Câu 1: Ngôi kể

Văn bản sử dụng ngôi kể thứ ba. Người kể chuyện ẩn mình, gọi tên các nhân vật (Eugène, lão Goriot, Bianchon...) và quan sát, thuật lại diễn biến câu chuyện một cách khách quan nhưng vẫn thấu suốt nội tâm nhân vật.

Câu 2: Đề tài

Đề tài của văn bản là tình phụ tử và sự băng hoại đạo đức trong xã hội đồng tiền (cụ thể là xã hội thượng lưu Paris thế kỷ XIX).

Câu 3: Cảm nhận về lời nói của lão Goriot

Lời nhắn nhủ "Con phải yêu quý cha mẹ con" cùng nỗi đau "ta luôn thấy khát nhưng không bao giờ ta được uống" gợi lên nhiều suy nghĩ:

• Sự hối tiếc muộn màng: Lão Goriot nhận ra quy luật nghiệt ngã của tình yêu thương đơn phương. Lão đã cho đi tất cả nhưng nhận lại là sự trống rỗng.

• Nỗi đau tinh thần tận cùng: Cái "khát" của lão không phải là khát nước cơ học, mà là cơn khát tình thương, khát một bóng dáng người thân trong giờ phút lâm chung.

• Lời cảnh tỉnh: Câu nói với Eugène (một người xa lạ nhưng lại chăm sóc lão) như một lời trăng trối đầy cay đắng về đạo làm con, đối lập hoàn toàn với sự bạc bẽo của hai cô con gái quý tộc.

Câu 4: Lý do lão Goriot khao khát gặp con ngay sau khi nguyền rủa

Sự mâu thuẫn này thể hiện tâm lý phức tạp và bi kịch của nhân vật:

• Bản năng người cha: Sự nguyền rủa là kết quả của nỗi đau bị bỏ rơi (lý trí nhận ra sự ích kỷ của con), nhưng sự khao khát gặp mặt là bản năng yêu thương vô điều kiện (tình cảm chiếm ưu thế).

• Sự bao dung đến mù quáng: Lão luôn tìm cách đổ lỗi cho hoàn cảnh (do con rể, do xã hội) để bào chữa cho các con. Với lão, chỉ cần nhìn thấy con, mọi hận thù đều tan biến.

• Nỗi sợ cô độc: Đứng trước cái chết, sự sợ hãi bị bỏ rơi khiến lão bám víu vào chút hy vọng cuối cùng về tình máu mủ.

Câu 5: Nhận xét về tình cảnh cuối đời của lão Goriot

Tình cảnh của lão Goriot là một bi kịch đau đớn và trớ trêu:

• Sự cô độc tuyệt đối: Một người cha đã hy sinh cả gia tài, danh dự và sức khỏe cho con cái, nhưng lúc chết lại chỉ có những người xa lạ (hai sinh viên nghèo) ở bên cạnh.

• Sự sụp đổ của lý tưởng sống: Cả đời lão tin rằng tiền bạc và tình yêu mù quáng sẽ mua được hạnh phúc cho con và sự hiếu thảo cho mình, nhưng cuối cùng lão chết trong sự ghẻ lạnh của chính những người mình yêu nhất.

• Giá trị tố cáo: Tình cảnh này phơi bày bộ mặt thật của xã hội tư sản: nơi đồng tiền đã làm xói mòn mọi giá trị đạo đức, biến tình thân thành mối quan hệ trao đổi sòng phẳng và tàn nhẫn.

Câu 1: Bài học từ lịch sử và Trách nhiệm bảo vệ biển đảo

a) Những bài học cơ bản của các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc (1945 - nay)

Trải qua các cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và các cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới, Việt Nam đã rút ra những bài học xương máu và quý báu:

• Kiên trì sự lãnh đạo của Đảng: Đây là nhân tố quyết định mọi thắng lợi. Đảng đề ra đường lối chính xác, sáng tạo, phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

• Phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc: Thực hiện phương châm "nước lấy dân làm gốc", kết hợp sức mạnh tiền tuyến với hậu phương.

• Nghệ thuật quân sự độc đáo: Lấy nhỏ thắng lớn, lấy ít địch nhiều; kết hợp đấu tranh trên cả ba mặt trận: Quân sự, Chính trị và Ngoại giao.

• Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại: Tranh thủ sự ủng hộ của các nước anh em và nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới để tạo ra thế và lực có lợi.

• Xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân: Làm nòng cốt cho toàn dân đánh giặc, vừa chiến đấu vừa sản xuất.

b) Trách nhiệm của học sinh đối với chủ quyền biển đảo

Là một học sinh, em có thể đóng góp bằng những hành động thiết thực và phù hợp với lứa tuổi:

1. Học tập và tìm hiểu: Nắm vững kiến thức lịch sử, địa lý và cơ sở pháp lý về chủ quyền biển đảo (như Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển - UNCLOS 1982).

2. Tuyên truyền và lan tỏa: Sử dụng mạng xã hội một cách thông minh để chia sẻ thông tin chính thống về biển đảo; phê phán các thông tin sai lệch, xuyên tạc.

3. Hành động cụ thể: Tham gia các phong trào như "Góp đá xây Trường Sa", "Vì học sinh Trường Sa thân yêu", hoặc viết thư động viên các chiến sĩ hải quân.

4. Ý thức bảo vệ môi trường: Không xả rác ra biển, tham gia các hoạt động làm sạch bờ biển nếu có cơ hội.

Câu 2: Thành tựu kinh tế cơ bản trong công cuộc Đổi mới (1986 - nay)

Kể từ Đại hội VI (1986), nền kinh tế Việt Nam đã có những bước chuyển mình ngoạn mục:

• Thoát khỏi khủng hoảng, tăng trưởng ổn định: Việt Nam từ một nước thiếu ăn, lạm phát phi mã đã trở thành quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh tế thuộc nhóm cao trong khu vực và thế giới.

• Chuyển đổi mô hình kinh tế: Chuyển từ kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

• Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực: Giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng nhanh tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ.

• Thành tựu về xuất khẩu: Trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu nông sản (gạo, cà phê, tiêu) và hàng may mặc, điện tử hàng đầu thế giới.

• Hội nhập quốc tế sâu rộng: Gia nhập WTO, ký kết các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (CPTPP, EVFTA), thu hút mạnh mẽ vốn đầu tư nước ngoài (FDI).

• Cải thiện đời sống nhân dân: Tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, thu nhập bình quân đầu người tăng đáng kể, đưa Việt Nam vào nhóm nước có thu nhập trung bình thấp.

Câu 1

a) Những bài học cơ bản của các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc từ năm 1945 đến nay

Các cuộc kháng chiến chống Pháp (1945-1954), chống Mỹ (1954-1975) và bảo vệ biên giới đã để lại những bài học quý báu:

• Kiên trì con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội: Đây là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình cách mạng.

• Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc: Kết hợp sức mạnh của mọi tầng lớp nhân dân, tôn giáo và dân tộc để tạo nên sức mạnh tổng hợp.

• Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng: Đảng Cộng sản Việt Nam đóng vai trò là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng.

• Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại: Tranh thủ sự ủng hộ của bạn bè quốc tế và xu thế hòa bình của thế giới.

• Nghệ thuật quân sự sáng tạo: Lấy nhỏ thắng lớn, lấy ít địch nhiều, vận dụng chiến tranh nhân dân toàn dân, toàn diện.

b) Trách nhiệm của học sinh trong việc bảo vệ chủ quyền biển đảo hiện nay

Là một học sinh, em có thể đóng góp bằng những hành động thiết thực sau:

• Nâng cao nhận thức: Tích cực học tập, tìm hiểu về lịch sử, địa lý và các bằng chứng pháp lý khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

• Tuyên truyền: Chia sẻ thông tin chính thống về biển đảo quê hương đến bạn bè và cộng đồng thông qua mạng xã hội hoặc các buổi sinh hoạt lớp.

• Thể hiện lòng yêu nước đúng cách: Luôn tin tưởng vào sự lãnh đạo của Nhà nước; không tham gia hoặc cổ xúy cho những hành vi quá khích, sai trái.

• Tham gia các phong trào: Hưởng ứng tích cực các cuộc vận động như "Vì học sinh Trường Sa thân yêu", "Góp đá xây Trường Sa".

