Câu 1.

Đoạn trích Chén thuốc độc của Vũ Đình Long đã khắc họa sâu sắc bi kịch của nhân vật thầy Thông Thu – một con người sa ngã nhưng vẫn còn lương tri. Trước hết, ở hồi II, nhân vật hiện lên với sự tỉnh ngộ muộn màng khi nhận ra cảnh gia đình khánh kiệt do chính lối sống ăn chơi, buông thả của mình. Những lời độc thoại dồn dập thể hiện nỗi ân hận, xấu hổ và tự lên án gay gắt. Sang hồi III, bi kịch được đẩy lên cao trào khi thầy rơi vào trạng thái tuyệt vọng: tiền bạc cạn kiệt, danh dự mất hết, đối diện nguy cơ tù tội. Ý định tự tử xuất hiện như một lối thoát, nhưng diễn biến tâm lí lại đầy giằng co: nhiều lần nâng chén thuốc rồi lại đặt xuống. Điều đó cho thấy sự đấu tranh giữa cái chết và trách nhiệm với gia đình. Qua nhân vật, tác giả không chỉ phê phán lối sống sa đọa của một bộ phận trí thức đương thời mà còn bày tỏ niềm xót xa trước bi kịch con người khi lạc lối. Đồng thời, đoạn trích cũng gợi ra bài học về ý thức sống có trách nhiệm và biết sửa sai.

Câu 2.

Trong đời sống hiện đại, khi điều kiện vật chất ngày càng đầy đủ và các hình thức tiêu dùng trở nên đa dạng, một bộ phận giới trẻ đang hình thành thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát. Thực trạng “tiêu hoang ném tiền qua cửa sổ” không chỉ tồn tại trong văn học mà còn hiện hữu rõ rệt trong đời sống hôm nay, trở thành vấn đề đáng suy ngẫm.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc chi tiêu vượt quá nhu cầu thực tế và khả năng tài chính của bản thân. Nhiều bạn trẻ sẵn sàng bỏ ra số tiền lớn cho quần áo hàng hiệu, đồ công nghệ mới nhất hay những buổi tụ tập xa xỉ, chỉ để thể hiện bản thân hoặc chạy theo xu hướng. Sự phát triển của mạng xã hội càng khiến tâm lí “sống ảo”, thích khoe khoang trở nên phổ biến, từ đó thúc đẩy hành vi tiêu dùng thiếu suy nghĩ. Bên cạnh đó, các hình thức thanh toán tiện lợi như thẻ tín dụng, mua trước trả sau cũng khiến việc chi tiêu trở nên dễ dàng hơn, nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ mất kiểm soát.

Nguyên nhân của hiện tượng này đến từ nhiều phía. Trước hết là nhận thức chưa đầy đủ của một số bạn trẻ về giá trị của đồng tiền và công sức lao động. Khi chưa từng tự mình kiếm tiền, họ dễ coi nhẹ việc chi tiêu. Ngoài ra, tâm lí đua đòi, muốn khẳng định bản thân trước bạn bè cũng góp phần khiến nhiều người chi tiêu quá mức. Gia đình đôi khi cũng vô tình tiếp tay khi chu cấp quá đầy đủ mà không giáo dục con cái về quản lí tài chính. Cuối cùng, ảnh hưởng từ quảng cáo và môi trường tiêu dùng hiện đại khiến con người dễ bị cuốn vào vòng xoáy mua sắm.

