Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ)

Nhân vật Trần Thiết Chung trong đoạn trích “Kim tiền” hiện lên là một con người giàu lý tưởng, đề cao giá trị tinh thần và lối sống thanh bạch. Trước những lời khuyên tha thiết của Cự Lợi về việc kiếm tiền để cải thiện cuộc sống, ông vẫn kiên định với quan điểm của mình: không chạy theo danh lợi, không để vật chất chi phối nhân cách. Trần Thiết Chung ý thức rõ mặt trái của đồng tiền trong xã hội đương thời, cho rằng muốn làm giàu thường phải gắn với bóc lột, bất công, nên ông lựa chọn tránh xa con đường đó. Ở ông có sự thanh cao, tự trọng và lòng tin vào một lối sống giản dị, ít ham muốn để giữ gìn nhân cách. Tuy nhiên, nhân vật cũng bộc lộ phần nào sự cực đoan khi phủ nhận gần như hoàn toàn vai trò của tiền bạc trong đời sống thực tế, dẫn đến tình trạng túng thiếu và ảnh hưởng đến gia đình. Qua hình tượng Trần Thiết Chung, tác giả vừa thể hiện sự trân trọng đối với những con người sống có lý tưởng, vừa đặt ra vấn đề suy ngẫm về mối quan hệ giữa giá trị tinh thần và vật chất trong cuộc sống.

Câu 2. Bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ)

Trong đời sống con người, vật chất và tinh thần là hai phương diện không thể tách rời. Tuy nhiên, việc lựa chọn và cân bằng giữa hai giá trị này luôn là vấn đề khiến con người trăn trở. Đoạn trích “Kim tiền” đã gợi ra một câu hỏi lớn: làm thế nào để sống hài hòa giữa nhu cầu vật chất và đời sống tinh thần?

Trước hết, cần hiểu rằng giá trị vật chất là những điều kiện đảm bảo cho cuộc sống như tiền bạc, của cải, điều kiện sinh hoạt. Đây là nền tảng thiết yếu để con người tồn tại và phát triển. Không có vật chất, con người khó có thể đáp ứng những nhu cầu cơ bản, từ ăn, mặc, ở cho đến học tập, chăm sóc sức khỏe. Trong xã hội hiện đại, vật chất còn là phương tiện giúp con người thực hiện ước mơ, phát triển bản thân và đóng góp cho cộng đồng. Vì vậy, coi trọng vật chất là điều cần thiết và hợp lý.

Tuy nhiên, nếu chỉ chạy theo vật chất mà xem nhẹ đời sống tinh thần, con người sẽ dễ rơi vào trạng thái mất cân bằng. Giá trị tinh thần bao gồm đạo đức, nhân cách, tình cảm, lý tưởng sống và sự thanh thản trong tâm hồn. Đây mới là yếu tố làm nên ý nghĩa thực sự của cuộc đời. Một người có nhiều tiền nhưng sống ích kỉ, vô cảm hay đánh mất nhân phẩm thì khó có thể được xem là hạnh phúc. Thực tế cho thấy không ít người vì chạy theo lợi ích vật chất mà bất chấp thủ đoạn, dẫn đến những hậu quả đáng tiếc cho bản thân và xã hội.

Ngược lại, nếu quá đề cao tinh thần mà phủ nhận vai trò của vật chất, con người cũng dễ rơi vào tình trạng thiếu thực tế. Lối sống thanh cao nhưng tách rời đời sống thực tế có thể khiến con người không đủ điều kiện chăm lo cho bản thân và những người thân yêu. Điều này cho thấy cả hai thái cực – tuyệt đối hóa vật chất hoặc tuyệt đối hóa tinh thần – đều không phù hợp.

Vì vậy, điều quan trọng là phải biết cân bằng giữa hai giá trị này. Con người cần nỗ lực lao động chân chính để tạo ra của cải, đồng thời giữ gìn đạo đức và nhân cách. Tiền bạc nên được xem là phương tiện chứ không phải mục đích tối thượng. Khi biết sử dụng vật chất đúng cách, con người không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn có thể làm những điều tốt đẹp cho xã hội. Bên cạnh đó, việc nuôi dưỡng đời sống tinh thần phong phú sẽ giúp con người sống ý nghĩa, biết yêu thương và trân trọng những giá trị bền vững.

Tóm lại, vật chất và tinh thần đều có vai trò quan trọng trong cuộc sống. Một cuộc đời trọn vẹn không phải là cuộc đời giàu có nhất hay thanh cao nhất, mà là cuộc đời biết dung hòa giữa hai phương diện ấy. Khi đạt được sự cân bằng, con người không chỉ sống đầy đủ mà còn sống đẹp và có ý nghĩa.

Câu 1.
Văn bản “Kim tiền” thuộc thể loại kịch (kịch nói).

Câu 2.
Theo ông Cự Lợi, ông Trần Thiết Chung thất bại trong sự nghiệp và các dự định vì không coi trọng tiền và không chịu kiếm tiền. Chính sự túng thiếu đã khiến những kế hoạch, tài năng của ông không thể thực hiện, dẫn đến thất bại.

