C1

Bài thơ Khán “Thiên gia thi” hữu cảm của Nguyễn Ái Quốc thể hiện quan điểm sâu sắc về chức năng của thơ ca trong thời đại mới. Hai câu thơ đầu khái quát đặc điểm của thơ ca cổ điển phương Đông, vốn nghiêng về ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên với những hình ảnh quen thuộc như núi, sông, hoa, tuyết, trăng, gió. Đó là vẻ đẹp thanh cao, tinh tế nhưng mang tính thưởng ngoạn, ít gắn với hiện thực xã hội. Từ việc cảm nhận thơ xưa, tác giả hướng tới thơ ca hiện đại bằng một quan niệm hoàn toàn mới. Hai câu thơ sau khẳng định rằng thơ ca thời nay “ưng hữu thiết” – phải có “thép”, tức là phải mang tinh thần chiến đấu, ý chí cách mạng. Không chỉ vậy, nhà thơ cũng không thể đứng ngoài cuộc mà phải “xung phong”, trở thành chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng. Bài thơ có cấu tứ chặt chẽ, ngôn ngữ hàm súc, hình ảnh ẩn dụ giàu sức gợi, qua đó thể hiện rõ tư tưởng nghệ thuật tiến bộ của Nguyễn Ái Quốc: thơ ca phải gắn liền với vận mệnh dân tộc và phục vụ sự nghiệp cách mạng.

C2

Trong dòng chảy mạnh mẽ của thời đại toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, văn hóa truyền thống của dân tộc vừa đứng trước những cơ hội phát triển mới, vừa đối mặt với nguy cơ mai một. Chính vì vậy, ý thức giữ gìn, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống ở giới trẻ hiện nay là vấn đề có ý nghĩa vô cùng quan trọng, không chỉ đối với bản thân mỗi người mà còn đối với tương lai của cả dân tộc.

Văn hóa truyền thống là kết tinh của lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, bao gồm những giá trị vật chất và tinh thần bền vững như tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán, tín ngưỡng, lễ hội, trang phục, ẩm thực, nghệ thuật dân gian và các chuẩn mực đạo đức tốt đẹp. Những giá trị ấy tạo nên bản sắc riêng của dân tộc Việt Nam, là cội nguồn để mỗi con người xác định mình là ai giữa thế giới đa dạng và biến đổi không ngừng.

Tuy nhiên, trong đời sống hiện đại, một bộ phận giới trẻ đang có biểu hiện thờ ơ, xem nhẹ văn hóa truyền thống. Nhiều bạn trẻ sính ngoại, chạy theo lối sống thực dụng, tiếp nhận văn hóa nước ngoài một cách thiếu chọn lọc, dẫn đến việc lãng quên tiếng Việt trong sáng, coi nhẹ lễ nghi, phong tục, hoặc không hiểu biết về lịch sử và truyền thống dân tộc. Thực trạng này nếu kéo dài sẽ làm suy giảm bản sắc văn hóa và khiến con người dễ mất phương hướng trong đời sống tinh thần.

Bên cạnh đó, vẫn có rất nhiều bạn trẻ có ý thức tích cực trong việc gìn giữ và phát huy văn hóa truyền thống. Họ chủ động tìm hiểu lịch sử dân tộc, yêu thích áo dài, dân ca, nhạc cụ truyền thống, tham gia các hoạt động lễ hội, tình nguyện bảo tồn di sản văn hóa, hay lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam qua mạng xã hội bằng những cách sáng tạo, hiện đại. Điều đó cho thấy văn hóa truyền thống không hề lạc hậu, mà hoàn toàn có thể sống động và hấp dẫn nếu được tiếp cận đúng cách.