Hậu quả của việc tiêu xài thiếu kiểm soát là không hề nhỏ. Trước hết, nó dẫn đến tình trạng “cháy túi”, nợ nần, thậm chí phụ thuộc tài chính vào gia đình. Về lâu dài, thói quen này khiến người trẻ mất đi khả năng quản lí tiền bạc, ảnh hưởng đến tương lai và sự ổn định cuộc sống. Không chỉ vậy, việc chạy theo vật chất còn làm lệch lạc giá trị sống, khiến con người coi trọng hình thức hơn nội dung, dễ đánh mất bản thân. Ở góc độ xã hội, nếu hiện tượng này lan rộng, nó sẽ tạo nên lối sống thực dụng, thiếu bền vững.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng việc chi tiêu là nhu cầu chính đáng và cũng là cách để tận hưởng cuộc sống. Điều quan trọng là mỗi người cần biết cân bằng giữa hưởng thụ và tiết kiệm. Giới trẻ nên học cách lập kế hoạch chi tiêu, phân biệt giữa “cần” và “muốn”, đồng thời rèn luyện ý thức tiết kiệm từ sớm. Gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục kĩ năng quản lí tài chính cá nhân, giúp các bạn trẻ hiểu rõ giá trị của đồng tiền. Bên cạnh đó, mỗi người cần xây dựng lối sống lành mạnh, không chạy theo hình thức hay áp lực từ mạng xã hội.

Tóm lại, tiêu xài thiếu kiểm soát là một thói quen nguy hiểm, có thể dẫn đến nhiều hệ lụy cho cá nhân và xã hội. Nhận thức đúng đắn và hành động kịp thời sẽ giúp giới trẻ tránh rơi vào “vết xe đổ”, từ đó xây dựng một cuộc sống cân bằng, có trách nhiệm và bền vững hơn.

Câu 1.

Đoạn trích Chén thuốc độc của Vũ Đình Long đã khắc họa sâu sắc bi kịch của nhân vật thầy Thông Thu – một con người sa ngã nhưng vẫn còn lương tri. Trước hết, ở hồi II, nhân vật hiện lên với sự tỉnh ngộ muộn màng khi nhận ra cảnh gia đình khánh kiệt do chính lối sống ăn chơi, buông thả của mình. Những lời độc thoại dồn dập thể hiện nỗi ân hận, xấu hổ và tự lên án gay gắt. Sang hồi III, bi kịch được đẩy lên cao trào khi thầy rơi vào trạng thái tuyệt vọng: tiền bạc cạn kiệt, danh dự mất hết, đối diện nguy cơ tù tội. Ý định tự tử xuất hiện như một lối thoát, nhưng diễn biến tâm lí lại đầy giằng co: nhiều lần nâng chén thuốc rồi lại đặt xuống. Điều đó cho thấy sự đấu tranh giữa cái chết và trách nhiệm với gia đình. Qua nhân vật, tác giả không chỉ phê phán lối sống sa đọa của một bộ phận trí thức đương thời mà còn bày tỏ niềm xót xa trước bi kịch con người khi lạc lối. Đồng thời, đoạn trích cũng gợi ra bài học về ý thức sống có trách nhiệm và biết sửa sai.

Câu 2.

Trong đời sống hiện đại, khi điều kiện vật chất ngày càng đầy đủ và các hình thức tiêu dùng trở nên đa dạng, một bộ phận giới trẻ đang hình thành thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát. Thực trạng “tiêu hoang ném tiền qua cửa sổ” không chỉ tồn tại trong văn học mà còn hiện hữu rõ rệt trong đời sống hôm nay, trở thành vấn đề đáng suy ngẫm.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc chi tiêu vượt quá nhu cầu thực tế và khả năng tài chính của bản thân. Nhiều bạn trẻ sẵn sàng bỏ ra số tiền lớn cho quần áo hàng hiệu, đồ công nghệ mới nhất hay những buổi tụ tập xa xỉ, chỉ để thể hiện bản thân hoặc chạy theo xu hướng. Sự phát triển của mạng xã hội càng khiến tâm lí “sống ảo”, thích khoe khoang trở nên phổ biến, từ đó thúc đẩy hành vi tiêu dùng thiếu suy nghĩ. Bên cạnh đó, các hình thức thanh toán tiện lợi như thẻ tín dụng, mua trước trả sau cũng khiến việc chi tiêu trở nên dễ dàng hơn, nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ mất kiểm soát.

