Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Đoạn trích trong Truyện Kiều của Nguyễn Du đã khắc họa thành công cuộc gặp gỡ giữa Từ Hải và Thúy Kiều – một cuộc gặp gỡ của những tâm hồn tri kỷ. Từ Hải hiện lên với tầm vóc phi thường qua bút pháp ước lệ, lí tưởng hóa: “đội trời đạp đất”, “gươm đàn nửa gánh non sông một chèo”, làm nổi bật chí khí anh hùng và khát vọng tung hoành. Trong khi đó, Thúy Kiều lại được khắc họa bằng những hình ảnh ẩn dụ giàu sức gợi như “cỏ nội hoa hèn”, “bèo bọt”, thể hiện thân phận nhỏ bé nhưng giàu lòng tự trọng. Nghệ thuật xây dựng nhân vật qua đối thoại trực tiếp giúp bộc lộ rõ tính cách: lời Từ Hải hào sảng, tự tin; lời Kiều khiêm nhường mà sâu sắc. Ngôn ngữ thơ trang trọng, giàu nhạc điệu của thể lục bát cùng giọng điệu lãng mạn đã làm nổi bật vẻ đẹp của cuộc gặp gỡ định mệnh, thể hiện khát vọng về tình yêu tự do và sự trân trọng giá trị con người.

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

Trong cuộc sống hiện nay, giữa nhịp sống gấp gáp và những giá trị vật chất được đề cao, vẫn có biết bao con người đang lặng lẽ cống hiến, hi sinh mà không cần được vinh danh. Sự hi sinh thầm lặng ấy chính là một trong những vẻ đẹp cao quý làm nên chiều sâu nhân văn của xã hội.

Hi sinh thầm lặng là sự cho đi không ồn ào, không phô trương, không đòi hỏi sự ghi nhận. Đó có thể là cha mẹ tảo tần sớm hôm vì con cái; là thầy cô miệt mài bên trang giáo án; là những công nhân quét rác khi thành phố còn chìm trong giấc ngủ; là những chiến sĩ ngày đêm canh giữ biên cương. Họ không xuất hiện dưới ánh đèn sân khấu, nhưng chính họ đang âm thầm giữ cho cuộc sống vận hành bình yên.

Sự hi sinh thầm lặng trước hết bắt nguồn từ tình yêu thương và tinh thần trách nhiệm. Khi một người đặt lợi ích của người khác, của cộng đồng lên trên lợi ích cá nhân, họ chấp nhận thiệt thòi về thời gian, công sức, thậm chí cả ước mơ riêng. Trong những thời điểm khó khăn như thiên tai, dịch bệnh, biết bao con người đã xung phong nơi tuyến đầu, chấp nhận hiểm nguy để bảo vệ cộng đồng. Họ không tìm kiếm danh lợi mà hành động vì lương tâm và trách nhiệm.

Những hi sinh ấy góp phần nuôi dưỡng các giá trị tốt đẹp trong xã hội. Nó khơi dậy lòng biết ơn, sự trân trọng và tinh thần sẻ chia giữa con người với con người. Một xã hội chỉ thực sự bền vững khi được nâng đỡ bởi những con người biết sống vì người khác. Ngược lại, nếu ai cũng chỉ nghĩ đến lợi ích cá nhân, thờ ơ trước khó khăn của người khác, xã hội sẽ trở nên lạnh lùng và rạn nứt.

Tuy nhiên, hi sinh thầm lặng không có nghĩa là cam chịu hay đánh mất bản thân. Sự hi sinh cần xuất phát từ tự nguyện và ý thức đúng đắn. Mỗi người cũng cần biết trân trọng chính mình để có thể cho đi bền lâu. Đồng thời, xã hội cần ghi nhận và tôn vinh những đóng góp thầm lặng ấy, bởi sự biết ơn chính là cách nuôi dưỡng những điều tốt đẹp.

Với mỗi cá nhân, hi sinh thầm lặng không nhất thiết phải là điều gì lớn lao. Đôi khi, đó chỉ là việc nhường nhịn trong gia đình, giúp đỡ bạn bè, sống có trách nhiệm với công việc. Những hành động nhỏ bé nhưng chân thành sẽ góp phần làm cho cuộc sống trở nên ấm áp hơn.

Tóm lại, sự hi sinh thầm lặng là biểu hiện cao đẹp của lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm. Trong xã hội hiện đại, khi con người dễ bị cuốn vào vòng xoáy của danh lợi, những hi sinh âm thầm ấy càng đáng được trân trọng. Sống biết cho đi, biết hi sinh vì người khác chính là cách để mỗi chúng ta làm cho cuộc đời mình trở nên ý nghĩa hơn.

Câu 1 (0,5 điểm).
Văn bản được viết theo thể thơ lục bát.

Câu 2 (0,5 điểm).
Từ Hải và Thúy Kiều gặp nhau tại lầu hồng (chốn lầu xanh – nơi Kiều đang sống).