Câu 3.
Hình ảnh so sánh “phân, bẩn, rác” với “tiền” có ý nghĩa:

• Tiền cũng giống như những thứ tưởng chừng thấp kém, ô uế nhưng lại có giá trị lớn nếu biết sử dụng đúng cách.
• “Phân, bẩn, rác” giúp nuôi dưỡng cây cối; tương tự, tiền có thể tạo ra của cải, làm việc thiện, xây dựng cuộc sống.

→ Qua đó, Cự Lợi muốn thuyết phục Trần Thiết Chung rằng: không nên khinh rẻ tiền bạc, mà cần nhìn nhận nó như một công cụ hữu ích để đạt được mục đích tốt đẹp trong կյանք.

Câu 4.
Cuộc trò chuyện kết thúc trong sự bất đồng, không ai thuyết phục được ai:

• Cự Lợi vẫn giữ quan điểm coi trọng tiền và thực tế.
• Trần Thiết Chung kiên quyết sống thanh bạch, tránh xa danh lợi.

→ Ý nghĩa:
Kết thúc này làm nổi bật xung đột tư tưởng giữa hai quan niệm sống: một bên thực dụng, coi tiền là sức mạnh; một bên lý tưởng, đề cao sự thanh cao. Qua đó, tác phẩm đặt ra vấn đề suy ngẫm về giá trị của tiền bạc và cách con người lựa chọn lối sống.

Câu 5.
Em đồng ý với quan điểm của ông Trần Thiết Chung. Bởi vì khi con người càng tham muốn nhiều, họ càng dễ bị ràng buộc bởi danh lợi, vật chất và áp lực cuộc sống. Điều đó có thể khiến con người đánh mất sự thanh thản, tự do và cả những giá trị đạo đức. Tuy nhiên, cũng cần có những nhu cầu chính đáng để phát triển bản thân và chăm lo cho gia đình. Vì vậy, điều quan trọng là biết kiểm soát ham muốn và sống cân bằng, không để vật chất chi phối hoàn toàn cuộc sống.

Trong hành trình trưởng thành của mỗi con người, sẽ có một thời điểm ta buộc phải độc lập, tự mình bước đi. Đó không chỉ là một quy luật tự nhiên của cuộc sống mà còn là yêu cầu tất yếu đối với tuổi trẻ – giai đoạn đẹp nhất để rèn luyện bản lĩnh, khẳng định giá trị bản thân. Sự tự lập vì thế mang ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với người trẻ hôm nay.

Trước hết, tự lập giúp tuổi trẻ trưởng thành thực sự. Khi còn nhỏ, con người được bao bọc bởi gia đình, thầy cô; mọi khó khăn đều có người đứng ra giải quyết. Nhưng nếu cứ dựa dẫm mãi, ta sẽ không thể lớn lên về mặt tinh thần. Tự lập buộc người trẻ phải tự suy nghĩ, tự quyết định và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Chính quá trình ấy giúp mỗi người hiểu rõ năng lực, điểm mạnh, điểm yếu của bản thân, từ đó từng bước hoàn thiện mình.

Bên cạnh đó, tự lập rèn luyện bản lĩnh và khả năng thích nghi. Cuộc sống không phải lúc nào cũng bằng phẳng; thất bại, vấp ngã là điều không thể tránh khỏi. Một người trẻ biết tự lập sẽ không dễ gục ngã trước khó khăn mà học cách đối diện, tìm giải pháp và đứng lên từ chính đôi chân của mình. Nhờ vậy, họ trở nên kiên cường, linh hoạt và vững vàng hơn trước những biến động của cuộc đời.

Không chỉ vậy, tự lập còn là nền tảng để tuổi trẻ theo đuổi ước mơ và lý tưởng. Mỗi con đường đều đòi hỏi sự nỗ lực cá nhân bền bỉ. Không ai có thể sống thay cuộc đời của người khác, cũng không ai có thể đi hộ con đường mà ta đã chọn. Khi dám độc lập bước đi, người trẻ mới có thể chủ động học tập, lao động, tích lũy kinh nghiệm để biến ước mơ thành hiện thực. Sự tự lập giúp ta không chỉ mơ ước mà còn hành động có trách nhiệm với tương lai của chính mình.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng tự lập không đồng nghĩa với cô lập. Tự lập là biết dựa vào sức mình nhưng vẫn trân trọng sự giúp đỡ đúng lúc; là dám đi con đường riêng nhưng không quay lưng với gia đình, cộng đồng. Ngược lại, lối sống ỷ lại, trông chờ vào người khác sẽ khiến tuổi trẻ trở nên thụ động, thiếu ý chí, đánh mất nhiều cơ hội quý giá để phát triển bản thân.

