Câu 1:

Trong bài thơ "Quê biển", tình cảm của nhân vật "tôi" dành cho quê hương là một sợi dây gắn bó máu thịt, vừa sâu nặng vừa đầy trăn trở. Trước hết, đó là sự thấu cảm sâu sắc đối với những nhọc nhằn của quê hương. Nhân vật "tôi" không nhìn quê bằng đôi mắt lãng mạn hóa mà nhìn bằng sự trải nghiệm: từ ngôi nhà "chênh vênh" sau bão đến đôi mắt "trũng sâu vị muối" của mẹ. Tình yêu quê hương ấy còn hòa quyện với lòng biết ơn và sự ngưỡng vọng dành cho các thế hệ đi trước – những "ngư phủ" đã "phơi nhoài bên mép biển" để giữ làng. Hình ảnh con còng, con cáy hay hàng phi lao đều được tác giả nhân hóa để thể hiện ý niệm về sự "hóa thân", "đầu thai" của con người vào đất đai, sông nước. Cuối cùng, bao trùm lên tất cả là niềm tự hào và hy vọng. Dù cuộc đời biển giã có "bấp bênh", nhân vật "tôi" vẫn nhìn thấy vẻ đẹp của "khoang thuyền ước vọng" và tiếng sóng "thao thiết vỗ ru quê". Tình cảm ấy không chỉ là tình yêu một nơi chốn, mà là sự tự nguyện gắn kết tâm hồn mình vào nhịp đập của làng biển trăm năm.

Câu 2:

Mở bài:

Gia đình vốn được coi là bến đỗ bình yên nhất, nhưng trong dòng chảy của thời đại, bến đỗ ấy đôi khi lại dậy sóng bởi những "khoảng cách thế hệ". Để xóa nhòa ranh giới giữa ông bà, cha mẹ và con cái, chúng ta cần một chiếc cầu nối vững chắc mang tên: Sự thấu cảm. Thấu cảm giữa các thế hệ không chỉ là sự thấu hiểu bằng lý trí mà còn là sự rung cảm bằng trái tim trước những khác biệt.

Thân bài:

• Giải thích: Thấu cảm là khả năng đặt mình vào vị trí của người khác để hiểu những suy nghĩ, cảm xúc và hoàn cảnh của họ. Trong gia đình, đó là việc người trẻ hiểu cho những lo âu, rào cản của người già, và người lớn hiểu cho những khao khát, áp lực của thế hệ trẻ.

• Ý nghĩa của sự thấu cảm:

• Xóa bỏ xung đột và khoảng cách: Mỗi thế hệ sinh ra trong một hoàn cảnh lịch sử, xã hội khác nhau (như hình ảnh người cha "vật lộn" với biển cả và người con "giong hồn làng ra khơi" trong thơ Nguyễn Doãn Việt). Sự thấu cảm giúp chúng ta ngừng phán xét những quan điểm khác biệt, từ đó giảm bớt những cuộc tranh cãi vô nghĩa về lối sống hay định hướng tương lai.

• Gìn giữ và tiếp nối các giá trị truyền thống: Khi con cái thấu cảm với những vất vả của cha mẹ, họ sẽ biết trân trọng giá trị của lao động và nguồn cội. Ngược lại, khi cha mẹ thấu cảm với ước mơ của con, họ sẽ trở thành bệ phóng vững chắc nhất để con tự tin bước vào đời. Sự thấu cảm chính là sợi dây duy trì "mảnh lưới trăm năm" của gia đình.

• Xây dựng sức mạnh tinh thần: Một gia đình thấu cảm là nơi mỗi thành viên cảm thấy được lắng nghe và tôn trọng. Điều này tạo ra một màng lọc bảo vệ con người trước những áp lực khắc nghiệt của xã hội hiện đại, giúp giảm thiểu các vấn đề tâm lý và sự cô độc ngay trong chính ngôi nhà của mình.

• Phản đề và bài học:

• Thực tế, không ít gia đình vẫn tồn tại sự "áp đặt" dưới danh nghĩa tình yêu hoặc sự "nổi loạn" thiếu suy nghĩ. Để có thấu cảm, cần sự nỗ lực từ cả hai phía. Người lớn cần bớt khắt khe, học cách lắng nghe ngôn ngữ của thời đại mới. Người trẻ cần bớt cái tôi, học cách quan sát những vết chân chim trên mắt mẹ, mái đầu bạc của cha sau những "đêm đợi biển" của cuộc đời.