Câu 2: Thành tựu cơ bản về kinh tế trong công cuộc Đổi mới (từ 1986 đến nay)

Công cuộc Đổi mới đã đưa Việt Nam từ một nước nghèo nàn, lạc hậu trở thành một nền kinh tế năng động:

1. Chuyển đổi mô hình kinh tế: Chuyển từ kinh tế tập trung bao cấp sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

2. Tăng trưởng GDP: Duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế ở mức khá cao trong nhiều thập kỷ. Việt Nam đã thoát khỏi tình trạng kém phát triển, trở thành nước có thu nhập trung bình thấp.

3. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch: Giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng mạnh tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ.

4. Kinh tế đối ngoại phát triển mạnh:

• Mở rộng quan hệ giao thương với hầu hết các quốc gia trên thế giới.

• Tham gia các tổ chức quốc tế và hiệp định thương mại tự do (WTO, CPTPP, EVFTA...).

• Thu hút mạnh mẽ vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

5. Kiềm chế lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô: Đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội trầm trọng của những năm 80.

6. Cơ sở hạ tầng: Hệ thống giao thông, điện, nước và viễn thông được đầu tư hiện đại hóa rõ rệt trên cả nước.

Câu 1: Phân tích bài thơ Khán "Thiên gia thi" hữu cảm (Khoảng 200 chữ)

Bài thơ Khán "Thiên gia thi" hữu cảm của Hồ Chí Minh là một tuyên ngôn nghệ thuật ngắn gọn nhưng đầy sức nặng về mối quan hệ giữa văn chương và cách mạng. Hai câu đầu, Bác thừa nhận vẻ đẹp cổ điển của thơ xưa vốn thiên về "tuyết, nguyệt, phong, hoa" – những hình tượng thanh cao, duy mỹ. Tuy nhiên, đặt trong bối cảnh lịch sử dân tộc đang rên xiết dưới gông cùm, Người đã thực hiện một bước chuyển tư duy ngoạn mục ở hai câu cuối: "Hiện đại thi trung ưng hữu thiết / Thi gia dã yếu hội xung phong". Chữ "thép" ở đây không làm mất đi tính nghệ thuật mà là sự bổ sung chất thép vào chất tình, là tính chiến đấu, là bản lĩnh của người chiến sĩ cộng sản. Bác khẳng định nhà thơ không thể chỉ đứng ngoài cuộc đời để ca ngợi mây gió, mà phải trực tiếp cầm bút như cầm súng, biến thơ ca thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng. Với ngôn ngữ súc tích, cấu tứ đối lập giữa cổ điển và hiện đại, bài thơ không chỉ cho thấy tâm hồn nghệ sĩ nhạy cảm mà còn ngời sáng chí khí của một bậc đại trí, đại dũng, luôn đau đáu với vận mệnh non sông.

Câu 2

Trong dòng chảy mạnh mẽ của thời đại toàn cầu hóa, khi các nền văn hóa trên thế giới giao thoa và ảnh hưởng lẫn nhau, việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc trở thành một nhiệm vụ vô cùng quan trọng. Đặc biệt, đối với giới trẻ – lực lượng kế tục và quyết định tương lai đất nước – ý thức về văn hóa truyền thống không chỉ là trách nhiệm mà còn là thước đo của lòng tự hào dân tộc và bản lĩnh hội nhập.

Văn hóa truyền thống là kết tinh của hàng nghìn năm lịch sử, là những giá trị tinh thần, phong tục, tập quán, lối sống, đạo lý làm người được ông cha ta gìn giữ và truyền lại. Đó là lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, hiếu thảo, tôn sư trọng đạo; là tiếng Việt giàu đẹp, là áo dài, là Tết Nguyên đán, là những làn điệu dân ca, lễ hội, nghề thủ công truyền thống… Những giá trị ấy tạo nên bản sắc riêng, giúp dân tộc ta không bị hòa tan giữa muôn vàn nền văn hóa khác.

