“Hội chứng Ếch luộc” – hình ảnh chú ếch ngâm mình trong nước ấm, dễ chịu đến nỗi không nhận ra nhiệt độ đang tăng dần, để rồi bị luộc chín khi quá muộn – là một lời cảnh tỉnh cho những ai chìm đắm trong an nhàn giả tạo. Là người trẻ, tôi chọn sẵn sàng thay đổi để phát triển, thay vì an phận trong vùng an toàn.

Sự ổn định có sức hấp dẫn riêng: công việc đều đều, ít áp lực. Ai chẳng thích những buổi chiều thảnh thơi? Nhưng cái bẫy của an nhàn chính là nó ngọt ngào đến mức khiến ta quên rằng thế giới luôn chuyển động. Câu chuyện về Kodak là một bài học: hãng phim này phát minh ra máy ảnh kỹ thuật số đầu tiên từ năm 1975, nhưng vì quá say sưa với lợi nhuận từ phim cuộn, họ không dám thay đổi. Kết cục, Kodak phá sản vào năm 2012 khi thế giới đã chuyển sang kỹ thuật số. Nếu người trẻ hôm nay lặp lại sai lầm đó, họ sẽ bị chính cuộc đời mình "luộc chín".

Ở tuổi đôi mươi – tuổi của sức trẻ, hoài bão, đam mê – chọn an nhàn quá sớm khác nào tự cắt đôi cánh của mình. Tuổi trẻ là để trải nghiệm, dám thử, dám sai, dám đứng dậy sau vấp ngã. Carl Jung đã nói: “Ý nghĩa của cuộc sống là tìm ra nó, và nó không bao giờ là sự trì trệ.”

Tất nhiên, “thay đổi” không phải lúc nào cũng xách ba lô lên và đi. Đó là mỗi ngày học một kỹ năng mới, đọc một cuốn sách, dám nhận công việc thử thách hơn. Sự ổn định thực sự không đến từ môi trường bất biến, mà từ năng lực thích ứng của chính mình – “ổn định trong động”.

Sẽ có người nói: “Sống an nhàn, tận hưởng hiện tại cũng là cách sống đẹp.” Điều đó không sai, nhưng an nhàn chỉ đáng giá khi nó đến sau những tháng năm nỗ lực, là thành quả chứ không phải xuất phát điểm. Thanh xuân không cho phép ta trở thành chú ếch chết chìm trong nước ấm mà chưa kịp nhảy ra.

Vì thế, tôi chọn thay đổi – bền bỉ, vững chắc. Tuổi trẻ nên giống dòng sông, lúc cuồn cuộn, lúc trôi chậm nhưng luôn chuyển động về phía trước. Chỉ có chuyển động mới đưa ta đến những chân trời mới.

Cứ mỗi khi nhắc đến Gen Z, người ta lại lắc đầu với những mác "bông lúa", "vô trách nhiệm", "thiếu kiên nhẫn" hay "ảo tưởng bản thân". Từ góc nhìn của một người trẻ thuộc thế hệ này, tôi cho rằng những định kiến ấy phần lớn là sự quy chụp phiến diện, thiếu công bằng và chưa thực sự thấu hiểu bối cảnh thế hệ.

Trước hết, phải thẳng thắn thừa nhận rằng Gen Z có những điểm yếu nhất định. Là thế hệ lớn lên cùng internet, điện thoại thông minh và mạng xã hội, nhiều bạn trẻ bị ảnh hưởng bởi lối sống "ngôi sao", thích sự hào nhoáng, dễ nản trước công việc nhàm chán, và đôi khi giao tiếp qua màn hình tốt hơn ngoài đời thực. Những biểu hiện "bông lúa", "lười biếng" không phải là hoàn toàn vô căn cứ.

Tuy nhiên, đừng vì vài "chiếc lá hư" mà vội kết luận cả "khu rừng". Gen Z cũng sở hữu những phẩm chất vượt trội mà các thế hệ trước ít có được. Họ dám nghĩ dám làm, không ngại thử thách, có tư duy phản biện sắc sảo và khát khao tạo ra giá trị riêng, không chấp nhận lối mòn. Hàng loạt startup, dự án cộng đồng, sáng tạo nội dung chất lượng cao do những bạn trẻ 9X đời cuối, 2K khởi xướng đã chứng minh điều đó.

Về lối sống, Gen Z thực sự có trách nhiệm hơn người ta tưởng. Họ quan tâm đến biến đổi khí hậu, các vấn đề xã hội, sức khỏe tinh thần và sự đa dạng, bình đẳng. Họ sẵn sàng lên tiếng vì những điều đúng đắn. Còn về cách làm việc, người trẻ ngày nay không hề "lười", họ chỉ từ chối những công việc vô nghĩa, thiếu sự phát triển. Họ hiểu rõ giá trị của bản thân và dám yêu cầu sự tôn trọng xứng đáng.

