I. PHẦN VIẾT (6,0 ĐIỂM)

Câu 1. Phân tích bài thơ (Đoạn văn khoảng 150 chữ)

Bài thơ "Đề đền Sầm Nghi Đống" là một tiếng cười trào phúng sảng khoái và đầy bản lĩnh của Hồ Xuân Hương. Ngay từ đầu, nữ sĩ đã thể hiện thái độ xem thường qua cái nhìn "ghé mắt trông ngang", biến một ngôi đền vốn linh thiêng thành một vật thể tầm thường, "cheo leo" bấp bênh. Cách gọi "kìa" và danh xưng "Thái thú" đầy vẻ mỉa mai đối với một kẻ bại trận. Đỉnh cao của bài thơ nằm ở hai câu cuối với giả thiết "ví đây đổi phận làm trai". Hồ Xuân Hương không chỉ thách thức uy quyền của tướng giặc mà còn thách thức cả trật tự phong kiến trọng nam khinh nữ. Bà tự tin rằng nếu mình là nam giới, sự nghiệp anh hùng sẽ lẫy lừng hơn hẳn cái danh huyễn của Sầm Nghi Đống. Bài thơ ngắn gọn nhưng đã khắc họa một cái tôi ngông nghênh, đầy lòng tự tôn dân tộc và khát vọng bình đẳng giới sâu sắc.

Câu 2. Suy nghĩ về trách nhiệm xây dựng và bảo vệ đất nước (Khoảng 400 chữ)BÀI VĂN: TRÁCH NHIỆM CỦA MỖI NGƯỜI TRONG VIỆC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC

Lịch sử dân tộc Việt Nam được viết nên bởi máu và nước mắt của bao thế hệ đi trước, nhưng cũng được tạc nên bởi khí phách hiên ngang của những tâm hồn lớn. Đọc bài thơ "Đề đền Sầm Nghi Đống" của Hồ Xuân Hương, ta không chỉ thấy tiếng cười trào phúng trước một tướng giặc bại trận, mà còn thấy rực cháy một lòng tự tôn dân tộc sâu sắc. Từ niềm tự hào ấy, mỗi chúng ta cần nhìn nhận lại trách nhiệm của bản thân trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.

Trách nhiệm với đất nước trước hết là sự kế thừa và phát huy lòng tự tôn dân tộc. Nếu ngày xưa, nữ sĩ Hồ Xuân Hương dùng ngòi bút để khẳng định vị thế của người Việt trước ngoại bang, thì ngày nay, trách nhiệm của chúng ta là bảo vệ sự vẹn toàn của lãnh thổ và chủ quyền văn hóa. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, bảo vệ đất nước không chỉ là cầm súng nơi biên thùy, mà còn là bản lĩnh để giữ gìn bản sắc dân tộc, không để mình hòa tan giữa những luồng văn hóa độc hại. Đó là khi chúng ta biết trân trọng từng di tích lịch sử, biết tự hào về tiếng Việt và biết kiên quyết đấu tranh trước những luận điệu sai trái về đất nước trên không gian mạng.

Song song với việc bảo vệ, trách nhiệm xây dựng đất nước lại đòi hỏi sự dấn thân và cống hiến không ngừng nghỉ. Xây dựng đất nước là đưa Việt Nam thoát khỏi sự nghèo nàn, lạc hậu để vươn mình trở thành một cường quốc. Điều này bắt đầu từ chính việc học tập và lao động của mỗi cá nhân. Một học sinh nỗ lực giành giải thưởng quốc tế, một kỹ sư trẻ sáng tạo phần mềm vươn tầm thế giới, hay một người công dân gương mẫu chấp hành pháp luật... tất cả đều là những viên gạch hồng xây dựng nên tòa đài tổ quốc vững chãi. Như Hồ Xuân Hương từng tự tin khẳng định về tài năng của mình, giới trẻ ngày nay cũng cần có khát vọng "xoay chuyển càn khôn", đem trí tuệ của người Việt để làm rạng danh đất nước trên bản đồ kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, thật đáng buồn khi vẫn còn một bộ phận giới trẻ sống thờ ơ, vô cảm. Họ coi việc đất nước thịnh hay suy là chuyện của "ai đó" chứ không phải của mình. Lối sống thực dụng, ích kỷ này chính là một loại "giặc nội xâm" làm xói mòn sức mạnh quốc gia. Nếu mỗi người đều chỉ biết hưởng thụ mà quên đi nghĩa vụ, đất nước sẽ mãi đứng dậm chân tại chỗ.