Câu 3 (1,0 điểm).

• Biện pháp tu từ: Ẩn dụ.
• • “Cỏ nội hoa hèn”, “bèo bọt” là những hình ảnh ẩn dụ chỉ thân phận nhỏ bé, thấp kém, nổi trôi của Thúy Kiều.
• Tác dụng:
• • Thể hiện sự khiêm nhường, ý thức sâu sắc về thân phận của Kiều.
  • Gợi nỗi xót xa cho số phận lênh đênh, mong manh của nàng.
  • Làm cho lời thơ giàu sức gợi cảm, tăng giá trị biểu đạt.

Câu 4 (1,0 điểm).

Qua đoạn trích trong Truyện Kiều, Từ Hải hiện lên là:

• Bậc anh hùng có chí khí lớn: “đội trời đạp đất”, tung hoành ngang dọc.
• Tài năng xuất chúng, giỏi côn quyền, thao lược.
• Tinh đời, trọng người tài sắc, biết nhìn ra phẩm chất của Kiều và xem nàng là tri kỷ.
• Quyết đoán, mạnh mẽ trong hành động.

→ Từ Hải là hình tượng anh hùng lý tưởng, thể hiện khát vọng tự do và công lí của tác giả Nguyễn Du.

Câu 5 (1,0 điểm).

Đoạn trích gợi cho em:

• Sự ngưỡng mộ khí phách anh hùng của Từ Hải.
• Niềm xúc động, thương cảm trước thân phận nhỏ bé nhưng giàu lòng tự trọng của Thúy Kiều.
• Sự trân trọng mối tình tri kỷ đẹp đẽ giữa “trai anh hùng, gái thuyền quyên”.

PHẦN II. LÀM VĂN

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Trong văn bản Chuyện ông Hoàng Cầm trích tập truyện kí Người lang thang không cô đơn của Minh Chuyên, nhân vật Hoàng Cầm hiện lên là hình ảnh tiêu biểu cho người lính hậu cần thời kháng chiến. Trước hết, anh là người có tinh thần trách nhiệm cao và giàu lòng yêu thương đồng đội. Khi chứng kiến bộ đội hi sinh vì khói lửa bếp nấu, anh day dứt, coi đó là “có tội với nhân dân, với bộ đội”. Chính nỗi trăn trở ấy đã thôi thúc anh miệt mài tìm tòi sáng tạo. Hoàng Cầm còn là người thông minh, giàu óc quan sát và biết vận dụng kinh nghiệm dân gian vào thực tiễn chiến đấu: từ cách nấu cám lợn, hun chuột đến việc dùng cây chuối rừng phủ lên rãnh dẫn khói. Đặc biệt, ở anh nổi bật sự bền bỉ, âm thầm hi sinh: đào hàng chục cái bếp thử nghiệm trong rừng, không ngại gian khổ. Hình tượng Hoàng Cầm cho thấy vẻ đẹp của con người bình dị mà lớn lao – những người góp phần làm nên chiến thắng bằng trí tuệ và sự sáng tạo lặng thầm.

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

Trong cuộc sống hiện đại đầy biến động và cạnh tranh, sáng tạo trở thành một trong những yếu tố quyết định sự phát triển của mỗi cá nhân cũng như toàn xã hội. Không chỉ là khả năng tạo ra điều mới mẻ, sáng tạo còn là động lực thúc đẩy tiến bộ và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Sáng tạo là khả năng tìm ra ý tưởng, giải pháp hoặc cách làm mới nhằm giải quyết vấn đề hiệu quả hơn. Trong thời đại công nghệ 4.0, khi tri thức thay đổi từng ngày, nếu không đổi mới, con người sẽ nhanh chóng tụt hậu. Những thành tựu về trí tuệ nhân tạo, y học, năng lượng tái tạo hay công nghệ số đều là kết quả của quá trình sáng tạo không ngừng. Nhờ sáng tạo, thế giới trở nên kết nối hơn, công việc được tối ưu hóa và đời sống vật chất, tinh thần của con người ngày càng nâng cao.

Không chỉ ở tầm vĩ mô, sáng tạo còn có ý nghĩa thiết thực trong đời sống thường nhật. Một học sinh tìm ra phương pháp học tập phù hợp, một người lao động cải tiến quy trình làm việc, một nghệ sĩ tạo dựng phong cách riêng – tất cả đều là biểu hiện của sáng tạo. Chính sự sáng tạo giúp mỗi người khẳng định bản thân và tạo ra giá trị khác biệt trong môi trường cạnh tranh.

Bên cạnh đó, sáng tạo còn góp phần giải quyết những thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, dịch bệnh. Những giải pháp bền vững, thân thiện với môi trường hay các phương pháp điều trị tiên tiến đều bắt nguồn từ tư duy đổi mới. Vì thế, sáng tạo không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn có giá trị nhân văn sâu sắc.