Kết bài:

Sự thấu cảm giữa các thế hệ không phải là việc buộc ai đó phải thay đổi để giống mình, mà là việc chấp nhận và yêu thương những khác biệt của nhau. Khi dòng chảy cảm xúc giữa các thành viên được khơi thông, gia đình sẽ thực sự là nơi "ăm ắp những khoang thuyền ước vọng", là điểm tựa để mỗi cá nhân vươn mình ra biển lớn cuộc đời. Hãy bắt đầu bằng một lời hỏi han chân thành hay một ánh nhìn thấu hiểu ngay hôm nay.

Câu 1:

Văn bản trên được viết theo thể thơ tự do. (Số chữ trong các dòng không bằng nhau, nhịp điệu linh hoạt theo cảm xúc).

Câu 2:

Trong bài thơ có nhiều hình ảnh biểu tượng, bạn có thể chọn một trong các hình ảnh sau:

• Cánh buồm (nghiêng): Biểu tượng cho sự vươn xa, khát khao chinh phục biển cả nhưng cũng chứa đựng sự vất vả, bấp bênh.

• Mắt lưới (mái nhà hình mắt lưới): Biểu tượng cho sự gắn kết chặt chẽ giữa con người với nghề biển, cuộc đời họ đan cài vào nhau như những mắt lưới.

• Hàng phi lao: Biểu tượng cho sức sống kiên cường, dẻo dai của con người trước bão táp thiên tai.

Câu 3:

• Về cảm xúc: Thể hiện sự xót xa, thương cảm sâu sắc của người con trước sự hy sinh thầm lặng của mẹ. Hình ảnh "đợi biển" gợi lên tâm trạng lo âu, phấp phỏng của người phụ nữ hậu phương khi người thân đang đối mặt với sóng gió.

• Về chủ đề: Khắc họa vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ miền biển: kiên nhẫn, chịu thương chịu khó. Đồng thời, nó nhấn mạnh sự khắc nghiệt của nghề biển – một công việc đánh đổi bằng thanh xuân, sức khỏe và sự bình yên của người ở lại.

Câu 4:

Hình ảnh này cho thấy cái nhìn sâu sắc của tác giả về làng chài:

• Cuộc sống gắn bó máu thịt: Làng không chỉ là nơi ở mà là một "mảnh lưới" khổng lồ. Mọi sinh hoạt, hơi thở, mùi vị (vị cá, vị cua) đều gắn liền với nghề biển.

• Truyền thống bền vững: "Trăm năm" và "cha ông phơi nhoài" khẳng định đây là một nghề cha truyền con nối, một truyền thống lâu đời được vun đắp bằng mồ hôi, xương máu của nhiều thế hệ.

• Sự gắn kết cộng đồng: Như những mắt lưới đan chặt, con người làng biển gắn bó, đoàn kết với nhau để cùng tồn tại trước sự bao la và khắc nghiệt của đại dương.

Câu 5:

Hình ảnh con người làng biển trong bài thơ là minh chứng sống động cho giá trị của sự lao động bền bỉ. Trong cuộc sống hôm nay, sự nhẫn nại không chỉ giúp chúng ta vượt qua những "trận bão" của cuộc đời mà còn là chìa khóa để kiến tạo nên những giá trị bền vững. Lao động bền bỉ giúp con người rèn luyện bản lĩnh, không gục ngã trước khó khăn và biết trân trọng những thành quả mình làm ra. Chính từ sự "lặn lội", kiên trì ấy, chúng ta mới có thể viết nên câu chuyện cuộc đời đầy ý nghĩa và đóng góp giá trị cho xã hội. Suy cho cùng, giá trị của con người không nằm ở đích đến mà nằm ở hành trình nỗ lực không ngừng nghỉ để hiện thực hóa những "khoang thuyền ước vọng".

Câu 1:

Nhân vật phu nhân họ Nguyễn trong tác phẩm là hình tượng tiêu biểu cho vẻ đẹp toàn diện của người phụ nữ Việt Nam dưới góc nhìn của Đoàn Thị Điểm: tài năng, đức hạnh và thủy chung. Trước hết, bà hiện thân cho mẫu hình phụ nữ trí thức mẫu mực với "nghi dung thanh nhã", "giỏi văn thơ" và khéo léo trong nữ công gia chánh. Vẻ đẹp của bà không chỉ nằm ở hình thức mà còn ở chiều sâu tâm hồn và trí tuệ; bà chính là người cộng sự đắc lực, khuyên nhủ chồng trở thành vị quan cần mẫn. Tuy nhiên, điểm rực rỡ nhất ở nhân vật này chính là lòng lòng thủy chung son sắt đến cực đoan. Nỗi đau mất chồng khiến bà "lòng chết hình còn", coi cuộc sống nhân gian không còn ý nghĩa. Hành động quyên sinh bằng chiếc áo la y – kỷ vật của chồng – không phải là sự yếu đuối, mà là lời khẳng định đanh thép cho quan niệm về một tình yêu bất diệt, vượt lên trên cái chết. Qua nhân vật, tác giả không chỉ ngợi ca phẩm giá "tiết hạnh" của phụ nữ thời phong kiến mà còn thể hiện cái nhìn đầy nhân văn, trân trọng đối với những tâm hồn sống chết vì tình nghĩa.

