Nếu một bộ phận giới trẻ hôm nay chỉ biết sống cho bản thân, thờ ơ trước trách nhiệm với gia đình và xã hội, thì tương lai sẽ đi về đâu? Trong nhịp sống hiện đại, không ít bạn trẻ đang lựa chọn lối sống buông thả, thiếu suy nghĩ, coi nhẹ bổn phận của mình. Lối sống vô trách nhiệm ấy không chỉ ảnh hưởng đến bản thân người trẻ mà còn để lại nhiều hệ lụy đáng lo ngại cho gia đình và xã hội. Phải chăng, học sinh hiện nay đang có xu hướng sống vô trách nhiệm, coi nhẹ bổn phận của mình đối với gia đình, nhà trường và xã hội?

Trước hết, ta cần phải làm rõ cụm từ "vô trách nhiệm" là gì? Là thái độ thờ ơ, ỷ lại, không làm tròn bổn phận của mình, thiếu tự giác, vô tâm, không quan tâm, chu đáo đến công việc, nhiệm vũ đã được giao. Không hay suy nghĩ gì về những gì mình đã làm, mặc kệ những ảnh hưởng đến người khác cũng chẳng nói lời xin lỗi.

Nguyên nhân dẫn đến lối sống vô trách nhiệm của giới trẻ bắt nguồn từ chính bản thân mỗi người trẻ. Một bộ phận giới trẻ còn thiếu ý thức tự rèn luyện, dễ chạy theo cảm xúc nhất thời, sống buông thả và ngại chịu trách nhiệm trước những hành vi, lựa chọn của mình. Khi đối diện với khó khăn hay sai lầm, họ thường né tránh, đổ lỗi cho hoàn cảnh thay vì chủ động sửa chữa và hoàn thiện bản thân. Bên cạnh đó, sự tác động mạnh mẽ của mạng xã hội cũng góp phần làm gia tăng lối sống vô trách nhiệm trong giới trẻ. Nhiều nội dung trên mạng cổ súy cho lối sống hưởng thụ, đề cao cái tôi cá nhân, sự nổi tiếng ảo và thành công dễ dàng, khiến không ít người trẻ mải mê chạy theo hình thức mà xem nhẹ trách nhiệm với gia đình và cộng đồng. Ngoài ra, gia đình – nền tảng giáo dục đầu tiên của mỗi con người – đôi khi chưa dành sự quan tâm đúng mức đến việc hình thành ý thức trách nhiệm cho con em mình. Việc nuông chiều quá mức hoặc thiếu sự định hướng rõ ràng khiến người trẻ không được rèn luyện tính tự lập và tinh thần trách nhiệm từ sớm. Cuối cùng, nhà trường trong một số trường hợp vẫn còn nặng về truyền đạt kiến thức mà chưa thật sự chú trọng giáo dục đạo đức, kỹ năng sống và trách nhiệm công dân cho giới trẻ. Điều đó khiến không ít người trẻ thiếu hành trang cần thiết để sống có trách nhiệm với bản thân và xã hội.

Theo em, việc hình thành lối sống vô trách nhiệm của giới trẻ hiện nay là điều đáng lên án và phê phán, vì vậy em không đồng tình với thói quen xấu này. Hiện nay, lối sống vô trách nhiệm ở một bộ phận giới trẻ đang trở thành vấn đề đáng lo ngại. Nhiều bạn trẻ sống buông thả, thờ ơ với học tập, công việc và các mối quan hệ xung quanh, chỉ quan tâm đến nhu cầu cá nhân trước mắt. Không ít người thiếu ý thức tuân thủ kỷ luật, né tránh trách nhiệm khi mắc sai lầm và dễ đổ lỗi cho hoàn cảnh hoặc người khác. Thực trạng này diễn ra ở nhiều môi trường khác nhau, từ gia đình, nhà trường cho đến xã hội. Hiện nay, lối sống vô trách nhiệm ở một bộ phận giới trẻ đang trở nên đáng lo ngại. Theo báo cáo Digital 2024 Vietnam, tính đến đầu năm 2024, Việt Nam có khoảng 72,7 triệu người sử dụng mạng xã hội, chiếm hơn 73% dân số, tăng gần 10% so với năm 2023, trong đó giới trẻ là nhóm sử dụng thường xuyên nhất. Những số liệu trong báo cáo Digital 2024 Vietnam cho thấy mạng xã hội đã trở thành một phần rất phổ biến trong đời sống người Việt, đặc biệt là giới trẻ. Việc hơn 73% dân số sử dụng mạng xã hội và mức tăng gần 10% so với năm 2023 phản ánh rõ xu hướng lệ thuộc ngày càng lớn vào thế giới ảo. Điều này cũng lý giải vì sao một bộ phận giới trẻ dễ sao nhãng học tập, công việc và dần thờ ơ với trách nhiệm cá nhân. Nếu không có sự kiểm soát và định hướng đúng đắn, thực trạng ấy sẽ còn tiếp tục gây ra nhiều hệ lụy lâu dài cho xã hội. Việc dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội khiến không ít bạn trẻ sao nhãng học tập, công việc, thờ ơ với trách nhiệm cá nhân và dễ né tránh khi mắc sai lầm. Lối sống vô trách nhiệm của giới trẻ đã và đang để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng. Trước hết, bản thân người trẻ dễ mất phương hướng sống, giảm khả năng tự lập, học tập và công việc sa sút. Khi quen né tránh trách nhiệm và đổ lỗi cho hoàn cảnh, họ khó hình thành bản lĩnh và ý chí vươn lên. Không chỉ vậy, các mối quan hệ gia đình và xã hội cũng dần trở nên lỏng lẻo khi giới trẻ thờ ơ với những người xung quanh. Về lâu dài, thực trạng này còn làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực và ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bền vững của xã hội.