Tuy nhiên, sáng tạo không phải là điều tự nhiên xuất hiện mà đòi hỏi tri thức, sự trải nghiệm và lòng kiên trì. Người sáng tạo phải dám nghĩ khác, dám thử nghiệm và chấp nhận thất bại. Nếu chỉ bằng lòng với lối mòn quen thuộc, con người sẽ tự giới hạn chính mình. Đồng thời, sáng tạo cũng cần đi đôi với trách nhiệm; những ý tưởng mới phải hướng đến lợi ích chung, tránh gây tác động tiêu cực.

Để nuôi dưỡng sự sáng tạo, mỗi người cần không ngừng học hỏi, rèn luyện tư duy độc lập và mở rộng tầm nhìn. Nhà trường và xã hội cũng nên tạo môi trường khuyến khích đổi mới, tôn trọng những ý tưởng khác biệt. Khi sáng tạo được đề cao và nuôi dưỡng đúng cách, nó sẽ trở thành nguồn động lực mạnh mẽ cho sự phát triển bền vững.

Tóm lại, trong cuộc sống hiện đại, sáng tạo chính là chìa khóa mở ra cánh cửa của thành công và tiến bộ. Nó giúp cá nhân khẳng định giá trị, giúp xã hội phát triển và giúp nhân loại vượt qua những thách thức lớn lao. Vì vậy, mỗi chúng ta cần nuôi dưỡng tinh thần sáng tạo, dám nghĩ, dám làm để góp phần xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn.

Câu 1.
Các phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản:

• Tự sự (kể lại quá trình Hoàng Cầm sáng chế bếp và hành trình chiếc bếp theo bộ đội qua các chiến dịch).
• Thuyết minh (giới thiệu cấu tạo, nguyên lí hoạt động và hiệu quả của bếp Hoàng Cầm).
• Biểu cảm (bày tỏ niềm xúc động, tự hào, trân trọng đối với nhân vật).

Câu 2.
Văn bản kể về sự việc chính: quá trình anh nuôi Hoàng Cầm sáng tạo ra chiếc bếp không khói (bếp Hoàng Cầm) nhằm bảo đảm bí mật, an toàn và sức khỏe cho bộ đội trong kháng chiến.

Câu 3.
Cảm hứng chủ đạo của văn bản là ngợi ca, trân trọng và tự hào về người lính hậu cần thầm lặng cùng sáng kiến giàu ý nghĩa trong kháng chiến.

Câu 4.
Văn bản ca ngợi anh chiến sĩ nuôi quân Hoàng Cầm – người đã miệt mài sáng tạo ra chiếc bếp đặc biệt giúp bộ đội nấu ăn an toàn, tránh bị địch phát hiện. Qua đó, tác giả khẳng định vai trò quan trọng của những đóng góp thầm lặng trong chiến tranh và làm nổi bật tinh thần trách nhiệm, sáng tạo của người lính.

Câu 5.
Chi tiết gây ấn tượng nhất là việc Hoàng Cầm âm thầm đào hàng chục cái bếp khác nhau để thử nghiệm, không quản gian khổ, thất bại. Chi tiết ấy thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm, sự kiên trì và tấm lòng yêu thương đồng đội sâu sắc của anh. Chính sự trăn trở “để bộ đội chết vì nấu ăn là mình có tội” đã thôi thúc anh không ngừng sáng tạo.

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Đoạn trích trong Truyện Kiều của Nguyễn Du thể hiện nhiều đặc sắc nghệ thuật nổi bật. Trước hết là bút pháp ước lệ, lí tưởng hóa trong việc xây dựng hình tượng Từ Hải với những hình ảnh giàu tính biểu tượng như “đội trời đạp đất”, “gươm đàn nửa gánh non sông một chèo”, làm nổi bật tầm vóc phi thường của bậc anh hùng. Nghệ thuật khắc họa nhân vật qua đối thoại cũng rất thành công: lời Từ Hải hào sảng, tự tin; lời Kiều khiêm nhường, ý nhị mà sâu sắc, qua đó bộc lộ tính cách và sự đồng điệu tâm hồn của hai nhân vật. Bên cạnh đó, tác giả sử dụng nhiều hình ảnh ẩn dụ như “cỏ nội hoa hèn”, “bèo bọt” để diễn tả thân phận nhỏ bé, nổi trôi của Kiều, tăng giá trị biểu cảm cho lời thơ. Ngôn ngữ trang trọng, giàu nhạc điệu của thể thơ lục bát cùng giọng điệu vừa lãng mạn vừa hào hùng đã góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của cuộc gặp gỡ tri kỷ giữa “trai anh hùng, gái thuyền quyên”.

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

“Lòng tốt của con người có thể chữa lành các vết thương nhưng lòng tốt cũng cần đôi phần sắc sảo, nếu không chẳng khác nào con số không tròn trĩnh.” Ý kiến trên gợi cho chúng ta một cách nhìn sâu sắc và toàn diện về giá trị cũng như giới hạn của lòng tốt trong cuộc sống.