Câu 2:

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, hình ảnh những sĩ phu, trí thức hết lòng vì nước luôn là biểu tượng cao đẹp cho nhân cách Việt Nam. Từ nhân vật Đinh Hoàn trong "Truyện người liệt nữ ở An Ấp" – một vị tiến sĩ trẻ tuổi "chết về việc nước", băn khoăn cho đến hơi thở cuối cùng vì "việc nước chưa lo trọn vẹn" – chúng ta cần nhìn nhận sâu sắc về trách nhiệm của người trí thức đối với vận mệnh quốc gia trong mọi thời đại.

Giải thích về người trí thức: Trí thức không chỉ là những người có học vấn cao, có bằng cấp, mà quan trọng hơn, họ là những người có năng lực tư duy độc lập, có lương tri và ý thức trách nhiệm cao cả trước các vấn đề của xã hội.

• Trách nhiệm của trí thức qua hình tượng Đinh Hoàn:

• Đinh Hoàn là đại diện cho tầng lớp trí thức phong kiến với lý tưởng "trung quân ái quốc". Ông đi sứ, dấn thân vào nơi gian nan để thực hiện bang giao, lo cho sự thái bình của đất nước.

• Cái chết của ông tại nơi đất khách quê người khi đang thực thi nhiệm vụ là minh chứng cao nhất cho tinh thần trách nhiệm: đặt lợi ích quốc gia lên trên mạng sống cá nhân.

• Trách nhiệm của trí thức trong bối cảnh hiện đại:

• Cống hiến trí tuệ: Trong kỷ nguyên số và kinh tế tri thức, người trí thức là lực lượng nòng cốt để đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu. Họ cần dùng kiến thức chuyên môn để sáng tạo, phát minh và giải quyết các bài toán cấp thiết của thực tiễn.

• Vai trò dẫn dắt và phản biện: Trí thức cần có cái nhìn sắc bén để nhận diện những mặt trái của xã hội, dám nói lên tiếng nói của sự thật và đóng góp những giải pháp tâm huyết để xây dựng bộ máy quản lý hiệu quả hơn.

• Giữ gìn giá trị đạo đức: Giống như Đinh Hoàn luôn "tự sửa mình theo khuôn phép", người trí thức hiện đại cần là tấm gương về lối sống văn hóa, giữ gìn bản sắc dân tộc trước làn sóng hội nhập toàn cầu.

• Mở rộng và phản đề: Đáng buồn thay, vẫn còn một bộ phận "trí thức ngủ quên", chỉ lo vun vén lợi ích cá nhân, ngại va chạm hoặc sử dụng trí tuệ vào những mục đích sai trái. Điều này không chỉ là sự lãng phí nguồn lực mà còn là sự xói mòn về đạo đức xã hội.

Tóm lại, dù ở thời đại của Đinh Hoàn hay thời đại ngày nay, trí thức luôn là "nguyên khí của quốc gia". Trách nhiệm của người trí thức không dừng lại ở việc trau dồi kiến thức mà phải là sự dấn thân, cống hiến. Thế hệ trẻ hôm nay cần nỗ lực học tập, rèn luyện cả tài lẫn đức để tiếp nối tinh thần của những bậc tiền nhân, viết tiếp những trang sử vẻ vang cho dân tộc bằng trí tuệ và trái tim nồng nàn yêu nước.

Câu 1:

Văn bản trên thuộc thể loại: Truyền kì (nằm trong tập Truyền kì tân phả).

• Dấu hiệu: Sự kết hợp giữa yếu tố thực (nhân vật, địa danh có thật) và yếu tố ảo (hồn ma, báo mộng).

Câu 2:

Văn bản viết về đề tài: Người phụ nữ (cụ thể là người phụ nữ trí thức, đức hạnh, lòng thủy chung son sắt của người vợ đối với chồng trong xã hội phong kiến).

Câu 3:

• Các yếu tố kì ảo:

• Cuộc gặp gỡ trong mơ giữa phu nhân và linh hồn Đinh Hoàn (chồng bà).

• Sự xuất hiện của "trận thanh phong" và việc linh hồn ông biến mất vào hư không.

• Chi tiết "linh ứng" khi người dân cầu đảo tại đền thờ phu nhân sau khi bà mất.

• Tác dụng:

• Về nội dung: Khẳng định tình nghĩa vợ chồng sâu nặng, vượt qua cả ranh giới sinh tử. Thể hiện sự tôn vinh của tác giả đối với phẩm hạnh của phu nhân (chết đi vẫn linh hiển).

