Câu 1.

Đoạn trích Chén thuốc độc của Vũ Đình Long đã khắc họa sâu sắc bi kịch của nhân vật thầy Thông Thu – một con người sa ngã nhưng vẫn còn lương tri. Trước hết, ở hồi II, nhân vật hiện lên với sự tỉnh ngộ muộn màng khi nhận ra cảnh gia đình khánh kiệt do chính lối sống ăn chơi, buông thả của mình. Những lời độc thoại dồn dập thể hiện nỗi ân hận, xấu hổ và tự lên án gay gắt. Sang hồi III, bi kịch được đẩy lên cao trào khi thầy rơi vào trạng thái tuyệt vọng: tiền bạc cạn kiệt, danh dự mất hết, đối diện nguy cơ tù tội. Ý định tự tử xuất hiện như một lối thoát, nhưng diễn biến tâm lí lại đầy giằng co: nhiều lần nâng chén thuốc rồi lại đặt xuống. Điều đó cho thấy sự đấu tranh giữa cái chết và trách nhiệm với gia đình. Qua nhân vật, tác giả không chỉ phê phán lối sống sa đọa của một bộ phận trí thức đương thời mà còn bày tỏ niềm xót xa trước bi kịch con người khi lạc lối. Đồng thời, đoạn trích cũng gợi ra bài học về ý thức sống có trách nhiệm và biết sửa sai. Câu 2.

Trong đời sống hiện đại, khi điều kiện vật chất ngày càng đầy đủ và các hình thức tiêu dùng trở nên đa dạng, một bộ phận giới trẻ đang hình thành thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát. Thực trạng “tiêu hoang ném tiền qua cửa sổ” không chỉ tồn tại trong văn học mà còn hiện hữu rõ rệt trong đời sống hôm nay, trở thành vấn đề đáng suy ngẫm.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc chi tiêu vượt quá nhu cầu thực tế và khả năng tài chính của bản thân. Nhiều bạn trẻ sẵn sàng bỏ ra số tiền lớn cho quần áo hàng hiệu, đồ công nghệ mới nhất hay những buổi tụ tập xa xỉ, chỉ để thể hiện bản thân hoặc chạy theo xu hướng. Sự phát triển của mạng xã hội càng khiến tâm lí “sống ảo”, thích khoe khoang trở nên phổ biến, từ đó thúc đẩy hành vi tiêu dùng thiếu suy nghĩ. Bên cạnh đó, các hình thức thanh toán tiện lợi như thẻ tín dụng, mua trước trả sau cũng khiến việc chi tiêu trở nên dễ dàng hơn, nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ mất kiểm soát.

Nguyên nhân của hiện tượng này đến từ nhiều phía. Trước hết là nhận thức chưa đầy đủ của một số bạn trẻ về giá trị của đồng tiền và công sức lao động. Khi chưa từng tự mình kiếm tiền, họ dễ coi nhẹ việc chi tiêu. Ngoài ra, tâm lí đua đòi, muốn khẳng định bản thân trước bạn bè cũng góp phần khiến nhiều người chi tiêu quá mức. Gia đình đôi khi cũng vô tình tiếp tay khi chu cấp quá đầy đủ mà không giáo dục con cái về quản lí tài chính. Cuối cùng, ảnh hưởng từ quảng cáo và môi trường tiêu dùng hiện đại khiến con người dễ bị cuốn vào vòng xoáy mua sắm.

Hậu quả của việc tiêu xài thiếu kiểm soát là không hề nhỏ. Trước hết, nó dẫn đến tình trạng “cháy túi”, nợ nần, thậm chí phụ thuộc tài chính vào gia đình. Về lâu dài, thói quen này khiến người trẻ mất đi khả năng quản lí tiền bạc, ảnh hưởng đến tương lai và sự ổn định cuộc sống. Không chỉ vậy, việc chạy theo vật chất còn làm lệch lạc giá trị sống, khiến con người coi trọng hình thức hơn nội dung, dễ đánh mất bản thân. Ở góc độ xã hội, nếu hiện tượng này lan rộng, nó sẽ tạo nên lối sống thực dụng, thiếu bền vững.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng việc chi tiêu là nhu cầu chính đáng và cũng là cách để tận hưởng cuộc sống. Điều quan trọng là mỗi người cần biết cân bằng giữa hưởng thụ và tiết kiệm. Giới trẻ nên học cách lập kế hoạch chi tiêu, phân biệt giữa “cần” và “muốn”, đồng thời rèn luyện ý thức tiết kiệm từ sớm. Gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục kĩ năng quản lí tài chính cá nhân, giúp các bạn trẻ hiểu rõ giá trị của đồng tiền. Bên cạnh đó, mỗi người cần xây dựng lối sống lành mạnh, không chạy theo hình thức hay áp lực từ mạng xã hội.