Trong thực tế, vẫn còn không ít bạn trẻ ngại khó, ngại khổ, quen sống trong vòng tay che chở mà không muốn bước ra thử thách. Điều đó dễ khiến họ hụt hẫng khi phải đối diện với đời sống thực tế. Vì vậy, rèn luyện tính tự lập cần bắt đầu từ những việc nhỏ: tự quản lí thời gian, tự học, tự chịu trách nhiệm với việc mình làm, dám lựa chọn và dám sửa sai.

Tóm lại, sự tự lập có ý nghĩa quyết định đối với tuổi trẻ. Đó là chìa khóa giúp con người trưởng thành, bản lĩnh và sống có giá trị. Đến một thời điểm nào đó trong đời, mỗi chúng ta đều phải tự mình bước đi; và chính sự tự lập sẽ giúp ta đi vững vàng, tự tin và xứng đáng trên con đường đã chọn.

Hình tượng “li khách” trong bài thơ Tống biệt hành của Thâm Tâm hiện lên như một con người mang vẻ đẹp cô đơn, bi tráng nhưng giàu lý tưởng. Đó là người ra đi với “chí lớn”, chấp nhận dấn thân trên “con đường nhỏ” đầy bất trắc, dù biết trước có thể “không bao giờ nói trở lại”. Ở li khách, ta thấy sự quyết liệt trong ý chí: bàn tay còn trắng nhưng khát vọng đã vượt lên trên mọi ràng buộc cá nhân. Tuy nhiên, li khách không phải là con người lạnh lùng, vô cảm. Trái lại, ẩn sau dáng vẻ dứt khoát ấy là nỗi buồn sâu kín và tình cảm gia đình tha thiết: nỗi lo cho mẹ già, sự lưu luyến với chị, em được thể hiện qua những chi tiết tinh tế, giàu sức gợi. Chính sự giằng xé giữa lý tưởng lớn lao và tình thân ruột thịt đã làm cho hình tượng li khách trở nên chân thực, cảm động. Qua hình tượng này, Thâm Tâm đã khắc họa thành công mẫu con người thời đại: sẵn sàng hi sinh hạnh phúc riêng để theo đuổi lý tưởng, mang trong mình vẻ đẹp vừa anh hùng vừa nhân bản, để lại dư âm sâu lắng trong lòng người đọc.

• Nhân vật “li khách” ra đi với chí lớn, sẵn sàng chấp nhận “không bao giờ nói trở lại”, đối diện với chia ly có thể rất dài lâu.
• Cuộc ra đi ấy không hề nhẹ nhàng: người đi buồn, người ở lại đau đớn, gia đình phải tự an ủi bằng những hình ảnh mong manh (“chiếc lá bay”, “hạt bụi”, “hơi rượu say”).
• Bài thơ cho thấy lý tưởng và tình thân không đối lập: chính sự thầm lặng, bao dung của mẹ, chị, em đã tiếp thêm sức mạnh tinh thần cho người ra đi.
• Thông điệp này có ý nghĩa sâu sắc với cuộc sống hôm nay, đặc biệt với người trẻ: theo đuổi ước mơ cần bản lĩnh, nhưng cũng phải trân trọng và ghi nhớ những yêu thương đã nâng đỡ mình.

• Cuộc chia tay không diễn ra bên sông, nhưng lại vang lên “tiếng sóng”.
• Vì vậy, “tiếng sóng” không phải hiện tượng tự nhiên mà là hình ảnh mang ý nghĩa tượng trưng, xuất phát từ nội tâm con người.
• Hình ảnh “tiếng sóng” giúp nội tâm hóa cảnh vật, làm nổi bật đặc trưng Thơ mới: lấy cảm xúc chủ quan làm trung tâm.
• Góp phần tạo nên không khí vừa sâu lắng vừa dữ dội, mở đầu bài thơ bằng một ấn tượng mạnh về nỗi đau chia ly.

“hoàng hôn trong mắt trong” là sự chuyển đổi cảm giác, đảo lộn quan hệ khách quan – chủ quan, phá vỡ lối miêu tả tả thực thông thường.

• Diễn tả sâu sắc trạng thái tâm lí của nhân vật trữ tình: cảnh vật bên ngoài không hẳn buồn, nhưng nỗi buồn chia ly đã nhuốm kín ánh nhìn, khiến đôi mắt chứa đầy hoàng hôn.
• Làm nổi bật tính chủ quan của cảm xúc: nỗi buồn xuất phát từ nội tâm chứ không do cảnh vật.
• Tăng giá trị biểu cảm và chất thơ, tạo hình ảnh giàu tính tượng trưng, đặc trưng cho phong cách Thơ mới.

Qua việc phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường, hai câu thơ đã khắc họa nỗi buồn chia biệt thấm sâu vào tâm hồn con người, khiến cảnh và tình hòa quyện làm một.

Cuộc chia tay diễn ra trong không gian con đường nhỏ – không gian tâm trạng mênh mang, vào thời khắc chiều hoàng hôn kéo dài sang sáng hôm sau, tạo nên sắc thái cổ kính, buồn thương và bi tráng cho bài thơ.

nhân vật trữ tình trong bài thơ. là ta