ít thách thức. Chính trong bối cảnh đó, lối sống có trách nhiệm trở thành một yêu cầu cấp thiết, giúp người trẻ khẳng định giá trị của mình và đóng góp tích cực cho cộng đồng, xã hội.

Trước hết, sống có trách nhiệm là ý thức đầy đủ về hành động, lời nói và lựa chọn của bản thân, dám chịu trách nhiệm với những gì mình làm ra. Đối với người trẻ, trách nhiệm thể hiện trước tiên ở việc nghiêm túc học tập, rèn luyện đạo đức, không ngừng hoàn thiện tri thức và kỹ năng. Khi sống có trách nhiệm với bản thân, người trẻ sẽ biết trân trọng thời gian, biết đặt mục tiêu đúng đắn và tránh xa những lối sống tiêu cực như thờ ơ, buông thả hay chạy theo hưởng thụ.

Không chỉ dừng lại ở bản thân, lối sống có trách nhiệm còn thể hiện ở trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và đất nước. Người trẻ có trách nhiệm là người biết yêu thương, quan tâm đến cha mẹ, thầy cô; biết sống nhân ái, sẻ chia, sẵn sàng giúp đỡ người khác. Trong xã hội hôm nay, điều đó thể hiện qua những hành động thiết thực như tham gia hoạt động tình nguyện, chấp hành pháp luật, bảo vệ môi trường, ứng xử văn minh trên không gian mạng. Khi mỗi cá nhân trẻ sống có trách nhiệm, xã hội sẽ trở nên lành mạnh, kỷ cương và phát triển bền vững hơn.

Bên cạnh đó, lối sống có trách nhiệm còn là thước đo bản lĩnh và nhân cách của thế hệ trẻ. Trong thời đại hội nhập, người trẻ không chỉ đại diện cho bản thân mà còn đại diện cho hình ảnh đất nước, dân tộc. Một thế hệ trẻ thiếu trách nhiệm sẽ kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng: suy thoái đạo đức, vô cảm trước các vấn đề xã hội, thậm chí đánh mất niềm tin của cộng đồng. Ngược lại, một thế hệ trẻ sống có trách nhiệm sẽ là lực lượng nòng cốt, góp phần xây dựng tương lai tốt đẹp cho đất nước.

Tuy nhiên, thực tế vẫn còn một bộ phận thanh niên sống ích kỷ, thờ ơ, thiếu ý thức trách nhiệm với bản thân và xã hội. Điều đó đòi hỏi mỗi người trẻ cần tự nhìn nhận lại mình, đồng thời gia đình, nhà trường và xã hội cũng cần chung tay giáo dục, định hướng lối sống đúng đắn cho thế hệ trẻ.

Tóm lại, lối sống có trách nhiệm là nền tảng để thế hệ trẻ trưởng thành, thành công và cống hiến. Mỗi người trẻ hôm nay hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhất, sống có trách nhiệm với bản thân, với người khác và với đất nước, để xứng đáng là chủ nhân tương lai của dân tộc.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là tự sự

Câu2. Nhân vật trữ tình trong văn bản là ”anh”- người lính cách mạng

Câu3. Văn bản được viết dưới hình thức thơ tự do chia làm hai phần (I và II), không gò bó về số câu, số chữ.Hình thức thơ linh hoạt, giàu hình ảnh, nhạc điệu, phù hợp với việc bộc lọp cảm xúc mãnh liệt, dồn nén của người lính trong chiến tranh

Câu4. Mạch cảm xúc của văn bản triển khai theo trình tự tăng tiến:

Phần I: Cảm xúc xuất phát từ nỗi xót xa, đau đớn trước sự chia cắt của đất nước, của thiên nhiên và tình yêu. Hình ảnh dây thép gai, con cò, cây, sông, cầu… đều mang ý nghĩa biểu tượng cho sự đứt gãy, chia lìa.

Phần II: Cảm xúc chuyển sang niềm tin, hy vọng và khí thế chiến đấu mạnh mẽ. Mỗi lần cắt hàng rào là một lần thiên nhiên hồi sinh, sự chia cắt được hàn gắn, mạch cảm xúc của bài thơ được đẩy lên cao trào ở hình ảnh đất nước “bao năm cắt chia đang liền lại”.

Câu5. Từ văn bản, có thể rút ra thông điệp:

Trong những thời khắc khó khăn nhất của đất nước, lòng yêu nước chân thành luôn bắt nguồn từ tình yêu con người, tình yêu sự sống và những điều bình dị nhất. Khi con người dám hành động, dám hy sinh vì lý tưởng chung, thì không chỉ chiến tranh bị đẩy lùi mà những giá trị đẹp đẽ của cuộc sống cũng được hồi sinh. Thông điệp ấy nhắc mỗi người trẻ hôm nay cần sống có trách nhiệm, biết trân trọng hòa bình và sẵn sàng cống hiến cho cộng đồng, cho Tổ quốc.