Lòng tốt là sự yêu thương, quan tâm và sẵn sàng giúp đỡ người khác bằng tấm lòng chân thành. Trong cuộc đời nhiều biến động và tổn thương, lòng tốt có sức mạnh như một liều thuốc chữa lành. Một lời động viên đúng lúc có thể vực dậy tinh thần của người đang tuyệt vọng; một hành động sẻ chia có thể giúp ai đó vượt qua khó khăn. Chính lòng tốt làm cho các mối quan hệ trở nên ấm áp, gắn kết con người lại gần nhau hơn và tạo nên nền tảng đạo đức cho xã hội.

Tuy nhiên, lòng tốt không đồng nghĩa với sự cả tin hay mềm yếu. “Đôi phần sắc sảo” ở đây là sự tỉnh táo, hiểu biết và có nguyên tắc. Nếu giúp đỡ người khác một cách mù quáng, thiếu suy xét, ta có thể vô tình tiếp tay cho cái xấu hoặc làm hại chính người mình muốn giúp. Chẳng hạn, cha mẹ vì thương con mà nuông chiều quá mức sẽ khiến con ỷ lại, thiếu trách nhiệm. Việc cho tiền người nghiện mà không định hướng họ cai nghiện có thể khiến họ lún sâu hơn vào sai lầm. Khi ấy, lòng tốt không còn phát huy giá trị mà trở thành “con số không tròn trĩnh” – đẹp đẽ về hình thức nhưng rỗng về ý nghĩa.

Trong thực tế, không ít trường hợp lòng tốt bị lợi dụng. Những vụ lừa đảo dựa vào lòng thương cảm của cộng đồng là minh chứng rõ ràng. Điều đó không có nghĩa con người nên khép mình, ngừng tin tưởng nhau, mà cần biết kết hợp giữa trái tim nhân ái và cái đầu tỉnh táo. Lòng tốt sắc sảo là lòng tốt biết đặt đúng chỗ, đúng người, đúng thời điểm; là sự giúp đỡ nhằm trao cho người khác cơ hội tự đứng vững thay vì làm thay tất cả.

Tuy vậy, cũng cần tránh thái độ quá nghi ngờ, tính toán thiệt hơn trước khi làm điều thiện. Nếu quá đề phòng, con người dễ trở nên lạnh lùng và vô cảm. Điều quan trọng là giữ được sự cân bằng: sống nhân ái nhưng không mù quáng; bao dung nhưng không dung túng; yêu thương nhưng không đánh mất nguyên tắc.

Trong xã hội hiện đại với nhiều biến động, lòng tốt vẫn luôn là giá trị cốt lõi giúp con người tìm thấy ý nghĩa cuộc sống. Nhưng để lòng tốt thực sự trở thành sức mạnh chữa lành và xây dựng xã hội tốt đẹp hơn, nó cần được soi sáng bởi trí tuệ và sự sắc sảo. Khi trái tim và lí trí đồng hành, lòng tốt sẽ không còn là “con số không” mà trở thành nguồn năng lượng tích cực lan tỏa bền vững trong cộng đồng.

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Đoạn trích trong Truyện Kiều của Nguyễn Du thể hiện nhiều đặc sắc nghệ thuật nổi bật. Trước hết là bút pháp ước lệ, lí tưởng hóa trong việc xây dựng hình tượng Từ Hải với những hình ảnh giàu tính biểu tượng như “đội trời đạp đất”, “gươm đàn nửa gánh non sông một chèo”, làm nổi bật tầm vóc phi thường của bậc anh hùng. Nghệ thuật khắc họa nhân vật qua đối thoại cũng rất thành công: lời Từ Hải hào sảng, tự tin; lời Kiều khiêm nhường, ý nhị mà sâu sắc, qua đó bộc lộ tính cách và sự đồng điệu tâm hồn của hai nhân vật. Bên cạnh đó, tác giả sử dụng nhiều hình ảnh ẩn dụ như “cỏ nội hoa hèn”, “bèo bọt” để diễn tả thân phận nhỏ bé, nổi trôi của Kiều, tăng giá trị biểu cảm cho lời thơ. Ngôn ngữ trang trọng, giàu nhạc điệu của thể thơ lục bát cùng giọng điệu vừa lãng mạn vừa hào hùng đã góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của cuộc gặp gỡ tri kỷ giữa “trai anh hùng, gái thuyền quyên”.

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

“Lòng tốt của con người có thể chữa lành các vết thương nhưng lòng tốt cũng cần đôi phần sắc sảo, nếu không chẳng khác nào con số không tròn trĩnh.” Ý kiến trên gợi cho chúng ta một cách nhìn sâu sắc và toàn diện về giá trị cũng như giới hạn của lòng tốt trong cuộc sống.