Nguyên nhân của hiện tượng này đến từ nhiều phía. Trước hết là nhận thức chưa đầy đủ của một số bạn trẻ về giá trị của đồng tiền và công sức lao động. Khi chưa từng tự mình kiếm tiền, họ dễ coi nhẹ việc chi tiêu. Ngoài ra, tâm lí đua đòi, muốn khẳng định bản thân trước bạn bè cũng góp phần khiến nhiều người chi tiêu quá mức. Gia đình đôi khi cũng vô tình tiếp tay khi chu cấp quá đầy đủ mà không giáo dục con cái về quản lí tài chính. Cuối cùng, ảnh hưởng từ quảng cáo và môi trường tiêu dùng hiện đại khiến con người dễ bị cuốn vào vòng xoáy mua sắm.

Hậu quả của việc tiêu xài thiếu kiểm soát là không hề nhỏ. Trước hết, nó dẫn đến tình trạng “cháy túi”, nợ nần, thậm chí phụ thuộc tài chính vào gia đình. Về lâu dài, thói quen này khiến người trẻ mất đi khả năng quản lí tiền bạc, ảnh hưởng đến tương lai và sự ổn định cuộc sống. Không chỉ vậy, việc chạy theo vật chất còn làm lệch lạc giá trị sống, khiến con người coi trọng hình thức hơn nội dung, dễ đánh mất bản thân. Ở góc độ xã hội, nếu hiện tượng này lan rộng, nó sẽ tạo nên lối sống thực dụng, thiếu bền vững.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng việc chi tiêu là nhu cầu chính đáng và cũng là cách để tận hưởng cuộc sống. Điều quan trọng là mỗi người cần biết cân bằng giữa hưởng thụ và tiết kiệm. Giới trẻ nên học cách lập kế hoạch chi tiêu, phân biệt giữa “cần” và “muốn”, đồng thời rèn luyện ý thức tiết kiệm từ sớm. Gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục kĩ năng quản lí tài chính cá nhân, giúp các bạn trẻ hiểu rõ giá trị của đồng tiền. Bên cạnh đó, mỗi người cần xây dựng lối sống lành mạnh, không chạy theo hình thức hay áp lực từ mạng xã hội.

Tóm lại, tiêu xài thiếu kiểm soát là một thói quen nguy hiểm, có thể dẫn đến nhiều hệ lụy cho cá nhân và xã hội. Nhận thức đúng đắn và hành động kịp thời sẽ giúp giới trẻ tránh rơi vào “vết xe đổ”, từ đó xây dựng một cuộc sống cân bằng, có trách nhiệm và bền vững hơn.

Câu 1.

Bài thơ sử dụng phương thức biểu đạt chính là biểu cảm, tự sự và miêu tả

Câu 2.

Đề tài của bài thơ là nỗi đau tinh thần, sự cô đơn và tuyệt vọng của con người trước sự tan vỡ trong tình yêu

Câu 3.

- Hình ảnh thơ mang tính tượng trưng tiêu biểu là: “Người đi, một nửa hồn tôi mất / Một nửa hồn tôi bỗng dại khờ.”. Hình ảnh “một nửa hồn” tượng trưng cho sự mất mát lớn lao trong tình yêu. Người yêu ra đi không chỉ lấy đi hạnh phúc mà còn khiến tâm hồn nhà thơ tan vỡ, không còn lành lặn. Qua đó, ta cảm nhận được nỗi đau sâu sắc, ám ảnh và trạng thái tinh thần rối loạn, tuyệt vọng của nhân vật trữ tình.

Câu 4.

Khổ thơ cuối sử dụng biện pháp tu từ câu hỏi tu từ và ẩn dụ.“Tôi vẫn còn đây hay ở đâu?”, “Ai đem bỏ tôi dưới trời sâu?” không nhằm tìm câu trả lời mà để bộc lộ sự hoang mang, lạc lõng, mất phương hướng của cái tôi trữ tình. Hình ảnh “bông phượng nở trong màu huyết” là ẩn dụ cho nỗi đau thấm máu, cho những giọt lệ rơi từ trái tim tan vỡ. Những biện pháp tu từ này giúp khắc họa rõ nét tâm trạng đau đớn đến tột cùng, làm nổi bật chất bi thương trong thơ Hàn Mặc Tử.

Câu 5.