Tóm lại, đất nước là máu thịt của chúng ta, như nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm từng viết: "Đất nước là máu xương của mình / Phải biết gắn bó và san sẻ". Kế thừa tinh thần ngạo nghễ và lòng yêu nước của cha ông, mỗi chúng ta hãy hành động ngay hôm nay. Hãy bắt đầu từ việc nhỏ nhất là sống có trách nhiệm với chính mình, gia đình và cộng đồng, để góp phần viết tiếp những trang sử hào hùng cho dân tộc Việt Nam trong thời đại mới.

I. PHẦN VIẾT (6,0 ĐIỂM)

Câu 1. Phân tích bài thơ (Đoạn văn khoảng 150 chữ)

Bài thơ "Đề đền Sầm Nghi Đống" là một tiếng cười trào phúng sảng khoái và đầy bản lĩnh của Hồ Xuân Hương. Ngay từ đầu, nữ sĩ đã thể hiện thái độ xem thường qua cái nhìn "ghé mắt trông ngang", biến một ngôi đền vốn linh thiêng thành một vật thể tầm thường, "cheo leo" bấp bênh. Cách gọi "kìa" và danh xưng "Thái thú" đầy vẻ mỉa mai đối với một kẻ bại trận. Đỉnh cao của bài thơ nằm ở hai câu cuối với giả thiết "ví đây đổi phận làm trai". Hồ Xuân Hương không chỉ thách thức uy quyền của tướng giặc mà còn thách thức cả trật tự phong kiến trọng nam khinh nữ. Bà tự tin rằng nếu mình là nam giới, sự nghiệp anh hùng sẽ lẫy lừng hơn hẳn cái danh huyễn của Sầm Nghi Đống. Bài thơ ngắn gọn nhưng đã khắc họa một cái tôi ngông nghênh, đầy lòng tự tôn dân tộc và khát vọng bình đẳng giới sâu sắc.

Câu 2. Suy nghĩ về trách nhiệm xây dựng và bảo vệ đất nước (Khoảng 400 chữ)BÀI VĂN: TRÁCH NHIỆM CỦA MỖI NGƯỜI TRONG VIỆC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC

Lịch sử dân tộc Việt Nam được viết nên bởi máu và nước mắt của bao thế hệ đi trước, nhưng cũng được tạc nên bởi khí phách hiên ngang của những tâm hồn lớn. Đọc bài thơ "Đề đền Sầm Nghi Đống" của Hồ Xuân Hương, ta không chỉ thấy tiếng cười trào phúng trước một tướng giặc bại trận, mà còn thấy rực cháy một lòng tự tôn dân tộc sâu sắc. Từ niềm tự hào ấy, mỗi chúng ta cần nhìn nhận lại trách nhiệm của bản thân trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.

Trách nhiệm với đất nước trước hết là sự kế thừa và phát huy lòng tự tôn dân tộc. Nếu ngày xưa, nữ sĩ Hồ Xuân Hương dùng ngòi bút để khẳng định vị thế của người Việt trước ngoại bang, thì ngày nay, trách nhiệm của chúng ta là bảo vệ sự vẹn toàn của lãnh thổ và chủ quyền văn hóa. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, bảo vệ đất nước không chỉ là cầm súng nơi biên thùy, mà còn là bản lĩnh để giữ gìn bản sắc dân tộc, không để mình hòa tan giữa những luồng văn hóa độc hại. Đó là khi chúng ta biết trân trọng từng di tích lịch sử, biết tự hào về tiếng Việt và biết kiên quyết đấu tranh trước những luận điệu sai trái về đất nước trên không gian mạng.