Lòng tốt là sự yêu thương, quan tâm và sẵn sàng giúp đỡ người khác bằng tấm lòng chân thành. Trong cuộc đời nhiều biến động và tổn thương, lòng tốt có sức mạnh như một liều thuốc chữa lành. Một lời động viên đúng lúc có thể vực dậy tinh thần của người đang tuyệt vọng; một hành động sẻ chia có thể giúp ai đó vượt qua khó khăn. Chính lòng tốt làm cho các mối quan hệ trở nên ấm áp, gắn kết con người lại gần nhau hơn và tạo nên nền tảng đạo đức cho xã hội.

Tuy nhiên, lòng tốt không đồng nghĩa với sự cả tin hay mềm yếu. “Đôi phần sắc sảo” ở đây là sự tỉnh táo, hiểu biết và có nguyên tắc. Nếu giúp đỡ người khác một cách mù quáng, thiếu suy xét, ta có thể vô tình tiếp tay cho cái xấu hoặc làm hại chính người mình muốn giúp. Chẳng hạn, cha mẹ vì thương con mà nuông chiều quá mức sẽ khiến con ỷ lại, thiếu trách nhiệm. Việc cho tiền người nghiện mà không định hướng họ cai nghiện có thể khiến họ lún sâu hơn vào sai lầm. Khi ấy, lòng tốt không còn phát huy giá trị mà trở thành “con số không tròn trĩnh” – đẹp đẽ về hình thức nhưng rỗng về ý nghĩa.

Trong thực tế, không ít trường hợp lòng tốt bị lợi dụng. Những vụ lừa đảo dựa vào lòng thương cảm của cộng đồng là minh chứng rõ ràng. Điều đó không có nghĩa con người nên khép mình, ngừng tin tưởng nhau, mà cần biết kết hợp giữa trái tim nhân ái và cái đầu tỉnh táo. Lòng tốt sắc sảo là lòng tốt biết đặt đúng chỗ, đúng người, đúng thời điểm; là sự giúp đỡ nhằm trao cho người khác cơ hội tự đứng vững thay vì làm thay tất cả.

Tuy vậy, cũng cần tránh thái độ quá nghi ngờ, tính toán thiệt hơn trước khi làm điều thiện. Nếu quá đề phòng, con người dễ trở nên lạnh lùng và vô cảm. Điều quan trọng là giữ được sự cân bằng: sống nhân ái nhưng không mù quáng; bao dung nhưng không dung túng; yêu thương nhưng không đánh mất nguyên tắc.

Trong xã hội hiện đại với nhiều biến động, lòng tốt vẫn luôn là giá trị cốt lõi giúp con người tìm thấy ý nghĩa cuộc sống. Nhưng để lòng tốt thực sự trở thành sức mạnh chữa lành và xây dựng xã hội tốt đẹp hơn, nó cần được soi sáng bởi trí tuệ và sự sắc sảo. Khi trái tim và lí trí đồng hành, lòng tốt sẽ không còn là “con số không” mà trở thành nguồn năng lượng tích cực lan tỏa bền vững trong cộng đồng.

Mở đoạn: Giới thiệu nhân vật Đan Thiềm – một nhân vật có vai trò quan trọng, là "người tri kỷ" thúc đẩy bi kịch của Vũ Như Tô trong vở kịch cùng tên.

• Thân đoạn:

• Sự trân trọng tài năng: Đan Thiềm có một "con mắt tinh đời". Bà nhận ra thiên tài của Vũ Như Tô và coi tài năng đó là báu vật của quốc gia.

• Sự nhiệt huyết và quyết đoán: Bà không ngại dùng mọi lời lẽ để thuyết phục Vũ Như Tô xây đài. Ở bà có sự kết hợp giữa lòng yêu cái đẹp và khát vọng làm rạng danh đất nước.

• Bi kịch của sự mù quáng: Dù có lòng tốt, nhưng Đan Thiềm lại sai lầm khi không thấy được nỗi khổ của nhân dân. Sự "mê đắm" cái đẹp của bà đã vô tình đẩy Vũ Như Tô vào con đường bi kịch.

• Kết đoạn: Đan Thiềm là hiện thân của tấm lòng biệt nhỡn liên tài nhưng cũng là bài học về mối quan hệ giữa nghệ thuật và đời Dẫn dắt: Từ bi kịch của Vũ Như Tô — một thiên tài kiến trúc nhưng lại tách rời nghệ thuật khỏi đời sống nhân dân — ta thấy được tầm quan trọng của việc định hướng tài năng.

• Nêu vấn đề: Khẳng định chân lý "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia" (Thân Nhân Trung). Mối quan hệ giữa người có tài có đức và sự hưng vong của một dân tộc là mối quan hệ hữu cơ, quyết định.

2. Thân bài

a. Giải thích khái niệm

• Hiền tài: Là người vừa có tài năng xuất chúng (trí tuệ, kỹ năng), vừa có phẩm đạo đức cao đẹp (biết vì dân, vì nước).

