Đoạn thơ là lời tự sự đầy hoài niệm và xót xa của một người con trở về làng xưa, đối diện với những đổi thay không thể níu giữ. Tác giả mở đầu bằng hình ảnh “tôi đi về phía tuổi thơ”, gợi một hành trình trở lại quá khứ, nơi chứa đựng những ký ức trong trẻo, gắn liền với bạn bè, làng quê và cánh đồng. Tuy nhiên, hiện thực hiện ra đầy trăn trở: những người bạn đã rời làng mưu sinh, đất đai cằn cỗi, con người không còn giữ được nếp sống xưa. Những chi tiết như “thiếu nữ không còn hát dân ca”, “không để tóc dài ngang lưng”, “nhà cửa chen chúc mọc” là biểu tượng cho sự mất mát bản sắc truyền thống trước làn sóng đô thị hóa. Nghệ thuật thơ giàu hình ảnh chân thực, xen lẫn cảm xúc tiếc nuối và thương nhớ, giọng điệu trầm lắng, tha thiết. Đoạn thơ không chỉ ghi lại một sự thay đổi của làng quê mà còn chất chứa nỗi đau đáu về cội nguồn, về văn hóa dân tộc đang mai một. Đó là tiếng lòng của một người tha hương, mang lên phố “những nỗi buồn ruộng rẫy” – một nỗi buồn mang hình hài quê hương xưa.

Trong thời đại bùng nổ công nghệ thông tin, mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống hàng ngày của con người. Với sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng như Facebook, Zalo, TikTok, Instagram, X (Twitter)… mạng xã hội đã và đang tác động sâu rộng đến nhiều mặt của xã hội, đặc biệt là tư duy, lối sống và cách con người tương tác với nhau. Việc nhìn nhận đúng đắn vai trò và ảnh hưởng của mạng xã hội là điều cần thiết trong bối cảnh hiện đại.

Không thể phủ nhận rằng mạng xã hội mang đến nhiều lợi ích thiết thực. Trước hết, đó là công cụ kết nối mạnh mẽ, giúp con người giao lưu, chia sẻ thông tin và duy trì các mối quan hệ bất chấp khoảng cách địa lý. Nhờ mạng xã hội, một người ở Việt Nam có thể trò chuyện và làm việc với người ở Mỹ, châu Âu trong tích tắc. Mạng xã hội cũng là nơi lan tỏa tri thức, cập nhật thông tin nhanh chóng, góp phần nâng cao hiểu biết và nhận thức xã hội. Đặc biệt, trong thời gian đại dịch Covid-19, mạng xã hội đã trở thành phương tiện truyền tải thông tin y tế, giáo dục online và hỗ trợ cộng đồng vượt qua khó khăn.

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, mạng xã hội cũng bộc lộ không ít hệ lụy đáng lo ngại. Một trong những vấn đề nổi bật là tình trạng nghiện mạng xã hội, đặc biệt ở giới trẻ. Nhiều người dành hàng giờ mỗi ngày để lướt mạng, bỏ bê học tập, công việc và các mối quan hệ thực tế. Không những vậy, mạng xã hội còn là nơi dễ bị lợi dụng để phát tán thông tin sai lệch, tin giả, kích động thù hận, gây ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức và đời sống xã hội. Các trào lưu lệch chuẩn, phát ngôn thiếu văn hóa, bắt nạt ẩn danh… cũng là những biểu hiện tiêu cực mà mạng xã hội góp phần tạo ra.

Bên cạnh đó, sự lệ thuộc vào mạng xã hội đang làm suy giảm khả năng giao tiếp trực tiếp, làm nghèo nàn cảm xúc và làm mờ ranh giới giữa thế giới ảo và đời thực. Những “like”, “share”, hay “comment” đang dần thay thế những cuộc trò chuyện chân thành. Đáng buồn hơn, không ít người đánh mất bản thân khi chạy theo hình ảnh ảo, sống vì cái nhìn của người khác, dẫn đến khủng hoảng tâm lý, thậm chí trầm cảm.

Trước thực tế ấy, thiết nghĩ mỗi người cần có thái độ tỉnh táo và sử dụng mạng xã hội một cách văn minh, có chọn lọc. Cần phân biệt giữa thông tin thật và giả, biết sàng lọc nội dung phù hợp để tiếp nhận. Bên cạnh đó, việc giáo dục nhận thức về an toàn mạng, đạo đức số và kỹ năng sống là điều rất quan trọng, nhất là với giới trẻ – đối tượng chịu ảnh hưởng lớn nhất từ mạng xã hội.

Tóm lại, mạng xã hội là một thành tựu của thời đại, là công cụ hữu ích nếu con người biết cách sử dụng nó một cách khôn ngoan. Mỗi chúng ta không thể sống ngoài dòng chảy công nghệ, nhưng cần tỉnh táo để làm chủ mạng xã hội, chứ không để nó chi phối và làm lệch hướng cuộc sống của mình. Sống hiện đại nhưng vẫn giữ được bản sắc, giá trị chân thực – đó mới là cách tồn tại lành mạnh trong kỷ nguyên số.

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản trên.

→ Văn bản trên được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2. Trong văn bản trên, hạnh phúc được miêu tả qua những tính từ nào?

→ Những tính từ miêu tả hạnh phúc trong văn bản là: xanh, thơm, dịu dàng, vô tư.

Câu 3. Anh/Chị hiểu nội dung của đoạn thơ sau như thế nào?

Hạnh phúc

đôi khi như quả

thơm trong im lặng, dịu dàng

→ Đoạn thơ ví hạnh phúc như một trái ngọt âm thầm lan tỏa hương thơm – điều đó gợi ra cảm giác hạnh phúc có thể đến từ những điều bình dị, nhẹ nhàng, không phô trương. Đôi khi, chính sự lặng lẽ và dịu dàng của cuộc sống thường nhật lại chứa đựng niềm vui và sự mãn nguyện sâu sắc.

Câu 4. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong đoạn thơ sau:

Hạnh phúc

đôi khi như sông

vô tư trôi về biển cả

Chẳng cần biết mình

đầy vơi

→ Biện pháp so sánh “hạnh phúc như sông” giúp hình ảnh hạnh phúc trở nên sống động, mang tính chất tự nhiên, nhẹ nhàng, không toan tính. Dòng sông “vô tư trôi về biển cả” gợi lên một hạnh phúc thuần khiết, tự do, không bị ràng buộc bởi sự hơn thua hay điều kiện “đầy vơi”. Qua đó, tác giả thể hiện một quan niệm tích cực, nhẹ nhõm về hạnh phúc.

Câu 5. Nhận xét quan niệm về hạnh phúc của tác giả được thể hiện trong đoạn trích.

→ Tác giả quan niệm rằng hạnh phúc là những điều giản dị, tự nhiên trong cuộc sống, có thể đến bất chợt như lá xanh trong nắng, như quả ngọt thơm thầm lặng, như dòng sông vô tư trôi đi không cần biết đầy hay vơi. Hạnh phúc không nhất thiết phải là những điều lớn lao hay hiếm hoi, mà có thể hiện hữu trong từng khoảnh khắc đời thường nếu ta biết cảm nhận bằng tâm hồn thanh thản và yêu thương.