Câu 1

Đan Thiềm là một nhân vật đặc biệt trong trích đoạn Vũ Như Tô của Nguyễn Huy Tưởng. Bà là cung nữ nhưng mang trong mình tâm hồn của một người tri kỉ, biết trân trọng và thấu hiểu tài năng. Đan Thiềm đồng cảm sâu sắc với bi kịch của Vũ Như Tô, gọi mình là “người đồng bệnh” để thể hiện sự sẻ chia và thấu hiểu nỗi đau của người nghệ sĩ trong xã hội phong kiến. Bà không chỉ thương người mà còn có tầm nhìn vượt thời đại khi khuyên Vũ Như Tô đem tài năng phục vụ cho đất nước, cho cái đẹp trường tồn, chứ không chỉ vì bản thân hay nỗi sợ trước hiện thực tàn khốc. Đan Thiềm vừa nhân hậu, vừa tỉnh táo, vừa dũng cảm hi sinh hạnh phúc cá nhân để bảo vệ và nâng đỡ tài năng. Qua nhân vật này, tác giả thể hiện niềm trân trọng đối với những con người biết sống vì cái đẹp và giá trị lâu dài của dân tộc.

Câu 2

Trong mọi thời đại, hiền tài luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự hưng thịnh của quốc gia. Qua câu chuyện của Vũ Như Tô trong vở kịch cùng tên của Nguyễn Huy Tưởng, mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa hiền tài và sự nghiệp đất nước được thể hiện rõ nét, đồng thời gợi ra nhiều suy ngẫm sâu sắc.

Hiền tài là những con người có trí tuệ, tài năng và tâm huyết, có khả năng tạo ra giá trị lớn lao cho xã hội. Lịch sử đã chứng minh, một quốc gia muốn phát triển bền vững không thể thiếu đội ngũ hiền tài. Họ là người xây dựng nền móng văn hoá, khoa học, nghệ thuật và góp phần nâng cao vị thế đất nước. Trong tác phẩm, Vũ Như Tô là hiện thân của người nghệ sĩ tài hoa, có khát vọng tạo dựng công trình kiến trúc vĩ đại cho dân tộc. Tuy nhiên, khi hiền tài không được trọng dụng, thậm chí bị vùi dập, đất nước sẽ rơi vào trì trệ, lạc hậu.

Ngược lại, sự nghiệp quốc gia cũng là môi trường để hiền tài phát huy năng lực. Nếu đất nước biết trân trọng, tạo điều kiện cho người tài cống hiến, thì tài năng ấy sẽ được chuyển hoá thành sức mạnh chung. Lời khuyên của Đan Thiềm đã cho thấy một nhận thức đúng đắn: tài năng không nên bị chôn vùi mà cần được dùng để phục vụ non sông, dù hoàn cảnh có khắc nghiệt. Một công trình lớn không chỉ là vinh quang cá nhân mà còn là niềm tự hào dân tộc.

Tuy nhiên, mối quan hệ giữa hiền tài và quốc gia chỉ thực sự bền chặt khi được đặt trên nền tảng nhân văn. Việc lợi dụng hiền tài cho mục đích cá nhân, tàn bạo sẽ dẫn đến bi kịch, như chính số phận của Vũ Như Tô sau này. Điều đó nhắc nhở rằng quốc gia muốn phát triển phải biết dùng hiền tài đúng cách, gắn lợi ích dân tộc với hạnh phúc con người.

Ngày nay, bài học ấy vẫn còn nguyên giá trị. Một đất nước muốn đi lên cần có chính sách trọng dụng nhân tài, tạo môi trường lành mạnh để họ cống hiến. Đồng thời, mỗi người tài cũng cần ý thức trách nhiệm của mình với cộng đồng. Chỉ khi hiền tài và sự nghiệp quốc gia song hành, đất nước mới có thể phát triển bền vững và lâu dài.

Câu 1

Sự việc trong văn bản là cuộc gặp gỡ và đối thoại giữa Vũ Như Tô và Đan Thiềm, qua đó bộc lộ bi kịch của người nghệ sĩ có tài trong xã hội phong kiến và quan điểm khác nhau về việc xây dựng Cửu Trùng Đài.