Để giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, trước hết mỗi bạn trẻ cần có ý thức tự giác học hỏi, trân trọng và thực hành văn hóa dân tộc trong đời sống hằng ngày. Gia đình, nhà trường và xã hội cần phối hợp giáo dục, tạo môi trường thuận lợi để giới trẻ được tiếp xúc, trải nghiệm và sáng tạo trên nền tảng văn hóa truyền thống. Đồng thời, việc tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại cũng cần có sự chọn lọc, tiếp biến phù hợp, tránh thái độ sùng ngoại hay phủ nhận giá trị của chính mình.

Giữ gìn và phát huy văn hóa truyền thống không phải là bảo thủ hay khước từ cái mới, mà là tiếp nối, làm giàu và lan tỏa những giá trị tốt đẹp đã được hun đúc qua thời gian. Khi giới trẻ ý thức rõ vai trò của mình trong việc bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc, đó cũng là lúc văn hóa Việt Nam có thêm sức sống bền bỉ để vươn xa trong thời đại hội nhập.

Câu 1 thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

Câu 2

Bài thơ thuộc luật bằng của thơ Đường
căn cứ vào thanh điệu chữ cuối các câu và cách phối thanh bằng – trắc theo quy tắc Đường luật

Câu 3

Biện pháp tu từ tiêu biểu là ẩn dụ trong hình ảnh “thiết” (thép) ở câu:“Hiện đại thi trung ưng hữu thiết”

“Thép” không chỉ mang nghĩa vật chất mà còn ẩn dụ cho tinh thần chiến đấu, ý chí cách mạng, sức mạnh đấu tranh.

Biện pháp này giúp khẳng định quan điểm của tác giả: thơ ca hiện đại không chỉ dừng lại ở việc miêu tả cái đẹp thiên nhiên mà phải mang tính chiến đấu, tính thời đại.

Hình ảnh “thép” làm cho tư tưởng bài thơ trở nên mạnh mẽ, dứt khoát, phù hợp với hoàn cảnh lịch sử và lý tưởng cách mạng của Nguyễn Ái Quốc.

Câu 4

Vì trong bối cảnh đất nước bị áp bức, nhân dân lầm than, nhiệm vụ lớn nhất của thời đại là đấu tranh giải phóng dân tộc, nên thơ ca không thể chỉ là tiếng nói cảm xúc cá nhân hay thưởng ngoạn thiên nhiên.

+Thơ ca cần trở thành vũ khí tinh thần, cổ vũ đấu tranh cách mạng.

+ Nhà thơ không chỉ là người nghệ sĩ mà còn là chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng, phải “xung phong” – đi đầu trong việc thức tỉnh, dẫn dắt quần chúng.
=> Quan điểm này thể hiện rõ tư tưởng nghệ thuật gắn liền với cách mạng của Hồ Chí Minh.
Câu 5. Nhận xét về cấu tứ của bài thơ.

→ Bài thơ có cấu tứ chặt chẽ, mạch lạc, vận động theo lối so sánh – đối chiếu

Hai câu đầu: Nhận xét về đặc điểm của thơ ca cổ điển (thiên về vẻ đẹp thiên nhiên).

Hai câu sau: Nêu quan điểm về thơ ca hiện đại và vai trò của nhà thơ.

→ Cấu tứ chuyển từ cảm nhận → nhận thức → khẳng định quan điểm, thể hiện rõ tư duy lý luận sắc sảo, súc tích mà sâu sắc của Nguyễn Ái Quốc.