Song song với việc bảo vệ, trách nhiệm xây dựng đất nước lại đòi hỏi sự dấn thân và cống hiến không ngừng nghỉ. Xây dựng đất nước là đưa Việt Nam thoát khỏi sự nghèo nàn, lạc hậu để vươn mình trở thành một cường quốc. Điều này bắt đầu từ chính việc học tập và lao động của mỗi cá nhân. Một học sinh nỗ lực giành giải thưởng quốc tế, một kỹ sư trẻ sáng tạo phần mềm vươn tầm thế giới, hay một người công dân gương mẫu chấp hành pháp luật... tất cả đều là những viên gạch hồng xây dựng nên tòa đài tổ quốc vững chãi. Như Hồ Xuân Hương từng tự tin khẳng định về tài năng của mình, giới trẻ ngày nay cũng cần có khát vọng "xoay chuyển càn khôn", đem trí tuệ của người Việt để làm rạng danh đất nước trên bản đồ kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, thật đáng buồn khi vẫn còn một bộ phận giới trẻ sống thờ ơ, vô cảm. Họ coi việc đất nước thịnh hay suy là chuyện của "ai đó" chứ không phải của mình. Lối sống thực dụng, ích kỷ này chính là một loại "giặc nội xâm" làm xói mòn sức mạnh quốc gia. Nếu mỗi người đều chỉ biết hưởng thụ mà quên đi nghĩa vụ, đất nước sẽ mãi đứng dậm chân tại chỗ.

Tóm lại, đất nước là máu thịt của chúng ta, như nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm từng viết: "Đất nước là máu xương của mình / Phải biết gắn bó và san sẻ". Kế thừa tinh thần ngạo nghễ và lòng yêu nước của cha ông, mỗi chúng ta hãy hành động ngay hôm nay. Hãy bắt đầu từ việc nhỏ nhất là sống có trách nhiệm với chính mình, gia đình và cộng đồng, để góp phần viết tiếp những trang sử hào hùng cho dân tộc Việt Nam trong thời đại mới.

Nếu coi tuổi trẻ là bình minh của đời người, là giai đoạn rực rỡ và tràn đầy nhựa sống nhất, thì trách nhiệm chính là ngọn hải đăng dẫn lối cho con thuyền tuổi trẻ ấy vượt qua sóng dữ để cập bến thành công. Thế nhưng, trong cái tấp nập của thời đại 4.0, dường như có một bộ phận giới trẻ đang để ngọn hải đăng ấy lụi tàn. Họ chọn cho mình lối sống vô trách nhiệm – một lối sống hời hợt, ích kỷ, đang âm thầm gặm nhấm nhân cách và làm xói mòn những giá trị đạo đức tốt đẹp.

Lối sống vô trách nhiệm không phải là một khái niệm trừu tượng, nó hiện hữu ngay trong những hành động nhỏ nhặt thường ngày. Đó là sự "ngoảnh mặt làm ngơ" trước những vấn đề chung, là thái độ sống "mũ ni che tai" và sự trốn tránh nghĩa vụ với chính mình, gia đình và xã hội. Người vô trách nhiệm giống như một người lữ khách đi trong sương mù, không có bản đồ và cũng chẳng quan tâm mình sẽ đi đâu, miễn là bản thân cảm thấy thoải mái trong chốc lát.

Biểu hiện của lối sống này đôi khi nấp sau vẻ ngoài hào nhoáng. Đó là những bạn trẻ mải mê theo đuổi những giá trị ảo trên mạng xã hội mà quên mất nhiệm vụ học tập, rèn luyện ở thực tại. Họ sẵn sàng chi tiêu hoang phí tiền bạc của cha mẹ vào những thú vui vô bổ nhưng lại "tiết kiệm" lòng hiếu thảo và sự quan tâm dành cho gia đình. Đau lòng hơn, sự vô trách nhiệm còn thể hiện qua "bệnh vô cảm". Trước một vụ tai nạn trên đường hay một hành vi sai trái, thay vì ra tay cứu giúp hoặc can ngăn, nhiều người lại chọn cách đứng quay phim để "câu view", xem nỗi đau của đồng loại như một phương tiện giải trí. Họ sống như những hòn đảo cô độc giữa đại dương, chỉ biết đến cái tôi cá nhân mà quên mất rằng "mình vì mọi người thì mọi người mới vì mình".