Tóm lại, tiêu xài thiếu kiểm soát là một thói quen nguy hiểm, có thể dẫn đến nhiều hệ lụy cho cá nhân và xã hội. Nhận thức đúng đắn và hành động kịp thời sẽ giúp giới trẻ tránh rơi vào “vết xe đổ”, từ đó xây dựng một cuộc sống cân bằng, có trách nhiệm và bền vững hơn.

Câu 1. Văn bản “Chén thuốc độc” thuộc thể loại kịch

Câu 2. Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức ngôn ngữ đối thoại.

Câu 3.

Một số lời chỉ dẫn sân khấu trong đoạn trích:

• “(Bóp trán nghĩ ngợi)”
• “(Một lát)”
• “(Một lát lại nói)”
• “(Một mình, thở dài)”
• “(Đứng dậy lấy chai dấm thanh giấu ở dưới gầm tủ, rót vào cốc…)”
• “(Lấy dao mở hộp thuốc phiện, rót vào cốc, lấy que khuấy.)”
• “(Cầm cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống.)”
• “(Lại khuấy)”
• “(Nâng cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống.)”

Vai trò:
Những chỉ dẫn sân khấu này có vai trò:

• Gợi tả hành động, cử chỉ, trạng thái tâm lí của nhân vật (lo lắng, dằn vặt, do dự, tuyệt vọng).
• Làm rõ diễn biến nội tâm: đặc biệt là sự giằng co giữa sống – chết của thầy Thông Thu.
• Giúp người đọc/người xem hình dung cách biểu diễn trên sân khấu, tăng tính chân thực và kịch tính.
• Nhấn mạnh bi kịch nhân vật, từ đó làm nổi bật nội dung phê phán và ý nghĩa của tác phẩm Câu 4.

Diễn biến tâm lí của thầy Thông Thu trong hai hồi có sự chuyển biến rõ rệt, từ hối hận → tuyệt vọng → giằng co → có chút tỉnh ngộ:

1. Ở hồi thứ Hai (Lớp I):

• Ban đầu, thầy Thông Thu tỉnh táo nhìn lại thực trạng: tính toán tài sản, nhận ra gia đình đã gần như khánh kiệt.
• Sau đó là sự ân hận, tự trách:
• • Nhận ra lối sống ăn chơi, hoang phí của mình là nguyên nhân.
  • Hối tiếc vì không nghe lời khuyên của thầy giáo Xuân.
• Tâm lí chuyển sang xấu hổ, tự lên án bản thân:
• • Coi mình là kẻ “nhơ nhuốc”, “bại hoại”, không làm được gì có ích.
    👉 → Đây là giai đoạn ý thức được sai lầm, nhưng mới dừng ở mức nhận thức và day dứt.

2. Ở hồi thứ Ba (Lớp VI):

• Mở đầu là tâm trạng tuyệt vọng tột cùng:
• • “Tiền tài hết! Danh dự không còn! Ở tù!”
  • Sợ hãi cảnh tù đày, thấy tương lai bế tắc.
• Dẫn đến ý định tự tử:
• • Chuẩn bị “chén thuốc độc”, coi cái chết là lối thoát.
• Tuy nhiên, diễn biến tâm lí không đơn giản mà liên tục giằng co:
• • Nâng cốc lên rồi lại đặt xuống nhiều lần → biểu hiện sự do dự.
  • Suy nghĩ về ý nghĩa cuộc sống, về thân phận con người.
• Xuất hiện tình cảm gia đình kéo lại:
• • Nghĩ đến mẹ, vợ, em → chưa nỡ chết.
• Cuối cùng, có một tia tỉnh táo:
• • Quyết định viết thư cho em trai lo cho mẹ → cho thấy vẫn còn trách nhiệm, chưa hoàn toàn buông xuôi.

👉 Tổng kết:

• Hồi II: Hối hận – tự ý thức sai lầm.
• Hồi III: Tuyệt vọng → muốn tự tử → giằng co nội tâm → le lói ý thức trách nhiệm.

→ Diễn biến này làm nổi bật bi kịch của một con người sa ngã nhưng vẫn còn lương tri, đồng thời tăng kịch tính cho tác phẩm. Câu 5.

Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Dù rơi vào hoàn cảnh bế tắc và đau khổ, cái chết không phải là cách giải quyết vấn đề mà chỉ là sự trốn tránh trách nhiệm. Thầy vẫn còn mẹ, vợ và gia đình cần được chăm lo, nên việc từ bỏ cuộc sống sẽ khiến họ thêm đau khổ. Quan trọng hơn, con người có thể sửa sai và làm lại nếu biết nhận lỗi và thay đổi. Vì vậy, lựa chọn đúng đắn là dũng cảm đối mặt, khắc phục hậu quả và sống có trách nhiệm hơn.

Câu 1.

Bài thơ “Những giọt lệ” của Hàn Mặc Tử là tiếng khóc đau đớn của một tâm hồn cô đơn và tuyệt vọng trước bi kịch tình yêu. Ngay từ những câu thơ đầu, nhà thơ đã bộc lộ khát vọng được giải thoát khỏi nỗi đau tinh thần day dứt, ám ảnh. Nỗi đau ấy trở nên dữ dội hơn khi người yêu rời xa, khiến thi sĩ cảm thấy như mất đi một nửa linh hồn. Những hình ảnh mang màu sắc bi thương như “mặt nhựt tan thành máu”, “bông phượng nở trong màu huyết” vừa gợi tả cảnh vật vừa phản chiếu nỗi đau chảy máu trong tâm hồn con người. Các câu hỏi tu từ liên tiếp cho thấy trạng thái hoang mang, lạc lõng, không còn ý thức rõ về sự tồn tại của chính mình. Qua bài thơ, Hàn Mặc Tử đã thể hiện một thế giới nội tâm đầy giằng xé, đau đớn nhưng cũng rất chân thành và mãnh liệt, góp phần tạo nên dấu ấn riêng biệt trong phong trào Thơ mới.

Câu 2
Trong cuộc sống, không ai có thể tránh khỏi những khó khăn, thử thách. Chính vì vậy, ý chí và nghị lực sống đóng vai trò vô cùng quan trọng, giúp con người vượt qua nghịch cảnh và vươn tới thành công. Ý chí là sự quyết tâm theo đuổi mục tiêu đến cùng, còn nghị lực là sức mạnh tinh thần giúp con người không gục ngã trước gian nan. Khi có ý chí và nghị lực, con người sẽ có động lực để đứng lên sau thất bại, biến khó khăn thành cơ hội để trưởng thành.
Thực tế cho thấy, rất nhiều người đã đạt được thành công nhờ ý chí bền bỉ và nghị lực phi thường. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng bôn ba khắp năm châu bốn biển, chịu đựng muôn vàn gian khổ để tìm con đường cứu nước cho dân tộc. Hay Nick Vujicic – một người không tay không chân – vẫn vươn lên trở thành diễn giả truyền cảm hứng nổi tiếng toàn cầu. Những tấm gương ấy cho thấy hoàn cảnh không quyết định số phận, mà chính ý chí và nghị lực mới là yếu tố then chốt.
Ngược lại, nếu sống thiếu ý chí, con người dễ buông xuôi, chán nản khi gặp thất bại. Nhiều bạn trẻ hiện nay ngại khó, ngại khổ, chỉ muốn hưởng thụ mà không chịu cố gắng, dẫn đến lối sống thụ động, thiếu bản lĩnh. Điều đó khiến họ khó đạt được thành công và dễ đánh mất cơ hội trong cuộc đời.
Là học sinh, chúng ta cần rèn luyện ý chí và nghị lực ngay từ những việc nhỏ nhất như chăm chỉ học tập, kiên trì trước những môn học khó, không nản lòng khi kết quả chưa như mong muốn. Mỗi lần vượt qua thử thách là một lần chúng ta mạnh mẽ hơn, trưởng thành hơn.
Tóm lai, ý chí và nghị lực chính là “chìa khóa vàng” giúp con người mở cánh cửa dẫn tới thành công và hạnh phúc. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, hãy tin vào bản thân, kiên trì theo đuổi ước mơ, bởi chỉ cần không bỏ cuộc, ta nhất định sẽ đến được đích.

Câu 1.
Bài thơ sử dụng phương thức biểu đạt chính là biểu cảm, nhằm bộc lộ nỗi đau đớn, cô đơn, tuyệt vọng của cái tôi trữ tình.Ngoài ra, bài thơ còn kết hợp phương thức tự sự (kể lại sự chia xa, mất mát trong tình yêu) và miêu tả (hình ảnh mặt nhật tan thành máu, bông phượng nở màu huyết…) để tăng sức gợi cảm xúc.