Câu 1

Hình ảnh hàng rào dây thép gai trong văn bản mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, vừa cụ thể vừa ẩn dụ. Về mặt trực quan, dây thép gai hiện lên như một chướng ngại vật sắc nhọn, ngăn cách không gian, cản trở bước chân và gây đau đớn cho bất cứ ai cố vượt qua; chính vì vậy nó gợi cảm giác bức bối, tù túng và nguy hiểm. Ở tầng nghĩa ẩn dụ, hàng rào ấy đại diện cho những rào cản vô hình trong đời sống xã hội và tâm hồn: định kiến, áp bức, nỗi sợ hãi, hay những hệ lụy của chiến tranh và chia cắt. Khi tác giả mô tả ánh sáng phản chiếu trên gai thép, hoặc bóng dáng người đứng bên kia hàng rào, hình ảnh càng thêm bi thương và cô đơn, nhấn mạnh khoảng cách giữa con người với con người, giữa tự do và giam cầm. Đồng thời, dây thép gai còn gợi liên tưởng đến sự bảo vệ méo mó: nó bảo vệ một không gian nhưng bằng cách tước đoạt quyền tự do của người khác. Qua đó, hình ảnh khơi gợi suy ngẫm về giá trị của tự do, tính nhân văn và hậu quả của những rào cản do con người dựng lên. Từ cái nhìn nghệ thuật, hàng rào dây thép gai trở thành biểu tượng giàu sức gợi, khiến người đọc vừa thấy đau xót vừa bị thôi thúc suy ngẫm và đồng cảm.

Câu 2

Trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhiều biến động và thách thức, lối sống có trách nhiệm của thế hệ trẻ trở thành yếu tố then chốt quyết định tương lai cá nhân và cộng đồng. Trách nhiệm không chỉ là bổn phận pháp lý hay đạo đức, mà còn là thái độ sống, cách ứng xử và những hành động cụ thể hướng tới lợi ích chung.

Trước hết, lối sống có trách nhiệm giúp xây dựng niềm tin và uy tín cá nhân. Người trẻ biết chịu trách nhiệm với lời nói, hành động và hậu quả của mình sẽ được người khác tôn trọng, tạo dựng mối quan hệ bền vững trong gia đình, bạn bè và xã hội. Trong môi trường học tập và công việc, trách nhiệm biểu hiện qua tinh thần kỷ luật, hoàn thành nhiệm vụ đúng hạn và chủ động khắc phục sai sót; đó là nền tảng để phát triển nghề nghiệp và thăng tiến bền vững.

Thứ hai, trách nhiệm của thế hệ trẻ có ý nghĩa lớn đối với cộng đồng và môi trường. Khi thanh niên ý thức về tác động của hành vi lên xã hội—từ việc tuân thủ pháp luật, tham gia các hoạt động tình nguyện đến bảo vệ môi trường—họ góp phần giải quyết các vấn đề chung như ô nhiễm, bất bình đẳng và suy giảm giá trị cộng đồng. Một thế hệ trẻ có trách nhiệm sẽ biết tiêu dùng có chừng mực, giảm lãng phí, và ủng hộ các sáng kiến bền vững, từ đó bảo vệ nguồn tài nguyên cho các thế hệ sau.

Thứ ba, lối sống có trách nhiệm giúp hình thành nhân cách và sức đề kháng tinh thần. Trong thời đại thông tin, giới trẻ dễ bị ảnh hưởng bởi trào lưu nhất thời, áp lực thành công và so sánh xã hội. Trách nhiệm bản thân giúp họ lựa chọn giá trị sống đúng đắn, chịu trách nhiệm trước thất bại, học hỏi từ sai lầm và kiên trì với mục tiêu dài hạn. Điều này không chỉ nâng cao năng lực cá nhân mà còn giảm thiểu hành vi tiêu cực như trốn tránh, đổ lỗi hay lệ thuộc vào người khác.

Cuối cùng, trách nhiệm còn là yếu tố quyết định vai trò lãnh đạo tương lai. Những nhà lãnh đạo, doanh nhân hay nhà khoa học tương lai đều cần nền tảng trách nhiệm để đưa ra quyết định công bằng, bền vững và có tầm nhìn. Nếu thế hệ trẻ hôm nay nuôi dưỡng thói quen chịu trách nhiệm, xã hội sẽ có nguồn nhân lực đáng tin cậy để đối mặt với thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, công nghệ và bất ổn kinh tế.