Nguyên nhân của thực trạng này bắt nguồn từ nhiều phía, nhưng sâu xa nhất vẫn là sự lệch lạc trong nhận thức. Trong một xã hội đề cao sự hưởng thụ, nhiều bạn trẻ bị cuốn vào vòng xoáy của lối sống ích kỷ, thực dụng. Sự bảo bọc quá kỹ lưỡng từ gia đình cũng vô tình tạo nên những "đứa trẻ to xác", chưa bao giờ phải chịu trách nhiệm về sai lầm của chính mình nên luôn có tâm lý dựa dẫm, đùn đẩy.

Hậu quả của lối sống vô trách nhiệm không chỉ dừng lại ở việc cá nhân đó bị tụt hậu, mà nó còn là mầm mống phá hoại sự phát triển của quốc gia. Một thế hệ trẻ không có trách nhiệm sẽ là một thế hệ không có sức chiến đấu, dễ dàng đầu hàng trước nghịch cảnh và sẵn sàng quay lưng với vận mệnh dân tộc. Nếu mỗi người đều chọn cách sống "làng nhàng", "chạy làng" như lời thơ của Nguyễn Khuyến khi xưa, thì lấy ai là người gánh vác giang sơn, lấy ai là người thắp sáng tương lai đất nước?

Tuy nhiên, chúng ta không thể đánh đồng tất cả. Vẫn còn đó biết bao bạn trẻ đang ngày đêm miệt mài trên giảng đường, những tình nguyện viên không ngại hiểm nguy đi vào vùng tâm dịch, tâm lũ. Đó chính là những tấm gương phản chiếu sự đối lập mạnh mẽ nhất với lối sống vô trách nhiệm. Để đẩy lùi "căn bệnh" này, mỗi cá nhân cần phải tự xây dựng cho mình một bản lĩnh sống vững vàng, biết yêu thương và biết sẻ chia. Nhà trường và gia đình cần thay đổi phương pháp giáo dục, không chỉ dạy kiến thức mà phải dạy cách làm người, dạy cách chịu trách nhiệm với từng hành vi của bản thân.

Khép lại trang văn, tôi chợt nhớ đến câu nói nổi tiếng: "Sống là đâu chỉ nhận riêng mình". Tuổi trẻ chỉ đến một lần trong đời, đừng để nó trôi qua trong sự tẻ nhạt và vô nghĩa của lối sống ích kỷ. Hãy thắp lên ngọn lửa trách nhiệm trong tim, bởi đó chính là ánh sáng rực rỡ nhất để chúng ta khẳng định giá trị sự sống của chính mình và đóng góp cho cuộc đời những đóa hoa thơm ngát.

Nếu coi tuổi trẻ là bình minh của đời người, là giai đoạn rực rỡ và tràn đầy nhựa sống nhất, thì trách nhiệm chính là ngọn hải đăng dẫn lối cho con thuyền tuổi trẻ ấy vượt qua sóng dữ để cập bến thành công. Thế nhưng, trong cái tấp nập của thời đại 4.0, dường như có một bộ phận giới trẻ đang để ngọn hải đăng ấy lụi tàn. Họ chọn cho mình lối sống vô trách nhiệm – một lối sống hời hợt, ích kỷ, đang âm thầm gặm nhấm nhân cách và làm xói mòn những giá trị đạo đức tốt đẹp.