• Về nghệ thuật: Làm cho câu chuyện thêm phần lung linh, huyền ảo, tăng sức hấp dẫn và giúp giải tỏa những bi kịch thực tại bằng niềm tin vào thế giới tâm linh.

Câu 4:

• Tác dụng:

• Làm cho lời văn trở nên súc tích, trang trọng, phù hợp với tầng lớp trí thức của nhân vật.

• So sánh, đối chiếu số phận nhân vật với những tấm gương xưa để làm nổi bật lòng trinh bạch, thủy chung và lí tưởng sống của người liệt nữ.

• Ấn tượng cá nhân (Gợi ý):

• Bạn có thể chọn điển tích "Hòn vọng phu" hoặc "Lục Châu".

• Lí do: Ví dụ với điển tích Lục Châu: Nó cho thấy quan niệm về cái chết để bảo toàn danh tiết thời bấy giờ. Phu nhân dù thấu hiểu những điển tích đó nhưng bà chọn cái chết không phải để "mua danh" mà vì lòng yêu thương chồng chân thành, "lòng chết hình còn", tạo nên cái nhìn nhân văn hơn về việc quyên sinh.

Câu 5:

• Các chi tiết thể hiện sự kết hợp giữa các cõi:

• Cõi trần (thực): Làng An Ấp, Yên Kinh (Trung Quốc), buồng văn, đền thờ.

• Cõi tiên/âm (ảo): "Thiên Đình", "thiên tào" (nơi Đinh Hoàn làm việc sau khi mất), không gian trong giấc mơ nơi người sống và người chết đối thoại.

• Tác dụng:

• Mở rộng biên độ không gian cho tác phẩm, không chỉ bó hẹp ở cõi thực hữu hình mà vươn tới cõi tâm linh vô hình.

• Tạo sự giao thoa giữa "người" và "thần", khẳng định những người có công với nước, có tình với đời như vợ chồng Đinh Hoàn sẽ bất tử trong không gian thiêng liêng.

• Thể hiện quan niệm "sinh kí tử quy" (sống gửi thác về) và niềm an ủi cho những số phận bi kịch ở cõi thế.

Câu 1:

Hình tượng Đất nước trong đoạn trích thơ của Bằng Việt mang ý nghĩa sâu sắc, là sự hợp nhất kỳ diệu giữa quá khứ đau thương và hiện tại hồi sinh. Đất nước không chỉ là một khái niệm trừu tượng, mà được cụ thể hóa bằng những hình ảnh cảm động, gần gũi: là gạch vụn chiến tranh đang được thay thế bằng người đang tới dựng nhà, là nhịp cầu đã sập được nối lại bằng nhịp cầu mới vươn tay. Hình tượng này còn gắn liền với con người Việt Nam – những bàn tay vun quén, vóc dáng cần cù và cả một thế hệ đã sinh trong thời có triệu tấn bom rơi nhưng vẫn mạnh mẽ tung tăng vào lớp Một hay bắt đầu may áo cưới. Ý nghĩa cốt lõi của hình tượng Đất nước chính là sự chuyển giao và kế thừa sức sống: lấy kỷ niệm... diết da và loé sáng của thời chiến để truyền sức sống vào công cuộc xây dựng hoà bình hôm nay. Hình tượng Đất nước của Bằng Việt là minh chứng cho tinh thần quật cường, lạc quan vĩnh cửu, khẳng định rằng mọi sự hy sinh đều đã đơm hoa kết trái thành vị ngọt của độc lập, tự do, gắn kết từ Tháng Tám ban đầu.

Câu 2:

Lịch sử là môn học về quá khứ, nhưng sức sống của lịch sử lại nằm ở hiện tại, trong cảm xúc của người tiếp nhận. Ý kiến: "Chúng ta không xúc động trước những bài giảng lịch sử. Chúng ta xúc động trước những người làm nên lịch sử" đã chạm đến bản chất của sự kết nối cảm xúc ấy, khẳng định rằng chính những nhân vật, những hành động cụ thể của con người mới là yếu tố tạo nên sự lay động và truyền cảm hứng mạnh mẽ nhất.

Trước hết, "những bài giảng lịch sử" thường là những dữ kiện khô khan, những chuỗi sự kiện, con số và niên đại. Chúng mang tính khách quan, cần thiết để định hình kiến thức, nhưng thiếu đi hơi thở và sự ấm áp của đời sống. Việc ghi nhớ 10 trận đánh hay 20 đạo luật không tự thân nó tạo ra sự đồng cảm. Trong khi đó, "những người làm nên lịch sử" lại là hiện thân của lòng dũng cảm, sự hy sinh, tình yêu thương và khát vọng tự do. Họ là những con người bằng xương bằng thịt, đối mặt với những lựa chọn sinh tử, mang trong mình những câu chuyện bi tráng.