Câu 2.
Đề tài của bài thơ là nỗi đau tinh thần, sự cô đơn và tuyệt vọng của con người trước sự tan vỡ trong tình yêu, gắn với bi kịch đời sống và tâm hồn của thi sĩ Hàn Mặc Tử.

Câu 3.
Hình ảnh thơ mang tính tượng trưng tiêu biểu là:
“Người đi, một nửa hồn tôi mất / Một nửa hồn tôi bỗng dại khờ.”
Hình ảnh “một nửa hồn” tượng trưng cho sự mất mát lớn lao trong tình yêu. Người yêu ra đi không chỉ lấy đi hạnh phúc mà còn khiến tâm hồn nhà thơ tan vỡ, không còn lành lặn. Qua đó, ta cảm nhận được nỗi đau sâu sắc, ám ảnh và trạng thái tinh thần rối loạn, tuyệt vọng của nhân vật trữ tình.

Câu 4.
Khổ thơ cuối sử dụng biện pháp tu từ câu hỏi tu từ và ẩn dụ:
Các câu hỏi như: “Tôi vẫn còn đây hay ở đâu?”, “Ai đem bỏ tôi dưới trời sâu?” không nhằm tìm câu trả lời mà để bộc lộ sự hoang mang, lạc lõng, mất phương hướng của cái tôi trữ tình.Hình ảnh “bông phượng nở trong màu huyết” là ẩn dụ cho nỗi đau thấm máu, cho những giọt lệ rơi từ trái tim tan vỡ.Những biện pháp tu từ này giúp khắc họa rõ nét tâm trạng đau đớn đến tột cùng, làm nổi bật chất bi thương trong thơ Hàn Mặc Tử.

Câu 5.
Bài thơ có cấu tứ vận động theo chiều sâu cảm xúc, từ đau đớn, tuyệt vọng vì chia ly đến trạng thái hoang mang, tan vỡ hoàn toàn của tâm hồn. Các khổ thơ liên kết chặt chẽ, cảm xúc dồn nén và tăng tiến, thể hiện rõ bi kịch tinh thần và nỗi cô đơn cùng cực của nhân vật trữ tình.

Qua văn bản “Tống biệt hành” của Thâm Tâm, thông điệp có ý nghĩa nhất đối với cuộc sống là: sống có lý tưởng lớn đòi hỏi con người phải biết chấp nhận hi sinh những tình cảm riêng tư.

Trong bài thơ, “li khách” ra đi trên “con đường nhỏ” với “chí nhớn”, dứt khoát không hẹn ngày trở lại. Cuộc chia ly không nước mắt nhưng thấm đẫm yêu thương: mẹ già, chị, em đều đau lòng, còn người đi mang theo nỗi buồn sâu kín. Điều đó cho thấy để theo đuổi mục tiêu lớn lao, con người buộc phải vượt qua sự ràng buộc của tình cảm cá nhân. Thông điệp này đặc biệt có ý nghĩa trong cuộc sống hôm nay, khi mỗi người đứng trước những lựa chọn quan trọng giữa an toàn, quen thuộc và khát vọng vươn xa. Bài thơ nhắc nhở chúng ta hãy sống có ước mơ, có trách nhiệm với lý tưởng của mình, đồng thời trân trọng những hi sinh thầm lặng phía sau mỗi quyết định. Chính sự dấn thân và hi sinh ấy làm nên giá trị đích thực của đời người.

Qua văn bản “Tống biệt hành” của Thâm Tâm, thông điệp có ý nghĩa nhất đối với cuộc sống là: sống có lý tưởng lớn đòi hỏi con người phải biết chấp nhận hi sinh những tình cảm riêng tư.

Trong bài thơ, “li khách” ra đi trên “con đường nhỏ” với “chí nhớn”, dứt khoát không hẹn ngày trở lại. Cuộc chia ly không nước mắt nhưng thấm đẫm yêu thương: mẹ già, chị, em đều đau lòng, còn người đi mang theo nỗi buồn sâu kín. Điều đó cho thấy để theo đuổi mục tiêu lớn lao, con người buộc phải vượt qua sự ràng buộc của tình cảm cá nhân. Thông điệp này đặc biệt có ý nghĩa trong cuộc sống hôm nay, khi mỗi người đứng trước những lựa chọn quan trọng giữa an toàn, quen thuộc và khát vọng vươn xa. Bài thơ nhắc nhở chúng ta hãy sống có ước mơ, có trách nhiệm với lý tưởng của mình, đồng thời trân trọng những hi sinh thầm lặng phía sau mỗi quyết định. Chính sự dấn thân và hi sinh ấy làm nên giá trị đích thực của đời người.

