Nhân vật trữ tình: li khách

Câu 1 :

Nhân vật Thứ trong đoạn trích Sống mòn hiện lên như hình ảnh tiêu biểu cho lớp trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng, mang trong mình những mâu thuẫn đau đớn giữa ước mơ và hiện thực. Khi còn trẻ, Thứ giàu hoài bão, nuôi khát vọng học hành, cống hiến và trở thành “một vĩ nhân đem những đổi thay lớn lao cho xứ sở”. Nhưng càng bước vào đời, thực tế khắc nghiệt của nghèo đói, thất nghiệp và xã hội bế tắc đã bào mòn lý tưởng ấy. Thứ trở nên rụt rè, nhỏ nhen, lo toan những chuyện cơm áo thường ngày; rồi cuối cùng rơi vào tâm trạng tự khinh bỉ chính mình, ý thức được sự nhu nhược mà vẫn bất lực thoát ra. Cảm giác “đời y lùi dần” vừa là nỗi buồn cá nhân vừa là bi kịch chung của những con người bị hoàn cảnh nghiền nát cả ước mơ lẫn phẩm giá. Tuy vậy, trong Thứ vẫn còn những tia sáng le lói của ý thức và khát vọng sống, thể hiện qua nỗi đau, sự tiếc nuối và khát khao đổi thay. Nam Cao đã khắc họa Thứ bằng cái nhìn cảm thông, qua đó tố cáo xã hội tàn nhẫn làm thui chột những con người đáng lẽ có thể sống hữu ích và tốt đẹp hơn.

Câu 2:

Gabriel Garcia Marquez từng nói: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ”. Câu nói như một lời nhắc nhở mạnh mẽ về giá trị của khát vọng sống, đặc biệt đối với tuổi trẻ – giai đoạn đẹp nhất để ươm mầm và theo đuổi ước mơ. Đối với mỗi con người, ước mơ là ánh sáng dẫn đường, là nguồn năng lượng thôi thúc ta bước tiếp trên hành trình đầy thử thách. Người trẻ nếu không có ước mơ sẽ sống mơ hồ, không mục tiêu, còn nếu có ước mơ nhưng không dám theo đuổi, cuộc đời dễ trở nên tẻ nhạt, “già đi” từ trong ý chí.

Tuổi trẻ thường được ví như hành trang chỉ có một lần trong đời: tràn đầy sức mạnh, nhiệt huyết, tư duy sáng tạo và khả năng dấn thân. Đây là thời điểm lý tưởng để bắt đầu những kế hoạch lớn, thử nghiệm, thất bại và đứng dậy. Ước mơ giúp mỗi người trẻ không chỉ xây dựng tương lai cho riêng mình mà còn góp phần tạo ra giá trị cho cộng đồng. Từ những nhà khoa học, nghệ sĩ, doanh nhân đến những người lao động bình dị, tất cả những đóng góp bền bỉ ấy đều bắt đầu bằng một ước mơ nhỏ được nuôi dưỡng đúng cách.

Tuy nhiên, theo đuổi ước mơ không bao giờ dễ dàng. Con đường ấy đầy rủi ro, hoài nghi và cả những lúc muốn bỏ cuộc. Nhiều người trẻ sợ thất bại, lo lắng trước áp lực cơm áo, nên dần từ bỏ ước mơ của mình. Nhưng chính lúc đó, họ bắt đầu “già đi” – không phải vì tuổi tác mà vì đánh mất nội lực khiến cuộc đời trở nên trì trệ. Một người có thể gặp thất bại nhiều lần nhưng vẫn trẻ, miễn là họ còn giữ được niềm tin và dám tiếp tục.

Vì thế, mỗi người trẻ cần nuôi dưỡng ước mơ bằng tri thức, sự kiên trì và bản lĩnh. Hãy dám sai, dám sửa, dám làm lại; hãy biến ước mơ thành những hành động nhỏ mỗi ngày. Bởi tuổi trẻ không kéo dài mãi, nhưng ước mơ chân chính có thể kéo dài sức sống của tuổi trẻ. Con người chỉ thực sự sống khi họ còn biết mơ ước và dám bước đi vì ước mơ ấy. Và chính hành trình ấy mới làm nên một tuổi trẻ đẹp, đáng nhớ và có ý nghĩa.

Câu 1: Văn bản được kể theo ngôi thứ ba, điểm nhìn đặt vào nhân vật Thứ. Người kể chuyện giấu mình nhưng thâm nhập sâu vào tâm trạng, suy nghĩ của Thứ.

Câu 2 Khi còn đi học, Thứ từng nuôi những ước mơ cao đẹp:

-Thi đỗ Thành chung, rồi đỗ tú tài, vào đại học.

-Sang Tây học.

-Trở thành “một vĩ nhân”, làm những việc lớn lao để đổi thay cho đất nước.

Câu 3: “Đời y sẽ mốc lên, sẽ gỉ đi, sẽ mòn, sẽ mục ra ở một xó nhà quê…”

-> Biện pháp tu từ: liệt kê + hình ảnh mang tính ẩn dụ.

Tác dụng:

Gợi tả mạnh mẽ trạng thái tàn lụi, bế tắc, vô nghĩa của đời Thứ.Nhấn mạnh nỗi tự dằn vặt, tuyệt vọng và cảm giác “sống mòn”, “chết mòn” trong kiếp trí thức nghèo.Phơi bày sự nghiệt ngã của xã hội thực dân – phong kiến, nơi con người bị hoàn cảnh nghiền nát cả ước mơ lẫn nhân phẩm.

Câu 4:

Cuộc sống nghèo túng, bấp bênh, thiếu ổn định; sự nghèo đói và thất nghiệp khiến Thứ dần mất phương hướng sống. Con người ban đầu giàu hoài bão, khát vọng cống hiến.Nhưng bị hoàn cảnh đẩy vào thế sống mòn, trở nên rụt rè, tự ti, mất ý chí, nhu nhược, không đủ sức vượt thoát.Đồng thời vẫn còn day dứt, khát khao đổi thay, chứng tỏ ở Thứ vẫn le lói ý thức nhân cách.

Câu 5: Triết lí nổi bật: “Sống là phải dám thay đổi. Sợ hãi, quen chịu đựng sẽ khiến con người sống mòn".Con người chỉ thực sự sống khi dám vượt qua sợ hãi, dám bước ra khỏi giới hạn cũ.Ai chấp nhận sự tù túng, lệ thuộc thì sẽ tự “mốc lên, gỉ đi” như Thứ.Mỗi người cần nuôi dưỡng ý chí, bản lĩnh và không để hoàn cảnh làm thui chột ước mơ.Bài học cho người trẻ là đừng để thói quen và nỗi sợ trói buộc tương lai; sống là hành trình biến đổi và nỗ lực không ngừng.