Bài thơ có cấu tứ vận động theo chiều sâu cảm xúc, từ đau đớn, tuyệt vọng vì chia ly đến trạng thái hoang mang, tan vỡ hoàn toàn của tâm hồn. Các khổ thơ liên kết chặt chẽ, cảm xúc dồn nén và tăng tiến, thể hiện rõ bi kịch tinh thần và nỗi cô đơn cùng cực của nhân vật trữ tình.

PHẦN II. LÀM VĂN

Câu 1

Bài thơ “Những giọt lệ” của Hàn Mặc Tử là tiếng khóc đau đớn của một tâm hồn cô đơn và tuyệt vọng trước bi kịch tình yêu. Ngay từ những câu thơ đầu, nhà thơ đã bộc lộ khát vọng được giải thoát khỏi nỗi đau tinh thần day dứt, ám ảnh. Nỗi đau ấy trở nên dữ dội hơn khi người yêu rời xa, khiến thi sĩ cảm thấy như mất đi một nửa linh hồn. Những hình ảnh mang màu sắc bi thương như “mặt nhựt tan thành máu”, “bông phượng nở trong màu huyết” vừa gợi tả cảnh vật vừa phản chiếu nỗi đau chảy máu trong tâm hồn con người. Các câu hỏi tu từ liên tiếp cho thấy trạng thái hoang mang, lạc lõng, không còn ý thức rõ về sự tồn tại của chính mình. Qua bài thơ, Hàn Mặc Tử đã thể hiện một thế giới nội tâm đầy giằng xé, đau đớn nhưng cũng rất chân thành và mãnh liệt, góp phần tạo nên dấu ấn riêng biệt trong phong trào Thơ mới.

Câu 2 (4,0 điểm)

Trong cuộc sống, không ai có thể tránh khỏi những khó khăn, thử thách. Chính vì vậy, ý chí và nghị lực sống đóng vai trò vô cùng quan trọng, giúp con người vượt qua nghịch cảnh và vươn tới thành công. Ý chí là sự quyết tâm theo đuổi mục tiêu đến cùng, còn nghị lực là sức mạnh tinh thần giúp con người không gục ngã trước gian nan. Khi có ý chí và nghị lực, con người sẽ có động lực để đứng lên sau thất bại, biến khó khăn thành cơ hội để trưởng thành.

Thực tế cho thấy, rất nhiều người đã đạt được thành công nhờ ý chí bền bỉ và nghị lực phi thường. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng bôn ba khắp năm châu bốn biển, chịu đựng muôn vàn gian khổ để tìm con đường cứu nước cho dân tộc. Hay Nick Vujicic – một người không tay không chân – vẫn vươn lên trở thành diễn giả truyền cảm hứng nổi tiếng toàn cầu. Những tấm gương ấy cho thấy hoàn cảnh không quyết định số phận, mà chính ý chí và nghị lực mới là yếu tố then chốt.

Ngược lại, nếu sống thiếu ý chí, con người dễ buông xuôi, chán nản khi gặp thất bại. Nhiều bạn trẻ hiện nay ngại khó, ngại khổ, chỉ muốn hưởng thụ mà không chịu cố gắng, dẫn đến lối sống thụ động, thiếu bản lĩnh. Điều đó khiến họ khó đạt được thành công và dễ đánh mất cơ hội trong cuộc đời.

Là học sinh, chúng ta cần rèn luyện ý chí và nghị lực ngay từ những việc nhỏ nhất như chăm chỉ học tập, kiên trì trước những môn học khó, không nản lòng khi kết quả chưa như mong muốn. Mỗi lần vượt qua thử thách là một lần chúng ta mạnh mẽ hơn, trưởng thành hơn.

Tóm lại, ý chí và nghị lực chính là “chìa khóa vàng” giúp con người mở cánh cửa dẫn tới thành công và hạnh phúc. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, hãy tin vào bản thân, kiên trì theo đuổi ước mơ, bởi chỉ cần không bỏ cuộc, ta nhất định sẽ đến được đích.

