Câu 1 (2,0 điểm)

Qua hai ngữ liệu của Sương Nguyệt Minh và M. Gorki, sự tương đồng sâu sắc về ý nghĩa "trong gian khó, sự sống vẫn sinh thành" được thể hiện qua việc khẳng định sức sống mãnh liệt của con người và tình người ấm áp, bất chấp hoàn cảnh khắc nghiệt của chiến tranh, bão lũ hay đói nghèo. Cả hai đoạn trích đều tập trung miêu tả khoảnh khắc đứa trẻ chào đời trong bối cảnh ngặt nghèo: "đêm mưa lũ" trên xuồng (1) và "đoàn người đói khổ" (2), nhấn mạnh sự tương phản giữa sự mong manh của hoàn cảnh và sự vững bền của sự sống. Tiếng khóc đứa trẻ như "xé vải" (1) hay tiếng "Ya...Ya" (2) đều là khúc ca khải hoàn của sự sinh tồn. Bên cạnh đó, sự tương đồng còn nằm ở tình thương, sự che chở của con người dành cho nhau – những người chứng kiến đều lo lắng, xúc động, nỗ lực giúp đỡ cho "mẹ tròn con vuông". Điểm chung là tiếng khóc chào đời vượt lên trên tất cả sự lạnh lẽo, tăm tối, khẳng định niềm tin vào sự tái sinh và tương lai tươi sáng.

Câu 2 (4,0 điểm)

Bài văn tham khảo: Tuổi trẻ Việt Nam - Những "hạt giống" hồi sinh trong bão lũ

Thiên tai, bão lũ luôn là bài kiểm tra nghiệt ngã nhất đối với sức chịu đựng của con người. Thế nhưng, trong những thời điểm cam go ấy, hình ảnh tuổi trẻ Việt Nam không chỉ là những người gánh vác trách nhiệm mà còn là những "hạt giống" hồi sinh, góp phần tạo nên sức mạnh cộng đồng to lớn, khẳng định bản lĩnh của thế hệ hôm nay.

Thật vậy, thanh niên chính là lực lượng xung kích gieo mầm hy vọng cho tương lai. Khi bão lũ đi qua, để lại sự hoang tàn, màu áo xanh tình nguyện lại xuất hiện. Họ không ngại nguy hiểm, băng qua dòng nước lũ để sơ tán người già, trẻ nhỏ, hỗ trợ lương thực, thực phẩm cho vùng tâm bão. Sự xung kích ấy không chỉ là hành động cứu trợ tức thời, mà còn là "gieo hạt giống" – là việc sửa chữa nhà cửa, dọn dẹp trường học, giúp người dân tái thiết cuộc sống sau thiên tai. Đó là những "khối óc biết dùng sức trẻ" để biến nỗi đau thành hành động, biến sự hoang tàn thành sự hồi sinh.Sức mạnh cộng đồng được tạo nên từ sự đồng lòng của tuổi trẻ. Khi mỗi bạn trẻ nâng cao tinh thần trách nhiệm, "nhường cơm sẻ áo", sự sẻ chia ấy nhân lên thành sức mạnh, tạo nên tấm khiên vững chắc bảo vệ cộng đồng. Họ dùng sức trẻ, tri thức và tình yêu thương để làm dịu đi những mất mát, thắp lên hy vọng cho người dân vùng lũ.

Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận thanh niên sống thờ ơ, "ngủ quên" trước những nỗi đau của đồng bào. Điều này đi ngược lại truyền thống tương thân tương ái của dân tộc. Tuổi trẻ cần nhận thức rõ sứ mệnh của mình, không chỉ sống cho riêng mình mà còn sống vì cộng đồng.

Tóm lại, tuổi trẻ Việt Nam trong bão lũ là hình ảnh đẹp về tình người và trách nhiệm. Họ thực sự là những người gieo hạt giống hồi sinh, góp phần quan trọng vào việc tạo nên sức mạnh cộng đồng để vượt qua mọi khó khăn, thiên tai.

Câu 1: Dấu hiệu nhận biết ngôi kể:

Văn bản kể theo ngôi thứ nhất, người kể chuyện xưng "tôi" (quân y, người đỡ đẻ).

Dấu hiệu: Các từ ngữ xưng hô "tôi", "chúng tôi" xuất hiện xuyên suốt, kể lại trực tiếp những gì bản thân chứng kiến và tham gia.

Câu 2:

Không gian: Xã Hải Hà, phá Tam Giang, vùng lũ lụt mênh mông nước, trên mái nhà/gác xép và trên xuồng cao tốc.

Thời gian: Buổi tối/sâm sẩm tối, trong bối cảnh lũ lụt đang dâng cao.

Câu 3:

Biện pháp liệt kê: "ánh đèn pin, đèn bão", "lập loè, nhấp nháy, loang loáng", "nóc nhà, sân thượng".

Tác dụng:

Miêu tả sinh động: Khắc họa rõ nét sự xáo trộn, hiểm nguy và sự sống le lói, mong manh trong màn đêm mưa lũ.

Tạo không khí: Nhấn mạnh khung cảnh hoang tàn khi địa hình bị xóa nhòa, đồng thời làm nổi bật nỗ lực tìm kiếm sự sống của các chiến sĩ.