Sự xúc động mà chúng ta tìm kiếm là sự đồng cảm nhân loại. Khi bài giảng lịch sử nhắc đến "Chiến dịch Điện Biên Phủ", chúng ta ghi nhận một thắng lợi quân sự. Nhưng khi chúng ta đọc về anh hùng Tô Vĩnh Diện lấy thân mình chèn pháo, hay Bế Văn Đàn lấy vai làm giá súng, chúng ta không còn tiếp nhận thông tin nữa, mà là đang chứng kiến một hành động hy sinh phi thường.  Cảm xúc trào dâng lúc ấy là sự ngưỡng mộ và biết ơn trước một con người đã dám đặt lợi ích dân tộc lên trên sinh mạng cá nhân.

Tương tự, khi học về Cải cách ruộng đất hay những chính sách kinh tế lớn, chúng ta có thể thấy những biểu đồ và số liệu. Nhưng chúng ta sẽ thực sự xúc động khi thấy hình ảnh những người nông dân lần đầu tiên được cầm trên tay mảnh đất của mình, hay những chiến sĩ thi đua lao động quên mình trong những ngày đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đó là những khoảnh khắc lịch sử được nhân cách hóa, khi những sự kiện vĩ mô được thu nhỏ lại thành những cảm xúc cá nhân, chân thật.

Ý kiến này cũng chính là một lời nhắc nhở quan trọng về phương pháp truyền tải lịch sử. Để lịch sử không trở thành gánh nặng của trí nhớ, người kể cần phải chuyển đổi từ việc liệt kê sự kiện sang việc kể chuyện về con người. Thay vì chỉ nói về "thất bại của triều đình", hãy kể về nỗi đau của một vị vua mất nước. Thay vì chỉ nói về "chiến thắng của dân tộc", hãy kể về niềm vui vỡ òa của một người mẹ gặp lại con sau chiến tranh. Chỉ khi đó, lịch sử mới thực sự chạm được vào trái tim người nghe, trở thành bài học đạo đức, bài ca về lòng yêu nước và ý chí vươn lên.

Tóm lại, sự thật lịch sử được chứa đựng trong những bài giảng, nhưng linh hồn của lịch sử lại nằm trong hành động và tinh thần của những người làm nên nó. Sự xúc động không đến từ những con số vô hồn, mà đến từ sự đồng cảm sâu sắc với những con người đã sống, chiến đấu và hy sinh vì đất nước. Chính sự kết nối cảm xúc này là động lực mạnh mẽ nhất để thế hệ hôm nay trân trọng quá khứ, gìn giữ hiện tại và kiến tạo tương lai.

Câu 1:

Thể thơ của đoạn trích là thơ tự do 

Số chữ trong mỗi câu không cố định

Câu 2:

Đoạn thơ trên thể hiện cảm xúc tự hào, xúc động mạnh mẽ, pha lẫn niềm biết ơn sâu sắc và tin tưởng lạc quan của nhân vật trữ tình đối với đất nước và con người Việt Nam.

Câu 3:

Biện pháp tu từ nổi bật được sử dụng là Nghệ thuật đối lập (tương phản).

- Tác dụng:

• Làm nổi bật giá trị của hòa bình: Sự đối lập này nhấn mạnh rằng những hạnh phúc, niềm vui tưởng chừng giản dị (như được đi học, được cưới hỏi) lại phải đánh đổi bằng cả một quá trình đấu tranh, hy sinh khốc liệt của thế hệ trước.

• Khắc sâu sự phi thường của con người Việt Nam: Các thế hệ sinh ra trong lửa đạn nhưng vẫn vươn lên mạnh mẽ, vẫn giữ trọn niềm tin vào tương lai, kiên cường vượt qua đổ nát để xây dựng cuộc sống mới.

• Tạo ấn tượng sâu sắc về lịch sử: Nhắc nhở người đọc về một sự thật lịch sử không thể quên: Thế hệ hôm nay đang thừa hưởng thành quả của sự hy sinh to lớn.

Câu 4:

Trong câu thơ cuối: Vị ngọt vẫn theo ta, từ Tháng Tám ban đầu!, “vị ngọt” là vị của niềm vui, hạnh phúc, và thành quả cách mạng/hòa bình.

Câu 5:

Từ nội dung đoạn trích, tôi nhận thấy ý nghĩa của lòng yêu nước là vô cùng sâu sắc và mang tính kế thừa.