• Sự nghiệp quốc gia: Là công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước trên mọi lĩnh vực: kinh tế, văn hóa, chính trị, giáo dục.

b. Phân tích mối quan hệ giữa hiền tài và quốc gia

• Hiền tài là động lực phát triển: Trong mọi thời đại, những bước tiến lớn của dân tộc đều gắn liền với những tên tuổi lớn (ví dụ: Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Hồ Chí Minh...). Họ là người đưa ra những chiến lược, kiến tạo những giá trị mới.

• Hiền tài định hình bản sắc và vị thế: Một quốc gia có nhiều hiền tài sẽ có nội lực mạnh mẽ, khiến lân bang nể phục và tạo nên vị thế trên trường quốc tế.

• Bài học từ Vũ Như Tô: Tài năng nếu không gắn liền với vận mệnh nhân dân, nếu chỉ vì mục đích phù hoa (xây Cửu Trùng Đài gây tốn kém sức dân) thì tài năng ấy có thể trở thành mầm mống của bi kịch cho cả cá nhân và đất nước.

c. Bàn luận mở rộng

• Trách nhiệm của Nhà nước: Cần có chính sách "trải thảm đỏ đón nhân tài", tạo môi trường để họ cống hiến thay vì để xảy ra tình trạng "chảy máu chất xám".

• Trách nhiệm của cá nhân hiền tài: Tài phải đi đôi với Đức. Tài năng cần được soi sáng bởi lòng yêu nước và ý thức cộng đồng.

3. Kết bài

• Khẳng định lại vai trò then chốt của hiền tài.

• Bài học hành động: Mỗi học sinh cần nỗ lực học tập (luyện tài) và tu dưỡng đạo đức (rèn đức) để trở thành một phần "nguyên khí" đóng góp cho tương lai đất nước.

Sự việc chính là cuộc trò chuyện giữa Đan Thiềm và Vũ Như Tô. Trong đó, Đan Thiềm thuyết phục Vũ Như Tô tận dụng lòng yêu mến của nhà vua để xây dựng Cửu Trùng Đài – một công trình kiến trúc vĩ đại cho đất nước, và Vũ Như Tô đã bị thuyết phục, thay đổi ý định ban đầu.

Câu 2. Chỉ ra chỉ dẫn sân khấu và nêu tác dụng.

• Chỉ dẫn sân khấu: (Trích Vũ Như Tô, Nguyễn Huy Tưởng...) hoặc các phần chú thích hành động (dù trong đoạn trích này chủ yếu là lời thoại, nhưng phần tên nhân vật in hoa và lời dẫn bối cảnh được coi là chỉ dẫn).

• Tác dụng: Giúp người đọc/người xem hình dung được bối cảnh, hành động, tâm lý nhân vật và giúp diễn viên biết cách diễn xuất phù hợp với không khí của kịch bản.

Câu 3. Ý nghĩa của từ "đồng bệnh" trong việc khắc họa chân dung Đan Thiềm?

• Ý nghĩa: "Đồng bệnh" ở đây là "đồng bệnh tương lân" – những người cùng chung nỗi khổ, chung niềm đam mê hoặc lý tưởng.

• Khắc họa chân dung: Cho thấy Đan Thiềm không chỉ là một cung nữ bình thường mà là một người có tâm hồn nghệ sĩ, biết trân trọng cái đẹp và tài năng. Bà là người tri kỷ, hiểu rõ nỗi khát khao sáng tạo của Vũ Như Tô.

Câu 4. Văn bản thể hiện xung đột giữa những nhân vật nào? Ý nghĩa?

• Xung đột: Giữa khát khao nghệ thuật thuần túy (Vũ Như Tô) và thực tế chính trị - xã hội (lời khuyên của Đan Thiềm về việc lợi dụng quyền lực để thực hiện ước mơ). Sâu xa hơn là xung đột giữa nghệ thuật cao siêu và lợi ích của nhân dân (vì xây đài gây tốn kém).

• Ý nghĩa: Làm nổi bật bi kịch của người nghệ sĩ có hoài bão lớn nhưng đặt nhầm chỗ, đồng thời thúc đẩy cốt truyện phát triển đến cao trào.

Câu 5. Thay đổi quyết định của Vũ Như Tô?

• Ban đầu: Vũ Như Tô từ chối xây Cửu Trùng Đài vì không muốn phục vụ sự ăn chơi xa xỉ của hôn quân.

• Lý do thay đổi: Vì Đan Thiềm đã đánh đúng vào lòng tự tôn dân tộc và khao khát khẳng định tài năng của ông ("làm cho đất Thăng Long này thành nơi kinh kỳ lộng lẫy nhất trần gian"). Ông nhận ra đây là cơ hội duy nhất để để lại một kiệt tác cho hậu thế.

Thời điểm: Vua Lia nhận ra điều này khi ông bị hai cô con gái đầu (Gô-rơ-nin và Rê-gan) "trở mặt, thậm chí là can tâm đẩy ông ra khỏi nhà trong một đêm giông bão".