Gợi cảm xúc: Tạo cảm giác khẩn trương, bất an nhưng cũng đầy hy vọng về sự hiện diện của con người.

Câu 4:

Hành động của những quân nhân đồn biên phòng Cửa Phá:

Dũng cảm, trách nhiệm: Không ngại hiểm nguy, bất chấp đêm tối và nước dâng cao để lao vào tâm lũ cứu dân.

Tận tâm, yêu thương: Chăm sóc, hỗ trợ sản phụ đẻ trong tình huống ngặt nghèo, thể hiện sự quan tâm đến tính mạng con người trên cả nhiệm vụ.

Kịp thời, quyết đoán: Phá tường, tận dụng mọi điều kiện để đỡ đẻ thành công, "mẹ tròn con vuông".

Câu 5:

Suy nghĩ về tình người trong nghịch cảnh: Trong nghịch cảnh (lũ lụt, đói rét, hiểm nguy), tình người trở nên quý giá và sáng ngời nhất. Nó không chỉ là sự cứu giúp về vật chất mà còn là sự đùm bọc, sẻ chia tinh thần (như cách các chiến sĩ giúp vợ chồng cu Nhắng).

Bài học: Tình người giúp con người vượt qua nỗi sợ hãi, gắn kết cộng đồng và tin tưởng vào những điều tốt đẹp ngay cả trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.

Liên hệ: Sự hy sinh, cống hiến của những người chiến sĩ, tình quân dân thắm thiết là điểm tựa vững chắc để vượt qua thiên tai.

Cuộc sống luôn vận động không ngừng. Trong dòng chảy ấy, con người có hai lựa chọn: hoặc là trôi theo những gì đã sẵn có, hoặc là dũng cảm bơi ngược dòng để tạo nên lối đi riêng. Đặc biệt đối với người trẻ – những cá nhân mang trong mình hoài bão, khát vọng và nhiệt huyết – việc lựa chọn cách sống, cách nghĩ và cách hành động không chỉ quyết định tương lai cá nhân mà còn ảnh hưởng đến sự tiến bộ của xã hội. Nhân vật Howard Roark trong tiểu thuyết Suối nguồn của Ayn Rand từng nói: "Em không đứng ở điểm cuối của bất kỳ truyền thống nào. Em có thể đứng ở điểm khởi đầu của một truyền thống."

Câu nói ấy là một lời nhắn nhủ đầy cảm hứng, gợi mở nhiều suy ngẫm sâu sắc về tinh thần tiên phong, đổi mới điều mà thế hệ trẻ hôm nay rất cần gìn giữ và phát huy.

Trước hết, ta cần hiểu rằng truyền thống là những giá trị đã được tích lũy qua thời gian, là nền móng của một cộng đồng, một dân tộc. Tuy nhiên, không phải truyền thống nào cũng luôn phù hợp với bối cảnh hiện tại. Nếu chỉ chăm chăm đi theo những con đường cũ, chúng ta có thể đánh mất cơ hội phát triển bản thân và đóng góp vào sự thay đổi tích cực của xã hội. Câu nói của Howard Roark thể hiện một tinh thần độc lập, dám nghĩ khác, một tuyên ngôn mạnh mẽ về khát vọng làm chủ vận mệnh và sáng tạo ra những giá trị mới.

Là người trẻ trong thời đại số, chúng ta có trong tay nhiều cơ hội và công cụ để thay đổi thế giới. Nhưng bên cạnh đó, áp lực từ chuẩn mực truyền thống và sự sợ hãi khác biệt cũng khiến nhiều người chọn cách "an toàn"- sống theo lối mòn, ngại bứt phá. Chính vì thế, tinh thần dám khởi xướng một truyền thống mới lại càng trở nên quý giá. Đó không chỉ là sự sáng tạo trong học tập, công việc, mà còn là thái độ sống tích cực, nhân văn, sẵn sàng đặt câu hỏi, sẵn sàng thử thách bản thân và không ngại thất bại.

Tất nhiên, việc khởi đầu một truyền thống mới không đồng nghĩa với việc phủ nhận hay xem nhẹ quá khứ. Người trẻ cần học cách kế thừa có chọn lọc, trân trọng cái cũ nhưng luôn hướng đến cái mới. Sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa kinh nghiệm và sáng tạo chính là chìa khóa để phát triển bền vững và tạo nên dấu ấn riêng.

Tóm lại, câu nói của Howard Roark là một lời thức tỉnh cho người trẻ hôm nay: đừng chỉ đi trên con đường của người khác, hãy đủ can đảm để mở ra con đường của riêng mình. Bởi lẽ, chỉ khi dám bước những bước đầu tiên, ta mới có thể trở thành người viết nên truyền thống cho chính thế hệ mai sau.

C5.

Thông điệp: Con người cần được sống là chính mình, có quyền tự do suy nghĩ và lựa chọn cuộc sống theo cách riêng.Trong xã hội hiện đại, không ít người vì áp lực từ gia đình, xã hội hay những định kiến lâu đời mà đánh mất chính mình, buộc phải sống trong "chiếc lồng" vô hình đó có thể là những công việc không yêu thích, những lựa chọn không xuất phát từ trái tim. Bài thơ gợi lên sự trăn trở về một nghịch lí: khi bị bóp nghẹt tự do lại trở thành điều bình thường.