Câu 2

Chỉ dẫn sân khấu:
“(Chàng rơm rớm nước mắt.)”

Các đoạn chú thích trong ngoặc vuông: [Lược một đoạn…]

Tác dụng:
Giúp người đọc/người xem hình dung rõ tâm trạng, cảm xúc, hoàn cảnh của nhân vật; làm cho nhân vật sống động, tăng tính kịch và chiều sâu bi kịch.

Câu 3

Từ “đồng bệnh” cho thấy Đan Thiềm là người đồng cảm sâu sắc với Vũ Như Tô cùng đau khổ vì tài năng bị chà đạp. Qua đó khắc họa Đan Thiềm là người hiểu nghệ sĩ, trân trọng cái đẹp và có tấm lòng tri âm, tri kỉ.

Câu 4

-Xung đột:
Giữa lý tưởng nghệ thuật cao cả của Vũ Như Tô với hiện thực xã hội tàn bạo, quyền lực phong kiến và nỗi khổ của nhân dân.

-Ý nghĩa:
Làm nổi bật bi kịch người nghệ sĩ: có tài, có tâm nhưng rơi vào hoàn cảnh lịch sử sai lầm; đặt ra vấn đề sâu sắc về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống.

Câu 5

-Ban đầu: Vũ Như Tô từ chối xây Cửu Trùng Đài, không muốn đem tài năng phục vụ bạo chúa.

-Sau đó thay đổi vì:
Được Đan Thiềm khuyên nhủ rằng tài năng phải được dùng để lưu danh cho đất nước, vượt lên hoàn cảnh cá nhân.

Tin rằng công trình lớn sẽ còn mãi với dân tộc, dù vua có mất đi

Câu 1

Văn bản Cảnh tượng đau lòng trích từ vở bi kịch Vua Lia của Shakespeare đã khắc họa sâu sắc bi kịch tinh thần của một ông vua khi rơi từ đỉnh cao quyền lực xuống tận cùng đau khổ. Vua Lia xuất hiện trong trạng thái điên loạn với những lời nói rời rạc, tưởng như vô nghĩa nhưng ẩn chứa những nhận thức sâu cay về đời sống. Trong cơn điên, ông nhận ra sự giả dối của quyền lực, sự bội bạc của con người và sự bất công của xã hội, nơi “chó được trao quyền hành” còn con người lương thiện bị chà đạp. Đặc biệt, hình ảnh vua Lia vừa điên vừa tỉnh cho thấy bi kịch lớn nhất của con người không chỉ là mất quyền lực mà là mất niềm tin vào tình thân và công lý. Qua đó, Shakespeare không chỉ thương xót cho số phận một ông vua mà còn gửi gắm tư tưởng nhân văn sâu sắc về con người trong nghịch cảnh.

Câu 2.

Nghịch cảnh là những hoàn cảnh khó khăn, thử thách, đau khổ mà con người buộc phải đối diện trong cuộc sống. Không ai mong muốn nghịch cảnh, nhưng chính nghịch cảnh lại mang những ý nghĩa to lớn đối với sự trưởng thành của mỗi con người.

Trước hết, nghịch cảnh giúp con người nhận ra giá trị thật của bản thân và cuộc đời. Khi sống trong thuận lợi, con người dễ ảo tưởng về năng lực, vị thế hay quyền lực của mình. Chỉ khi mất mát, thất bại, con người mới hiểu đâu là điều bền vững, đâu là giả tạo. Giống như vua Lia trong bi kịch của Shakespeare, chỉ khi bị phản bội và đẩy vào cảnh điên loạn, ông mới nhận ra sự mong manh của quyền lực và sự cay nghiệt của lòng người.

Thứ hai, nghịch cảnh là môi trường tôi luyện ý chí và nhân cách. Những khó khăn buộc con người phải kiên cường, học cách đứng dậy sau vấp ngã. Không có nghịch cảnh, con người dễ trở nên yếu đuối, phụ thuộc. Nhiều tấm gương trong cuộc sống đã vươn lên từ nghèo khó, bệnh tật hay thất bại để đạt được thành công và sống có ích hơn.