• Ý nghĩa: Cú sốc bị phản bội bởi chính những người con mà ông từng tin yêu nhất đã khiến ông nhận ra rằng quyền lực vương giả không thể mua được lòng hiếu thảo thật lòng, và bản thân ông giờ đây chỉ là một ông già yếu ớt giữa thiên nhiên khắc nghiệt.

Câu 3. Lời thoại của Vua Lia có đặc điểm gì?

• Đặc điểm: Đây là lời thoại mang tính chất rời rạc, đứt quãng và đầy ảo giác.

• Phân tích:

• Ngôn ngữ không tuân theo logic thông thường (nhắc đến từ con chuột, mẩu bánh đến khổng lồ, chim...).

• Sử dụng nhiều câu cảm thán và mệnh lệnh ngắn.

• Phản ánh trạng thái tâm lý quẫn trí, điên loạn của Vua Lia sau những biến cố kinh khủng và sự đau đớn tột cùng.

Câu 4. Liệt kê các chỉ dẫn sân khấu và nêu tác dụng.

(Lưu ý: Vì ảnh chụp tập trung vào phần câu hỏi, dưới đây là các chỉ dẫn sân khấu thường thấy trong đoạn này của tác phẩm)

• Các chỉ dẫn (thường gặp): (Vua Lia điên cuồng), (Gào thét), (Hành động bắn cung giả tưởng)...

• Tác dụng:

• Với người đọc: Giúp hình dung rõ hơn về hành động, cử chỉ và trạng thái tâm thần của nhân vật trên sân khấu.

• Với vở diễn: Giúp diễn viên biết cách diễn xuất (biểu cảm, cử động) và giúp đạo diễn dàn dựng bối cảnh phù hợp với nội dung kịch bản.

Câu 5. Bức tranh hiện thực đời sống hiện ra như thế nào qua phần tóm tắt?

• Sự băng hoại đạo đức: Phơi bày thực trạng đau lòng về sự lên ngôi của tham vọng và vật chất, nơi tình thân bị xem nhẹ (con cái ngược đãi cha già, anh em lừa gạt, hại nhau vì gia tài/quyền lực).

• Sự khốc liệt của quyền lực: Cuộc chiến tranh giành vương quyền không chỉ phá nát gia đình mà còn dẫn đến chiến tranh, chết chóc và bi kịch cho cả dân tộc.

• Số phận con người: Cho thấy sự mong manh của con người trước định mệnh và sự tàn khốc của lòng người. Kẻ ác cuối cùng bị trừng phạt nhưng những người lương thiện cũng phải chịu kết cục đau • Dẫn dắt: Cuộc đời không phải lúc nào cũng là thảm đỏ trải đầy hoa hồng; đôi khi nó ném ta vào những "đêm giông bão" như cách Vua Lia đã trải qua.

• Nêu vấn đề: Nghịch cảnh là một phần tất yếu của cuộc sống, và cách chúng ta đối diện với nó định nghĩa giá trị của mỗi con người.

2. Thân bài:

• Giải thích: Nghịch cảnh là những tình huống khó khăn, trắc trở, hoặc những biến cố không mong muốn (thất bại, mất mát, sự phản bội...) xảy ra ngoài ý muốn của chúng ta.

• Phân tích ý nghĩa của nghịch cảnh:

• Thước đo bản lĩnh và nghị lực: Giống như lửa thử vàng, nghịch cảnh là môi trường để con người bộc lộ sức mạnh tiềm ẩn và ý chí kiên cường.

• Bài học về sự trưởng thành: Nghịch cảnh giúp ta nhận ra những sai lầm trong quá khứ (như cách Vua Lia nhận ra sự ảo tưởng về quyền lực và sự nhìn nhận sai lầm về lòng hiếu thảo).

• Thanh lọc các mối quan hệ: Khi khó khăn, ta mới biết ai là người chân thành (như sự trung thành của Cor-đê-li-a đối lập với sự giả dối của hai người chị).

• Cách đối diện với nghịch cảnh:

• Chấp nhận sự thật thay vì trốn tránh hoặc rơi vào điên loạn vô vọng.

• Giữ vững niềm tin và tìm kiếm cơ hội từ chính những thất bại.

• Mở rộng vấn đề: Nghịch cảnh có thể đánh gục những người yếu đuối, khiến họ tuyệt vọng hoặc tha hóa. Tuy nhiên, nếu có bản lĩnh, con người sẽ bước ra từ nghịch cảnh với một tâm thế vững vàng hơn.

3. Kết bài:

• Khẳng định lại giá trị: Nghịch cảnh là một người thầy nghiêm khắc nhưng công bằng.

• Bài học rút ra: Đừng cầu nguyện cho một cuộc đời không có nghịch cảnh, hãy cầu nguyện cho một đôi vai đủ sức gánh vác những thử thách của cuộc đời.

Thời điểm: Vua Lia nhận ra điều này khi ông bị hai cô con gái đầu (Gô-rơ-nin và Rê-gan) "trở mặt, thậm chí là can tâm đẩy ông ra khỏi nhà trong một đêm giông bão".

