• 
  Mở đầu bài thơ là lời mời gọi "Về thôi nàng ơi" đầy xót xa, nhấn mạnh sự cô đơn tột cùng của người vợ chờ chồng. Nàng đứng "trong mưa, trong gió", giữa "mây trời" như một biểu tượng vĩnh cửu của nỗi nhớ mong không nguôi. 
• Tuy nhiên, sự chờ đợi này không chỉ là nỗi đau cá nhân mà còn mang tính thời đại. Qua những biến cố "Đất nước qua trăm trận binh đao", "lở bồi, dâu bể", nỗi chờ mong của nàng Vọng Phu đã hóa thành một niềm tin bất diệt, một sự hy sinh thầm lặng cho biết bao thế hệ người vợ khác. 
• Cảm giác "hoá đá" không chỉ là sự bất lực trước thời gian mà còn là sự chủ động "hoá đá niềm tin", "hoá đá nỗi cô đơn" và "thời gian chờ đợi". 
• Thông qua lời tự sự của nhân vật "ta" (tác giả nhập vai), người đọc cảm nhận được sự đồng cảm sâu sắc với nỗi khổ của người vợ chờ chồng. 
• Cuối cùng, hình tượng nàng Vọng Phu được nâng lên tầm cao mới với ước nguyện cao đẹp: "Ta hoá đá đợi triệu lần nỗi đợi / Để những người vợ muôn đời thoát khỏi cảnh chờ mong". Đây là sự hy sinh mang tính biểu tượng, biến nỗi đau cá nhân thành khát vọng chung cho hạnh phúc lứa đôi, cho sự bình yên của đất nước, khiến hình tượng nàng Vọng Phu trở nên sống mãi trong lòng người đọc.

Nhân vật "em" trong tác phẩm được phác họa qua nỗi lòng và góc nhìn của nhân vật "anh". "Em" hiện lên với sự thay đổi rõ rệt trong cách ăn mặc sau chuyến đi tỉnh về: khoác lên mình "khăn nhung", "quần lĩnh", "áo cài khuy bấm" - những trang phục tân thời, xa lạ với nếp sống thôn dã. Sự thay đổi này khiến nhân vật "anh" cảm thấy hụt hẫng và lo sợ về sự mất mát những giá trị truyền thống ("yếm lụa", "áo tứ thân", "khăn mỏ quạ"). Qua đó, nhân vật "em" phản ánh tâm lý tò mò, muốn làm mới bản thân của người trẻ, nhưng cũng đồng thời cho thấy sự mong manh của những nét văn hóa gốc rễ trước sự xâm nhập của lối sống mới. Câu hỏi tu từ "Nào đâu...?" thể hiện sự nuối tiếc của "anh" cũng chính là sự nhắc nhở "em" hãy giữ vững "chân quê" - nét đẹp tâm hồn và phong tục quê hương, để không bị hòa tan giữa cuộc đời.