Tóm lại, lối sống có trách nhiệm không chỉ là đòi hỏi đạo đức mà còn là nhu cầu thực tiễn của thời đại. Thế hệ trẻ cần nhận thức rõ vai trò của mình, rèn luyện trách nhiệm trong từng hành động nhỏ nhất để xây dựng tương lai cá nhân vững vàng và góp phần kiến tạo một xã hội công bằng, bền vững. Bắt đầu từ những việc làm cụ thể—tôn trọng pháp luật, giữ lời hứa, bảo vệ môi trường và học hỏi không ngừng—mỗi bạn trẻ đều có thể trở thành nhân tố thay đổi tích cực cho hôm nay và mai sau.

C1: Phương thức biểu đạt chính của văn bản là: biểu cảm

Câu 2:

Nhân vật trữ tình trong văn bản là: "Anh" – người chiến sĩ trực tiếp tham gia chiến đấu, thực hiện nhiệm vụ cắt dây thép gai để mở đường cho đồng đội xung phong.

g cho đồng đội xung phong.

Câu 3: Nhận xét về hình thức của văn bản

Về mặt hình thức, bài thơ có các đặc điểm đáng chú ý:

• Thể thơ: Tự do (các dòng thơ có độ dài ngắn khác nhau, linh hoạt theo mạch cảm xúc).

• Cấu trúc: Chia làm 2 phần rõ rệt (I và II), đánh dấu sự chuyển biến từ hiện thực đau thương, chia cắt sang hành động quyết liệt và niềm tin vào sự gắn liền, thống nhất.

• Hình ảnh: Giàu sức gợi, sử dụng nhiều hình ảnh đối lập (dây thép gai - con cò, sông gãy - nhịp cầu liền, chia cắt - liền lại).

• Ngôn ngữ: Giản dị nhưng hàm súc, giàu nhạc điệu và cảm xúc.

Câu 4: Phân tích mạch cảm xúc của văn bản

Mạch cảm xúc của bài thơ vận động theo hành trình của người chiến sĩ và niềm hy vọng về hòa bình:

• Mở đầu (Phần I): Cảm xúc đau xót trước cảnh quê hương bị chia cắt ("Đất nước mình bao năm chia cắt đấy"). Hình ảnh dây thép gai ngăn cản cả cánh cò, khiến con người đau đớn ("anh khóc khi nhìn cây nhựa chảy"). Đó là nỗi đau của sự chia lìa giữa "anh" và "em", giữa hai miền đất nước.

• Phát triển (Phần II): Sự quyết tâm và hành động quyết liệt. Mỗi hàng rào dây thép gai bị cắt đi là một bước tiến gần hơn đến sự kết nối. Cảm xúc chuyển từ đau thương sang niềm vui hé mở khi những "nhịp cầu gãy" bắt đầu "liền lại".

• Kết thúc: Niềm hạnh phúc vỡ òa và niềm tin chiến thắng. Khi hàng rào cuối cùng bị cắt xong, cảm xúc dâng trào trước viễn cảnh đất nước sông núi "đang liền lại" sau bao năm xa cách.

Câu 5: Thông điệp ý nghĩa nhất

Bạn có thể chọn một trong các thông điệp sau và trình bày theo suy nghĩ cá nhân:

• Thông điệp về sự gắn kết và thống nhất: Chiến tranh có thể chia cắt địa lý nhưng không thể chia cắt tâm hồn và khát vọng đoàn tụ của con người Việt Nam.

• Thông điệp về sự hy sinh và trách nhiệm: Để có được sự "liền lại" của đất nước, cần có những bàn tay sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy (cắt dây thép gai), vượt qua đau thương để kiến tạo tương lai.

• Ý nghĩa: Nhắc nhở thế hệ trẻ về giá trị của hòa bình, sự toàn vẹn lãnh thổ và lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh tuổi trẻ để xóa bỏ những "hàng rào" ngăn cách dân tộc.