Hơn nữa, lối sống vô trách nhiệm của một bộ phận giới trẻ hiện nay không chỉ thể hiện ở thói quen sống buông thả mà còn rõ rệt qua việc sử dụng mạng xã hội thiếu kiểm soát. Theo báo cáo Vietnam Social Media Trends & User Behavior cập nhật năm 2025, các nền tảng như TikTok, Facebook, YouTube thu hút lượng người dùng rất lớn ở Việt Nam và tỷ lệ sử dụng trong nhóm trẻ luôn ở mức cao, với phần lớn các bạn trẻ tương tác hàng ngày trên các nền tảng này. Nhiều ý kiến cho rằng thói quen này làm giới trẻ dễ bị “sa lầy” vào thế giới ảo, khiến họ mất thời gian cho học tập, công việc và thiếu tinh thần trách nhiệm trong cuộc sống. Từ thực trạng ấy, những hậu quả của lối sống vô trách nhiệm ngày càng trở nên nặng nề. Trước hết, nhiều người trẻ dễ mất phương hướng sống và giảm tinh thần phấn đấu, vì dành quá nhiều thời gian trên mạng xã hội thay vì chịu trách nhiệm với mục tiêu cá nhân. Việc lệ thuộc vào thế giới ảo khiến họ thiếu kỹ năng tự lập và dễ bỏ lỡ cơ hội học tập, làm việc thực tế. Chưa kể, thói quen sử dụng mạng xã hội kéo dài còn được nghiên cứu liên hệ với các vấn đề tâm lý như căng thẳng, rối loạn giấc ngủ và triệu chứng lo âu – biểu hiện của sức khỏe tinh thần bị tác động tiêu cực. Các mối quan hệ gia đình và xã hội cũng chịu ảnh hưởng khi người trẻ thờ ơ với những kết nối ngoài đời thực. Rõ ràng, những bằng chứng từ thực tế cho thấy việc duy trì lối sống vô trách nhiệm không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn đe dọa đến chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của xã hội.

Để hạn chế lối sống vô trách nhiệm ở giới trẻ, trước hết mỗi người trẻ cần nâng cao ý thức tự rèn luyện, biết sống có mục tiêu và dám chịu trách nhiệm với hành động của bản thân. Giới trẻ cần sử dụng mạng xã hội một cách tỉnh táo, có chọn lọc, tránh lệ thuộc vào thế giới ảo và lãng phí thời gian. Gia đình phải quan tâm, giáo dục con em từ sớm về tinh thần tự giác, trách nhiệm và nếp sống kỷ luật. Bên cạnh đó, nhà trường cần tăng cường giáo dục đạo đức, kỹ năng sống và trách nhiệm công dân cho học sinh, sinh viên. Cuối cùng, xã hội cần chung tay xây dựng môi trường sống lành mạnh để định hướng và giúp giới trẻ hoàn thiện nhân cách.

Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng:" Giới trẻ sống vô trách nhiệm là điều khó tránh khỏi trong xã hội hiện đại, do áp lực học tập, công việc và ảnh hưởng mạnh mẽ của công nghệ". Quan điểm này có phần đúng vì môi trường sống ngày nay đặt ra nhiều thách thức đối với người trẻ. Nhưng không thể vì thế mà biện minh cho lối sống buông thả, thiếu ý thức trách nhiệm. Dù trong hoàn cảnh nào, mỗi cá nhân vẫn cần chịu trách nhiệm với hành động và lựa chọn của mình. Việc sống có trách nhiệm không chỉ là yêu cầu của xã hội mà còn là thước đo nhân cách của mỗi người trẻ.

Trước đây, em cũng từng hay trì hoãn việc học và bỏ bê việc nhà, nghĩ rằng “chuyện nhỏ, không sao đâu”. Nhưng chính thói quen ấy khiến bản thân em bị điểm kém và mất lòng tin từ thầy cô, bạn bè. Em nhận ra rằng sống vô trách nhiệm không chỉ hại bản thân mà còn ảnh hưởng đến những người xung quanh. Từ đó, em cố gắng sắp xếp thời gian hợp lý, hoàn thành nghĩa vụ và quan tâm hơn đến mọi người. Giờ đây, em thấy cuộc sống nhẹ nhàng hơn, các mối quan hệ cũng tốt hơn khi biết chịu trách nhiệm cho chính hành vi của mình.

" Hãy có trách nhiệm với cuộc đời mình. Hãy biết rằng chính bạn là người sẽ đưa bạn tới nơi bạn muốn đến chứ không phải ai khác." – Les Brown. Câu nói ấy nhắc nhở chúng ta rằng không ai có thể sống thay cuộc đời mình. Mỗi quyết định, mỗi nỗ lực đều do chính bản thân chúng ta tạo ra. Nếu biết chịu trách nhiệm và cố gắng, chúng ta sẽ từng bước tiến gần hơn tới mục tiêu của mình. Vì vậy, đừng chờ đợi hay đổ lỗi cho ai khác, hãy là người dẫn đường cho chính cuộc đời mình.

Câu 1:

- Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2:

- Đối tượng trào phúng trong bài thơ là tác giả.

Câu 3:

-Từ “làng nhàng” trong bài thơ có nghĩa là thuộc vào loại tạm gọi là trung bình, không có gì nổi bật.

– Từ “làng nhàng” góp phần thể hiện thái độ xem thường, mỉa mai, cười cợt chính mình của tác giả. Bên cạnh đó, từ này còn giúp bộc lộ cảm xúc buồn bã, tủi hổ của nhà thơ khi nhận thấy mình chỉ là kẻ tầm thường, vô dụng.

Câu 4:

-Nghệ thuật trào phúng trong hai câu thơ là ẩn dụ.

– Tác dụng: Nhấn mạnh hoàn cảnh của đất nước (nước mất, bế tắc như thế cờ bí); hoàn cảnh của chính nhà thơ (chưa trọn cuộc đời làm quan đã bỏ về ở ẩn như con bạc chạy làng). Biện pháp ẩn dụ khắc họa rõ tiếng cười của tác giả tự chế nhạo mình là kẻ vô tích sự khi đất nước rơi vào cảnh khốn cùng thì bản thân chẳng thể làm gì có ích.

Câu 5:

Vào thời phong kiến, những người đỗ đạt trong các kì thi thường được khắc tên trên “bia xanh”, “bảng vàng”. Hai câu thơ chính là tiếng cười chua cay của tác giả. Ông tự cười cợt, khinh bỉ chính địa vị mà mình từng được ngồi. Dù có đỗ đạt nhưng chẳng thể làm gì trước cảnh nước mất nhà tan.

Câu 6:

- Từ nội dung, thông điệp của bài thơ, theo em, giới trẻ hiện nay cần làm những hành động sau để cống hiến, xây dựng quê hương đất nước là:

+ Cần noi theo tấm gương học tập của Bác Hồ, ra sức học hành, tích lũy tri thức, góp phần đưa đất nước phát triển với cường quốc năm châu.

+ Cần giữ gìn, bảo vệ những giá trị truyền thống nhưng cũng cần tiếp thu sự phát triển hiện đại của khoa học công nghệ.

+Cần rèn luyện phẩm chất đạo đức tốt đẹp sống chan hoà, đoàn kết, sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ những người xung quanh.

+ Cần tích cực, chủ động tham gia các hoạt động xã hội, tình nguyện cho những hộ dân gặp khó khăn.