Qua văn bản “Tống biệt hành” của Thâm Tâm, thông điệp có ý nghĩa nhất đối với cuộc sống là: sống có lý tưởng lớn đòi hỏi con người phải biết chấp nhận hi sinh những tình cảm riêng tư.

Trong bài thơ, “li khách” ra đi trên “con đường nhỏ” với “chí nhớn”, dứt khoát không hẹn ngày trở lại. Cuộc chia ly không nước mắt nhưng thấm đẫm yêu thương: mẹ già, chị, em đều đau lòng, còn người đi mang theo nỗi buồn sâu kín. Điều đó cho thấy để theo đuổi mục tiêu lớn lao, con người buộc phải vượt qua sự ràng buộc của tình cảm cá nhân. Thông điệp này đặc biệt có ý nghĩa trong cuộc sống hôm nay, khi mỗi người đứng trước những lựa chọn quan trọng giữa an toàn, quen thuộc và khát vọng vươn xa. Bài thơ nhắc nhở chúng ta hãy sống có ước mơ, có trách nhiệm với lý tưởng của mình, đồng thời trân trọng những hi sinh thầm lặng phía sau mỗi quyết định. Chính sự dấn thân và hi sinh ấy làm nên giá trị đích thực của đời người.

“Tiếng sóng” tượng trưng cho nỗi đau âm thầm nhưng mãnh liệt, cho những xao động không thể kìm nén khi phải tiễn người thân yêu ra đi. Nó còn gợi cảm giác bất ổn, chia cắt, xa cách, báo hiệu một cuộc chia ly lớn lao, khó hàn gắn. Đồng thời, hình ảnh này mở ra toàn bộ mạch cảm xúc của bài thơ, đặt nền cho không khí buồn thương, bi tráng bao trùm tác phẩm. Nhờ “tiếng sóng”, Thâm Tâm đã diễn tả tinh tế quy luật: cảnh có thể lặng, nhưng lòng người thì không thể yên.

Hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường trong hai câu thơ là:

• Chuyển đổi cảm giác (ẩn dụ cảm giác) và kết hợp những từ ngữ trái logic thông thường:
• • “Hoàng hôn” vốn là hiện tượng của ngoại cảnh, thuộc về thị giác, nhưng lại được đặt “trong mắt” – một không gian nội tâm.
  • “Mắt trong” (trong trẻo) lại “đầy hoàng hôn” (gợi buồn, tàn phai), tạo nên sự nghịch lí về nghĩa.

Tác dụng:

• Thể hiện nỗi buồn chia ly sâu kín, lan từ cảnh vật vào tâm hồn con người: bên ngoài cảnh không hề nhuốm màu hoàng hôn, nhưng trong mắt – cũng là trong lòng người tiễn – lại ngập tràn nỗi buồn.
• Làm nổi bật tình cảm chủ quan lấn át cảm giác khách quan, cho thấy nỗi đau không xuất phát từ cảnh mà từ lòng người.
• Cách diễn đạt mới lạ, giàu chất thơ giúp tăng sức gợi cảm, tạo chiều sâu cảm xúc và góp phần khắc họa không khí bi thương, ám ảnh của cuộc chia tay.

• Không gian: Cuộc chia tay diễn ra trong một không gian không xác định, mơ hồ, giàu tính biểu tượng. Không phải bên sông hay bến nước quen thuộc (“ta không đưa qua sông”), mà là con đường nhỏ – con đường ra đi của “li khách”, gợi hành trình gian nan, đơn độc. Không gian ấy nhuốm màu tâm trạng với “bóng chiều”, “hoàng hôn”, tạo cảm giác trống vắng, buồn thương.
• Thời gian: Thời gian chia tay là cuối ngày – buổi chiều, hoàng hôn, khoảnh khắc chuyển giao giữa ngày và đêm. Ngoài ra, bài thơ còn đan xen dòng thời gian hồi tưởng và hiện tại: chiều hôm trước, sáng hôm nay, mùa hạ chưa sang thu. Sự kéo dài và chồng chéo của thời gian làm nổi bật nỗi buồn dai dẳng, day dứt của cuộc tiễn biệt.