Lối sống vô trách nhiệm không phải là một khái niệm trừu tượng, nó hiện hữu ngay trong những hành động nhỏ nhặt thường ngày. Đó là sự "ngoảnh mặt làm ngơ" trước những vấn đề chung, là thái độ sống "mũ ni che tai" và sự trốn tránh nghĩa vụ với chính mình, gia đình và xã hội. Người vô trách nhiệm giống như một người lữ khách đi trong sương mù, không có bản đồ và cũng chẳng quan tâm mình sẽ đi đâu, miễn là bản thân cảm thấy thoải mái trong chốc lát.

Biểu hiện của lối sống này đôi khi nấp sau vẻ ngoài hào nhoáng. Đó là những bạn trẻ mải mê theo đuổi những giá trị ảo trên mạng xã hội mà quên mất nhiệm vụ học tập, rèn luyện ở thực tại. Họ sẵn sàng chi tiêu hoang phí tiền bạc của cha mẹ vào những thú vui vô bổ nhưng lại "tiết kiệm" lòng hiếu thảo và sự quan tâm dành cho gia đình. Đau lòng hơn, sự vô trách nhiệm còn thể hiện qua "bệnh vô cảm". Trước một vụ tai nạn trên đường hay một hành vi sai trái, thay vì ra tay cứu giúp hoặc can ngăn, nhiều người lại chọn cách đứng quay phim để "câu view", xem nỗi đau của đồng loại như một phương tiện giải trí. Họ sống như những hòn đảo cô độc giữa đại dương, chỉ biết đến cái tôi cá nhân mà quên mất rằng "mình vì mọi người thì mọi người mới vì mình".

Nguyên nhân của thực trạng này bắt nguồn từ nhiều phía, nhưng sâu xa nhất vẫn là sự lệch lạc trong nhận thức. Trong một xã hội đề cao sự hưởng thụ, nhiều bạn trẻ bị cuốn vào vòng xoáy của lối sống ích kỷ, thực dụng. Sự bảo bọc quá kỹ lưỡng từ gia đình cũng vô tình tạo nên những "đứa trẻ to xác", chưa bao giờ phải chịu trách nhiệm về sai lầm của chính mình nên luôn có tâm lý dựa dẫm, đùn đẩy.

Hậu quả của lối sống vô trách nhiệm không chỉ dừng lại ở việc cá nhân đó bị tụt hậu, mà nó còn là mầm mống phá hoại sự phát triển của quốc gia. Một thế hệ trẻ không có trách nhiệm sẽ là một thế hệ không có sức chiến đấu, dễ dàng đầu hàng trước nghịch cảnh và sẵn sàng quay lưng với vận mệnh dân tộc. Nếu mỗi người đều chọn cách sống "làng nhàng", "chạy làng" như lời thơ của Nguyễn Khuyến khi xưa, thì lấy ai là người gánh vác giang sơn, lấy ai là người thắp sáng tương lai đất nước?

Tuy nhiên, chúng ta không thể đánh đồng tất cả. Vẫn còn đó biết bao bạn trẻ đang ngày đêm miệt mài trên giảng đường, những tình nguyện viên không ngại hiểm nguy đi vào vùng tâm dịch, tâm lũ. Đó chính là những tấm gương phản chiếu sự đối lập mạnh mẽ nhất với lối sống vô trách nhiệm. Để đẩy lùi "căn bệnh" này, mỗi cá nhân cần phải tự xây dựng cho mình một bản lĩnh sống vững vàng, biết yêu thương và biết sẻ chia. Nhà trường và gia đình cần thay đổi phương pháp giáo dục, không chỉ dạy kiến thức mà phải dạy cách làm người, dạy cách chịu trách nhiệm với từng hành vi của bản thân.

Khép lại trang văn, tôi chợt nhớ đến câu nói nổi tiếng: "Sống là đâu chỉ nhận riêng mình". Tuổi trẻ chỉ đến một lần trong đời, đừng để nó trôi qua trong sự tẻ nhạt và vô nghĩa của lối sống ích kỷ. Hãy thắp lên ngọn lửa trách nhiệm trong tim, bởi đó chính là ánh sáng rực rỡ nhất để chúng ta khẳng định giá trị sự sống của chính mình và đóng góp cho cuộc đời những đóa hoa thơm ngát.