Bên cạnh đó, nghịch cảnh còn giúp con người thấu hiểu và cảm thông với người khác. Trải qua đau khổ, con người học được cách yêu thương, chia sẻ và sống nhân ái hơn. Những người chưa từng nếm trải mất mát thường khó đồng cảm với nỗi đau của người khác.

Tuy nhiên, nghịch cảnh chỉ có ý nghĩa tích cực khi con người đối diện và vượt qua nó bằng thái độ đúng đắn. Nếu buông xuôi, tuyệt vọng, nghịch cảnh có thể vùi dập con người. Ngược lại, nếu dám đối mặt, con người sẽ trưởng thành, mạnh mẽ và sâu sắc hơn.

Tóm lại, nghịch cảnh là một phần không thể tránh khỏi của cuộc sống. Dù đau đớn, nó chính là phép thử cần thiết để con người hoàn thiện bản thân, hiểu đời, hiểu người và sống có ý nghĩa hơn. Biết biến nghịch cảnh thành động lực, con người mới thực sự làm chủ số phận của mình.

Câu 1.

Một lời độc thoại trong văn bản:

“Không, chúng chả phải là người nói đúng lời đâu! Chúng bảo ta quyền phép vạn năng: láo toét hết. Ta có chống được cơn sốt rét đâu nào!”

→ Đây là lời Vua Lia tự nói với chính mình, không nhằm trực tiếp đáp lại nhân vật khác, thể hiện sự tự ý thức và nỗi cay đắng.

Câu 2.

Vua Lia nhận ra bản chất thật của hai cô con gái và sự ảo tưởng về quyền phép vạn năng của bản thân khi ông bị họ phản bội, đuổi ra ngoài trong đêm mưa bão, không còn quyền lực, phải đối diện trực tiếp với thiên nhiên khắc nghiệt và sự cô độc. Chính trong hoàn cảnh mất quyền – mất con – mất chỗ dựa, ông mới “thấu gan ruột chúng” và hiểu rằng quyền lực trước đây chỉ là giả tạo.

Câu 3.

Lời thoại được trích của vua Lia có các đặc điểm sau:

• Rời rạc, đứt đoạn, phi logic, ý nghĩ chuyển nhanh, không theo trật tự

• Đan xen giữa tưởng tượng và hiện thực, giữa vua – trò chơi – chiến trận – trẻ con

• Ngôn ngữ cường điệu, phóng đại, hỗn loạn

→ Những đặc điểm này cho thấy trạng thái điên loạn của vua Lia, đồng thời phản ánh bi kịch tinh thần sâu sắc: trong cơn điên vẫn le lói sự tỉnh táo và đau đớn.

Câu 4.

Các chỉ dẫn sân khấu trong văn bản:

• (Lia ra, đeo quấn rất ngộ nghĩnh những hoa đồng cỏ nội.)

• (Eđ-ga nói riêng)

• (Một gia tướng và một số gia nhân ra.)

• (Lia vùng chạy, bọn gia nhân đuổi theo.)

Tác dụng:

• Giúp người đọc hình dung rõ hành động, trạng thái, không gian sân khấu

• Làm nổi bật tình trạng điên loạn, đáng thương của vua Lia

• Tăng tính kịch tính, trực quan, hỗ trợ việc thể hiện chủ đề và tính cách nhân vật

Câu 5.

Phần tóm tắt và văn bản cho thấy bức tranh hiện thực đời sống hiện ra:

• Xã hội đầy bất công, giả dối, nơi quyền lực và tiền bạc che đậy tội ác

• Tình thân bị bóp méo bởi tham vọng, con cái phản bội cha mẹ

• Con người nhỏ bé, mong manh trước nghịch cảnh và số phận

• Công lý bị đảo lộn, người lương thiện chịu đau khổ, kẻ xấu có lúc lộng hành

→ Đó là một hiện thực đen tối, nghiệt ngã, mang đậm tinh thần bi kịch nhân sinh của Shakespeare.