Trong hành trình trưởng thành của mỗi con người, gia đình và nhà trường luôn là những chiếc nôi an toàn nuôi dưỡng và chở che. Tuy nhiên, cũng giống như cánh chim đến lúc phải tự vỗ cánh bay vào bầu trời rộng lớn, con người không thể mãi sống trong vòng tay bảo bọc của người khác. Có ý kiến cho rằng: “Ở một thời điểm nào đó trong hành trình của cuộc đời, ta sẽ phải độc lập tự mình bước đi.” Câu nói ấy đã khẳng định vai trò thiết yếu của tinh thần tự lập – yếu tố then chốt giúp người trẻ mở cánh cửa thành công và khẳng định giá trị bản thân trong năm 2026 đầy biến động.

Tự lập trước hết là khả năng tự đưa ra quyết định và tự chịu trách nhiệm đối với cuộc sống của mình, không ỷ lại hay phụ thuộc vào người khác. Đối với tuổi trẻ, tự lập không chỉ dừng lại ở việc tự chăm sóc bản thân trong sinh hoạt hằng ngày, mà cao hơn là sự độc lập trong tư duy và bản lĩnh trong hành động. Đó là khi mỗi người dám lựa chọn con đường riêng, dám chịu trách nhiệm trước những lựa chọn ấy.

Ý nghĩa to lớn nhất của tinh thần tự lập chính là giúp con người làm chủ vận mệnh của mình. Khi tự mình bước đi, người trẻ buộc phải rèn luyện khả năng quan sát, phân tích và giải quyết vấn đề. Những vấp ngã trên con đường ấy không phải là thất bại mà là những bài học thực tiễn vô giá, giúp ta trưởng thành và mạnh mẽ hơn. Người có tính tự lập sẽ không hoang mang trước nghịch cảnh, bởi họ đã quen với việc tự tìm lối thoát thay vì thụ động chờ đợi sự giúp đỡ từ bên ngoài.

Không chỉ vậy, tự lập còn là con đường để mỗi cá nhân khẳng định cái “tôi” và giá trị riêng của mình. Nếu mãi sống dựa dẫm vào cha mẹ, con người sẽ trở nên mờ nhạt, thiếu bản sắc và khó tạo được dấu ấn riêng. Chỉ khi độc lập, người trẻ mới có thể theo đuổi đam mê đích thực, dám nghĩ khác, làm khác và tạo ra những giá trị mới cho xã hội. Trong bối cảnh công nghệ và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, năng lực tự học, tự thích nghi và tự chủ càng trở thành yếu tố quyết định vị thế của mỗi cá nhân trong thị trường lao động.

Bên cạnh đó, tinh thần tự lập còn giúp con người nhận được sự tôn trọng và tin tưởng từ cộng đồng. Một người trẻ biết tự gây dựng sự nghiệp, dám chịu trách nhiệm cho những sai lầm của mình luôn tạo được uy tín hơn những kẻ chỉ biết “cậy thế” gia đình. Hơn thế, tự lập cũng chính là biểu hiện cao đẹp của lòng hiếu thảo, bởi khi ta vững vàng, ta không còn là gánh nặng mà trở thành điểm tựa cho những người thân yêu.

Tuy nhiên, cần nhận thức đúng rằng tự lập không đồng nghĩa với cô lập hay cực đoan từ chối mọi sự giúp đỡ. Tự lập một cách thông minh là biết tiếp thu lời khuyên, biết tận dụng các nguồn lực xung quanh, nhưng người đưa ra quyết định cuối cùng và chịu trách nhiệm vẫn phải là chính mình. Thực tế cho thấy, vẫn còn không ít thanh niên mắc “căn bệnh ngại trưởng thành”, sống phụ thuộc vào gia đình, dẫn đến sự yếu kém về ý chí và kỹ năng sống. Đây là thực trạng đáng báo động cần sớm được thay đổi.