Câu 1:

Bức tranh quê trong đoạn thơ của Đoàn Văn Cừ hiện lên với vẻ đẹp mộc mạc, yên bình và thấm đượm hơi thở cuộc sống thôn quê Việt Nam. Âm thanh “võng… kẽo kẹt” quen thuộc gợi cảm giác thân thuộc, gợi nhớ những nếp nhà giản dị. Hình ảnh “con chó ngủ lơ mơ”, “bóng cây lơi lả bên hàng dậu” cho thấy nhịp sống chậm rãi, thanh thản của một đêm hè nơi làng quê. Không gian “người im, cảnh lặng tờ” càng làm nổi bật vẻ đẹp tĩnh lặng, trong trẻo mà chỉ những ai thực sự gắn bó với làng quê mới cảm nhận hết. Bên cạnh đó, những hình ảnh sinh hoạt đời thường như ông lão nằm nghỉ giữa sân, thằng bé đứng ngắm bóng mèo dưới chân khiến bức tranh trở nên sống động và giàu tình cảm. Ánh trăng lấp loáng trên tàu cau phủ lên cảnh vật một vẻ lung linh, dịu mát, gợi vẻ đẹp cổ kính, thơ mộng của làng Việt xưa. Qua đoạn thơ, ta cảm nhận được tình yêu tha thiết của tác giả dành cho quê hương cùng vẻ đẹp bình dị mà sâu lắng của cuộc sống nông thôn.

Câu 2:

Tuổi trẻ luôn được xem là quãng thời gian đẹp nhất của đời người – thời của nhiệt huyết, ước mơ và những hoài bão lớn lao. Trong bối cảnh xã hội hiện đại đầy biến động, sự nỗ lực hết mình của tuổi trẻ càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Nỗ lực không chỉ là cố gắng để đạt mục tiêu, mà còn là thái độ sống, là cách mỗi bạn trẻ khẳng định bản thân, tạo nên giá trị cho chính mình và đóng góp cho cộng đồng.

Trước hết, nỗ lực là chìa khóa của thành công. Không ai sinh ra đã hoàn hảo hay giỏi giang. Chỉ bằng sự kiên trì, chăm chỉ, mỗi người mới có thể biến ước mơ thành hiện thực. Những tấm gương như vận động viên thể thao, học sinh nghèo vượt khó hay những bạn trẻ khởi nghiệp đều cho thấy một điều: tài năng chỉ nảy nở khi con người biết nỗ lực bền bỉ. Thời đại ngày nay đòi hỏi sự cạnh tranh cao, nếu tuổi trẻ không chủ động rèn luyện kiến thức, kỹ năng và bản lĩnh, rất dễ bị tụt lại phía sau.

Bên cạnh đó, nỗ lực còn là cách để tuổi trẻ khám phá bản thân. Khi dám thử thách mình trong những mục tiêu lớn, ta mới hiểu mình mạnh ở đâu, yếu ở đâu, và có thể tiến xa đến mức nào. Sự nỗ lực giúp người trẻ học được tinh thần kỷ luật, trách nhiệm và khả năng vượt qua giới hạn. Đó là hành trang quan trọng để bước vào đời một cách tự tin và vững vàng.

Tuy nhiên, trong thực tế vẫn có một bộ phận thanh niên sống thụ động, dễ bỏ cuộc, chỉ muốn hưởng thụ mà không muốn cố gắng. Một số khác lại nỗ lực theo hướng sai lầm: chạy theo thành công nhanh, so sánh bản thân với người khác, từ đó dễ rơi vào áp lực và mất phương hướng. Điều tuổi trẻ cần là sự nỗ lực đúng hướng: đặt mục tiêu rõ ràng, kiên trì tiến bước nhưng không đánh mất giá trị bản thân.

Để nỗ lực hết mình, người trẻ cần xây dựng thói quen học tập suốt đời, rèn luyện sức khỏe, phát triển các mối quan hệ tốt đẹp và giữ tinh thần lạc quan. Nỗ lực không phải là làm việc kiệt sức, mà là biết ưu tiên điều quan trọng, biết đứng dậy sau thất bại và kiên định với ước mơ.

Sự nỗ lực hết mình của tuổi trẻ không chỉ đem lại thành công cá nhân mà còn tạo nên sức mạnh cho xã hội. Một thế hệ trẻ dám ước mơ, dám hành động sẽ góp phần xây dựng đất nước phát triển, văn minh và nhân ái hơn. Vì vậy, mỗi bạn trẻ hãy biết trân trọng thanh xuân và cố gắng hết sức mình để tương lai rộng mở hơn từng ngày.

Câu 1:

→ Ngôi thứ ba, người kể chuyện giấu mình, kể lại sự việc một cách khách quan.

Câu 2:

Một số chi tiết thể hiện điều đó:

• Khi mẹ xuống ở cùng, Bớt rất mừng, không hề trách móc.