Vậy tại sao những định kiến tiêu cực về Gen Z vẫn phổ biến? Một phần vì khoảng cách thế hệ, khi các bậc tiền bối dùng thước đo của thời đại mình để đánh giá người trẻ. Phần khác, mạng xã hội có xu hướng phóng đại những câu chuyện tiêu cực. Và cũng không loại trừ việc một số người trẻ chưa đủ chín chắn đã vô tình "tiếp tay" cho những định kiến ấy bằng hành vi của chính mình.

Là Gen Z, chúng tôi đang mỗi ngày trưởng thành, học hỏi và chứng minh giá trị. Thay vì vội vàng gắn mác và quy chụp, xin hãy nhìn nhận chúng tôi một cách công bằng, bằng con mắt cởi mở và sẵn lòng thấu hiểu. Bởi suy cho cùng, mỗi thế hệ đều có điểm mạnh và điểm yếu riêng, đều xứng đáng được đánh giá bằng chính năng lực thực sự, chứ không phải bằng những chiếc mác áp đặt.

Trong cuộc sống, việc góp ý, nhận xét về người khác là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, làm điều đó trước đám đông lại là một nghệ thuật tế nhị, không phải ai cũng làm khéo léo. Theo tôi, trừ những tình huống thật sự cần thiết, chúng ta không nên góp ý, phê bình ai đó trước mặt nhiều người.

Trước hết, việc nhận xét, phê bình người khác trước đám đông dễ làm tổn thương lòng tự trọng. Dù lời góp ý có đúng đến đâu, nếu được nói ra khi có nhiều người chứng kiến, người nghe thường cảm thấy bị xấu hổ, mất mặt. Không ai muốn sai lầm của mình bị phơi bày trước tập thể. Nếu lặp lại nhiều lần, điều này có thể khiến người đó trở nên tự ti, thậm chí sinh ra tâm lý chống đối, mặc cảm, ảnh hưởng tiêu cực đến các mối quan hệ lâu dài.

Hơn nữa, góp ý trước đám đông thường không mang lại hiệu quả như mong muốn. Khi bị phê bình công khai, tâm lý tự nhiên của con người là tìm cách bào chữa hoặc phòng thủ, thay vì thực sự lắng nghe để sửa sai. Lúc đó, sự chú ý chính của họ không phải nội dung góp ý, mà là cách họ đang bị đánh giá ra sao trước mọi người. Như vậy, lời góp ý dễ trở nên vô ích, thậm chí phản tác dụng.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận có những trường hợp cần nhận xét, góp ý trước tập thể. Chẳng hạn, trong một cuộc họp nhóm, khi một thành viên mắc lỗi ảnh hưởng đến tiến độ chung, việc nhắc nhở công khai có thể giúp mọi người cùng rút kinh nghiệm. Hoặc trong giờ học, thầy cô góp ý trước lớp cho một học sinh để làm bài học chung cho cả lớp cũng là cần thiết. Nhưng ngay cả khi đó, lời góp ý cần được nói một cách xây dựng, tôn trọng, tập trung vào hành vi cụ thể, không công kích cá nhân.

Vậy nên, nguyên tắc quan trọng nhất là: "Khen trước đám đông, góp ý riêng tư". Muốn người khác thực sự tiếp thu và thay đổi, hãy chọn không gian riêng tư, thời điểm thích hợp, và bắt đầu bằng những lời động viên trước khi chỉ ra điểm cần sửa. Sự tế nhị ấy không phải là giả dối, mà là văn hóa ứng xử, là cách trân trọng người đối diện.

Tóm lại, góp ý, nhận xét người khác trước đám đông là một việc cần cân nhắc rất kỹ. Hãy dành lời khen cho không gian công cộng và giữ lời phê bình ở không gian riêng. Bởi mục đích cuối cùng của góp ý không phải để người kia xấu hổ, mà để họ tốt lên. Và một khi đã đặt sự tôn trọng lên hàng đầu, lời nói của ta mới thực sự có sức nặng.

Câu 1

a) Bài học cơ bản của các cuộc kháng chiến từ 1945 đến nay

- Giữ vững sự lãnh đạo của Đảng.

- Phát huy đại đoàn kết toàn dân tộc.

- Xây dựng quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân.

- Kết hợp kinh tế với quốc phòng – an ninh, quân sự với ngoại giao.

- Chủ động, sáng tạo, tự lực tự cường, tranh thủ ủng hộ quốc tế .

b) Trách nhiệm của học sinh trong bảo vệ chủ quyền biển đảo

- Học tập tốt, hiểu biết về biển đảo Việt Nam.

- Chấp hành pháp luật, sống có trách nhiệm.

- Tuyên truyền thông tin đúng, phản bác quan điểm sai trái.

- Tham gia hoạt động hướng về biển đảo, rèn luyện sức khỏe

Câu 2 Thành tựu kinh tế của công cuộc Đổi mới (từ 1986 đến nay)

- Chuyển sang kinh tế thị trường định hướng XHCN.

- Kinh tế tăng trưởng, đời sống nhân dân được cải thiện.

- Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực.

- Nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ phát triển.

- Mở rộng kinh tế đối ngoại, nâng cao vị thế Việt Nam