Tóm lại, hành trình vạn dặm luôn khởi đầu từ những bước chân đơn độc. Dẫu con đường tự lập có thể khiến ta mệt mỏi hay cô đơn, nhưng đó là con đường duy nhất dẫn đến thành công bền vững và vinh quang đích thực. Là những người trẻ đang đứng trước ngưỡng cửa tương lai, mỗi chúng ta cần dũng cảm rời khỏi vùng an toàn, rèn luyện tinh thần kiên cường và bản lĩnh vững vàng để tự viết nên câu chuyện ý nghĩa cho cuộc đời mình. Bởi suy cho cùng, hạnh phúc lớn nhất không phải là điều được ban phát, mà là thành quả do chính ta nỗ lực tạo dựng.

Hình tượng “li khách” trong bài thơ "Tống biệt hành" của Thâm Tâm là một hình tượng nghệ thuật giàu ý nghĩa, tiêu biểu cho vẻ đẹp bi tráng của con người ra đi vì chí lớn trong văn học Việt Nam giai đoạn trước Cách mạng. “Li khách” trước hết hiện lên là người mang trong mình khát vọng lớn lao, dám dứt bỏ không gian quen thuộc của gia đình để bước vào con đường đầy gian nan, thử thách. Lời thơ “Chí nhớn chưa về bàn tay không / Thì không bao giờ nói trở lại” cho thấy quyết tâm sắt đá, ý chí kiên định của người ra đi: chưa thành công thì chưa quay về, sẵn sàng chấp nhận hi sinh cả tuổi trẻ và hạnh phúc riêng tư. Tuy nhiên, “li khách” không phải là con người vô cảm. Đằng sau vẻ ngoài lạnh lùng, dửng dưng là một tâm hồn giàu tình cảm, luôn mang nặng nỗi buồn chia biệt. Nỗi buồn ấy lan tỏa từ “tiếng sóng ở trong lòng”, từ hoàng hôn trong mắt đến những giọt lệ thầm lặng của người thân ở lại. Hình ảnh mẹ già, chị em, em nhỏ đều hiện lên trong tâm thức “li khách”, cho thấy sự giằng xé sâu sắc giữa tình thân và chí hướng. Chính sự mâu thuẫn ấy đã làm cho hình tượng “li khách” trở nên chân thực và cảm động hơn. Con người ấy ra đi không phải vì trốn chạy trách nhiệm gia đình, mà vì ý thức rõ giá trị của lý tưởng sống. Qua hình tượng “li khách”, Thâm Tâm không chỉ khắc họa vẻ đẹp của con người dám sống vì chí lớn mà còn thể hiện niềm cảm phục, trân trọng đối với những con người sẵn sàng chấp nhận cô đơn, mất mát để theo đuổi con đường mình đã chọn. Đây chính là vẻ đẹp nhân văn và chiều sâu tư tưởng đặc sắc của bài thơ "Tống biệt hành".

- Hình ảnh “tiếng sóng” trong "Tống biệt hành" mang ý nghĩa tượng trưng sâu sắc. Đó không phải là tiếng sóng của dòng sông thực mà là tiếng sóng trong lòng người tiễn biệt. “Tiếng sóng” tượng trưng cho những xao động dữ dội của cảm xúc, cho nỗi buồn, sự day dứt, đau xót và lưu luyến trước cuộc chia tay. Nó còn gợi cảm giác chia lìa, cách trở, như một dòng sông vô hình ngăn cách người đi và kẻ ở. Qua hình ảnh này, tác giả khắc họa tinh tế tâm trạng mâu thuẫn của nhân vật trữ tình, dù bề ngoài tưởng như bình thản, nhưng bên trong là những đợt sóng cảm xúc cuộn trào không thể kìm nén.

- Không gian: trên con đường nhỏ

- Thời gian: chiều hôm trước, sáng hôm nay, mùa hạ đang độ, sen còn nở, trời chưa sang thu.

- Hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ: thay đổi trật tự từ trong câu ( đảo ngữ ).
- Tác dụng: để nhấn mạnh sự đối lập giữa vẻ đẹp trong trẻo của đôi mắt và nỗi buồn của cảnh hoàng hôn. Tạo ra sự mới lạ, độc đáo bộc lộ tâm trạng cô đơn, bi kịch của nhân vật trữ tình trước cuộc đời.c

Nhân vật trữ tình trong bài thơ là "ta"