• Chị chỉ nhắc nhẹ mẹ “nghĩ kĩ” chứ không than trách.

• Chị ôm lấy mẹ, trấn an: “Con có nói gì đâu…”.

• Chị chăm lo cho mẹ, tạo điều kiện để mẹ sống vui vẻ cùng gia đình mình.

→ Những chi tiết này cho thấy Bớt không giận mẹ.

Câu 3:

→ Bớt là người:

• Nhân hậu, vị tha, không oán trách mẹ dù từng chịu thiệt thòi.
• Hiếu thảo, luôn lo lắng, quan tâm đến mẹ.
• Chịu thương chịu khó, vừa làm công tác vừa nuôi con.
• Sống có trách nhiệm, luôn cố gắng thu xếp cuộc sống tốt hơn cho gia đình.

Câu 4:

→ Hành động và lời nói này:

• Thể hiện tình yêu thương, sự cảm thông và bao dung của Bớt dành cho mẹ.
• Giúp xóa tan mặc cảm và ân hận của mẹ về việc phân biệt đối xử trước kia.
• Khẳng định rằng với Bớt, mẹ vẫn luôn quan trọng, và quá khứ không còn là điều làm chị buồn.

Câu 5:

Thông điệp:

→ Tình yêu thương và sự bao dung trong gia đình có thể hàn gắn mọi tổn thương.

Lí giải:

• Trong văn bản, dù mẹ từng phân biệt đối xử, Bớt vẫn yêu thương, chăm sóc, mở lòng với mẹ.
• Chính sự bao dung của Bớt giúp mẹ bớt day dứt, giúp gia đình đoàn tụ, ấm áp hơn.
• Trong cuộc sống hôm nay, khi nhiều gia đình xảy ra mâu thuẫn, sự thấu hiểu và bao dung càng cần thiết để giữ gìn hạnh phúc.

Câu 1:

Môi trường có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự sống của con người, và bảo vệ môi trường chính là bảo vệ tương lai của mỗi chúng ta. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, thiên tai xảy ra với tần suất dày đặc, tài nguyên cạn kiệt và hệ sinh thái bị tàn phá, việc bảo vệ môi trường đã không còn là lời kêu gọi chung chung mà là nhiệm vụ cấp thiết. Môi trường là nơi cung cấp không khí, nước, đất và các nguồn sống thiết yếu; vì vậy, một môi trường ô nhiễm sẽ kéo theo hàng loạt hậu quả như bệnh tật, thiếu lương thực và sự suy giảm chất lượng cuộc sống. Bảo vệ môi trường còn góp phần gìn giữ vẻ đẹp thiên nhiên, bảo vệ đa dạng sinh học và gìn giữ không gian sống cho các thế hệ mai sau. Mỗi người trẻ hôm nay cần ý thức rõ rằng việc bảo vệ môi trường bắt đầu từ những hành động nhỏ: tiết kiệm điện nước, hạn chế rác thải nhựa, trồng cây và sống xanh hơn mỗi ngày. Chỉ khi con người thay đổi thái độ và hành vi, môi trường mới có thể hồi phục. Vì thế, bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm, mà còn là biểu hiện của tình yêu đối với cuộc sống và hành tinh này.

Câu 2:

Trong truyền thống văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ là một trong những biểu tượng đẹp, thể hiện khát vọng sống thanh cao, thoát khỏi vòng danh lợi để trở về với thiên nhiên, tìm sự an nhiên cho tâm hồn. Hai bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ thu của Nguyễn Khuyến đều khắc họa hình tượng người ẩn sĩ, nhưng mỗi tác giả lại thể hiện phong thái và tâm thế riêng, tạo nên những điểm tương đồng và khác biệt thú vị.

Trước hết, cả hai bài thơ đều thể hiện tinh thần thoát tục, tìm về cuộc sống thanh nhàn giữa thiên nhiên. Trong bài Nhàn, Nguyễn Bỉnh Khiêm khẳng định rõ quan niệm sống của mình: “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn, người đến chốn lao xao”. Nhà thơ lựa chọn sự “dại” – tức là từ bỏ danh lợi – để sống chan hòa với thiên nhiên trong sự tự do tuyệt đối. Thiên nhiên hiện lên gần gũi: “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá”, “Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”, cho thấy một cuộc sống giản dị nhưng tự tại. Tương tự, trong bài thơ của Nguyễn Khuyến, thiên nhiên mùa thu trở thành không gian trú ngụ của tâm hồn: bầu trời xanh ngắt, cần trúc phơ phất, nước biếc, bóng trăng… gợi cảm giác tĩnh lặng và thanh sạch. Người ẩn sĩ trong thơ Nguyễn Khuyến cũng hòa vào cảnh thu, sống trong sự tĩnh tại và yên bình.