• Ý nghĩa: Cú sốc bị phản bội bởi chính những người con mà ông từng tin yêu nhất đã khiến ông nhận ra rằng quyền lực vương giả không thể mua được lòng hiếu thảo thật lòng, và bản thân ông giờ đây chỉ là một ông già yếu ớt giữa thiên nhiên khắc nghiệt.

Câu 3. Lời thoại của Vua Lia có đặc điểm gì?

• Đặc điểm: Đây là lời thoại mang tính chất rời rạc, đứt quãng và đầy ảo giác.

• Phân tích:

• Ngôn ngữ không tuân theo logic thông thường (nhắc đến từ con chuột, mẩu bánh đến khổng lồ, chim...).

• Sử dụng nhiều câu cảm thán và mệnh lệnh ngắn.

• Phản ánh trạng thái tâm lý quẫn trí, điên loạn của Vua Lia sau những biến cố kinh khủng và sự đau đớn tột cùng.

Câu 4. Liệt kê các chỉ dẫn sân khấu và nêu tác dụng.

(Lưu ý: Vì ảnh chụp tập trung vào phần câu hỏi, dưới đây là các chỉ dẫn sân khấu thường thấy trong đoạn này của tác phẩm)

• Các chỉ dẫn (thường gặp): (Vua Lia điên cuồng), (Gào thét), (Hành động bắn cung giả tưởng)...

• Tác dụng:

• Với người đọc: Giúp hình dung rõ hơn về hành động, cử chỉ và trạng thái tâm thần của nhân vật trên sân khấu.

• Với vở diễn: Giúp diễn viên biết cách diễn xuất (biểu cảm, cử động) và giúp đạo diễn dàn dựng bối cảnh phù hợp với nội dung kịch bản.

Câu 5. Bức tranh hiện thực đời sống hiện ra như thế nào qua phần tóm tắt?

• Sự băng hoại đạo đức: Phơi bày thực trạng đau lòng về sự lên ngôi của tham vọng và vật chất, nơi tình thân bị xem nhẹ (con cái ngược đãi cha già, anh em lừa gạt, hại nhau vì gia tài/quyền lực).

• Sự khốc liệt của quyền lực: Cuộc chiến tranh giành vương quyền không chỉ phá nát gia đình mà còn dẫn đến chiến tranh, chết chóc và bi kịch cho cả dân tộc.

• Số phận con người: Cho thấy sự mong manh của con người trước định mệnh và sự tàn khốc của lòng người. Kẻ ác cuối cùng bị trừng phạt nhưng những người lương thiện cũng phải chịu kết cục đau • Dẫn dắt: Cuộc đời không phải lúc nào cũng là thảm đỏ trải đầy hoa hồng; đôi khi nó ném ta vào những "đêm giông bão" như cách Vua Lia đã trải qua.

• Nêu vấn đề: Nghịch cảnh là một phần tất yếu của cuộc sống, và cách chúng ta đối diện với nó định nghĩa giá trị của mỗi con người.

2. Thân bài:

• Giải thích: Nghịch cảnh là những tình huống khó khăn, trắc trở, hoặc những biến cố không mong muốn (thất bại, mất mát, sự phản bội...) xảy ra ngoài ý muốn của chúng ta.

• Phân tích ý nghĩa của nghịch cảnh:

• Thước đo bản lĩnh và nghị lực: Giống như lửa thử vàng, nghịch cảnh là môi trường để con người bộc lộ sức mạnh tiềm ẩn và ý chí kiên cường.

• Bài học về sự trưởng thành: Nghịch cảnh giúp ta nhận ra những sai lầm trong quá khứ (như cách Vua Lia nhận ra sự ảo tưởng về quyền lực và sự nhìn nhận sai lầm về lòng hiếu thảo).

• Thanh lọc các mối quan hệ: Khi khó khăn, ta mới biết ai là người chân thành (như sự trung thành của Cor-đê-li-a đối lập với sự giả dối của hai người chị).

• Cách đối diện với nghịch cảnh:

• Chấp nhận sự thật thay vì trốn tránh hoặc rơi vào điên loạn vô vọng.

• Giữ vững niềm tin và tìm kiếm cơ hội từ chính những thất bại.

• Mở rộng vấn đề: Nghịch cảnh có thể đánh gục những người yếu đuối, khiến họ tuyệt vọng hoặc tha hóa. Tuy nhiên, nếu có bản lĩnh, con người sẽ bước ra từ nghịch cảnh với một tâm thế vững vàng hơn.

3. Kết bài:

• Khẳng định lại giá trị: Nghịch cảnh là một người thầy nghiêm khắc nhưng công bằng.

• Bài học rút ra: Đừng cầu nguyện cho một cuộc đời không có nghịch cảnh, hãy cầu nguyện cho một đôi vai đủ sức gánh vác những thử thách của cuộc đời.