Tuy giống nhau ở quan niệm lấy thiên nhiên làm chốn trú ẩn cho tâm hồn, hai bài thơ lại khác nhau trong sắc thái biểu hiện tâm trạng. Nguyễn Bỉnh Khiêm là người chủ động chọn lối sống ẩn dật, thể hiện một nhân cách cứng cỏi, ung dung. Ông nhìn cuộc đời bằng ánh mắt thấu hiểu, coi phú quý “tựa chiêm bao”, từ đó toát lên tinh thần triết lí sâu sắc. Hình tượng ẩn sĩ ở đây mang màu sắc triết nhân, ổn định, dứt khoát, không vướng bận ưu phiền. Ngược lại, Nguyễn Khuyến lại phảng phất nỗi buồn. Giữa cảnh thu đẹp nhưng hiu hắt, tiếng ngỗng kêu xa, hoa năm ngoái còn sót lại đều gợi sự tiếc nuối và lặng lẽ. Khi “nhân hứng cũng vừa toan cất bút”, nhưng lại “thẹn với ông Đào”, ông bộc lộ tâm trạng ngại ngần, tự thấy mình chưa đạt đến bậc cao nhân của cổ nhân. Người ẩn sĩ trong thơ Nguyễn Khuyến nhuốm màu cô đơn, u hoài, phản ánh tâm trạng của một trí thức yêu nước trong thời buổi khó khăn của đất nước.

Có thể thấy, hình tượng người ẩn sĩ trong hai bài thơ đều đẹp và giàu giá trị nhân văn. Họ đều chọn thiên nhiên làm nơi trú ngụ để giữ trọn nhân cách trước cuộc đời đen bạc. Tuy nhiên, Nguyễn Bỉnh Khiêm thể hiện sự ung dung, dứt khoát của một bậc hiền triết, còn Nguyễn Khuyến lại thể hiện tâm sự kín đáo và nỗi buồn thời thế của một kẻ sĩ yêu nước. Sự khác biệt ấy vừa phản ánh tính cách cá nhân vừa thể hiện bối cảnh xã hội và tâm trạng của từng nhà thơ.

Như vậy, hai bài thơ dù ở hai thời kì khác nhau nhưng cùng góp phần hoàn thiện hình tượng người ẩn sĩ trong văn học Việt Nam: đó là mẫu người sống thanh cao, hướng về thiên nhiên, đề cao sự tự tại và nhân cách. Qua đó, người đọc có thể hiểu hơn vẻ đẹp tâm hồn của những trí thức xưa – những con người biết tìm hạnh phúc trong sự giản dị và thanh sạch, đồng thời vẫn giữ tấm lòng dành cho quê hương và cuộc đời.

Câu 1:

Tiếc thương sinh thái là nỗi đau khổ, buồn thương trước những mất mát về sinh thái (như sự biến mất của loài sinh vật, thay đổi cảnh quan…), những mất mát đã xảy ra hoặc được dự đoán sẽ xảy ra do biến đổi khí hậu, và nó khiến con người phản ứng tâm lí tương tự như khi mất người thân.

Câu 2:

Tác giả trình bày theo trình tự diễn giải – giải thích kết hợp nêu dẫn chứng thực tế:

• Giới thiệu khái niệm →
• Nguồn gốc thuật ngữ →
• Giải thích biểu hiện →
• Đưa ví dụ từ cộng đồng bị ảnh hưởng trực tiếp →
• Mở rộng sang người trẻ ở hậu phương.

Câu 3:

• Kết quả nghiên cứu của Ashlee Cunsolo và Neville R. Ellis (2018).
• Trường hợp cộng đồng Inuit ở Canada và nông dân Australia.
• Phát biểu của người Inuit.
• Ví dụ rừng Amazon cháy năm 2019 và phản ứng của các tộc người bản địa.
• Khảo sát quốc tế năm 2021 của Caroline Hickman với trẻ em và thanh thiếu niên ở 10 quốc gia.

Câu 4:

Tác giả tiếp cận vấn đề dưới góc độ tâm lí – tinh thần của con người, không chỉ xem biến đổi khí hậu là vấn đề môi trường mà còn là vấn đề ảnh hưởng sâu sắc đến cảm xúc, bản sắc văn hoá và đời sống tinh thần của cộng đồng.

Cách tiếp cận này nhân văn, mới mẻ và thuyết phục, giúp người đọc nhận ra mức độ nghiêm trọng của biến đổi khí hậu từ những hệ quả ít được nhìn thấy.

Câu 5:

→ Biến đổi khí hậu không chỉ tàn phá môi trường mà còn làm tổn thương tinh thần, bản sắc và đời sống con người. Vì vậy, hành động bảo vệ môi trường là trách nhiệm cấp thiết của toàn xã hội.