Ngày nay, giới trẻ Việt Nam đang sống trong môi trường hiện đại, tiếp xúc thường xuyên với văn hóa nước ngoài qua internet, mạng xã hội, phim ảnh, âm nhạc. Điều này mang lại nhiều cơ hội mở rộng hiểu biết, nhưng cũng đặt ra nguy cơ xa rời cội nguồn. Thực tế cho thấy, một bộ phận bạn trẻ thờ ơ với lịch sử, ít quan tâm đến lễ nghi truyền thống, chạy theo trào lưu ngoại lai, coi nhẹ tiếng Việt, thậm chí xem thường những giá trị văn hóa dân tộc. Đó là biểu hiện đáng lo ngại, bởi khi mất đi nền tảng văn hóa, con người dễ mất phương hướng, đánh mất bản sắc của chính mình.

Tuy vậy, không thể phủ nhận rằng rất nhiều bạn trẻ hiện nay đã có ý thức tích cực trong việc giữ gìn và phát huy truyền thống. Nhiều bạn tìm hiểu lịch sử, mặc áo dài trong các dịp lễ, tham gia các câu lạc bộ văn hóa dân gian, quảng bá hình ảnh đất nước qua mạng xã hội, sáng tạo nội dung về ẩm thực, lễ hội, danh lam thắng cảnh Việt Nam. Một số nghệ sĩ trẻ còn đưa chất liệu dân gian vào âm nhạc, thời trang, điện ảnh theo cách hiện đại, giúp văn hóa truyền thống đến gần hơn với thế hệ trẻ và bạn bè quốc tế. Điều đó cho thấy, nếu được định hướng đúng, giới trẻ hoàn toàn có thể trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và hiện đại.

Để làm được điều đó, trước hết mỗi bạn trẻ cần có ý thức học tập và trân trọng lịch sử, văn hóa dân tộc. Từ những việc nhỏ như sử dụng tiếng Việt đúng và đẹp, giữ gìn phong tục trong gia đình, tôn trọng lễ nghi, tham gia các hoạt động văn hóa truyền thống, đến việc chủ động tìm hiểu, giới thiệu văn hóa Việt Nam ra thế giới. Bên cạnh đó, nhà trường, gia đình và xã hội cần giáo dục, tạo môi trường để thanh niên hiểu rằng hội nhập không có nghĩa là đánh mất mình, mà là biết tiếp thu tinh hoa nhân loại trên nền tảng vững chắc của bản sắc dân tộc.

Giữ gìn, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống không phải là quay lưng với cái mới, mà là biết trân trọng cội nguồn để vững vàng bước tới tương lai. Khi giới trẻ ý thức sâu sắc về giá trị văn hóa dân tộc, họ không chỉ gìn giữ di sản của cha ông, mà còn góp phần làm giàu đẹp thêm bản sắc Việt Nam trong thời đại toàn cầu hóa hôm nay.

Câu 1: Thể thơ

Văn bản trên được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật (4 câu, mỗi câu 7 chữ).

Câu 2: Luật của bài thơ

Xét theo bản phiên âm, bài thơ tuân thủ luật trắc sỉ (niêm luật của thơ Đường):

• Luật: Trắc (chữ thứ hai của câu 1 là "thi" - thanh bằng, nhưng theo quy tắc "nhất tam ngũ bất lục", chữ thứ hai "thi" thực chất đóng vai trò thanh bằng, bài thơ thuộc luật bằng).

• Vần: Hiệp vần ở cuối các câu 1, 2, 4 (mỹ - phong - phong). Tuy nhiên, rõ nhất là vần "phong" ở câu 2 và 4.

• Niêm: Câu 1 niêm với câu 4, câu 2 niêm với câu 3.

Câu 3: Biện pháp tu từ

Biện pháp tu từ ấn tượng nhất trong bài thơ là Hoán dụ (hoặc có thể coi là Biểu tượng) qua hình ảnh "thiết" (thép).

• Tác dụng:

• Về nội dung: "Thép" tượng trưng cho tinh thần chiến đấu, tính chất cách mạng và bản lĩnh kiên cường của người chiến sĩ cộng sản. Nó đối lập hoàn toàn với cái mềm mại của "phong, hoa, tuyết, nguyệt" ở câu trước.

• Về nghệ thuật: Làm cho lời thơ trở nên mạnh mẽ, đanh thép, khẳng định một quan điểm nghệ thuật mới: thơ ca không chỉ để thưởng thức mà còn là vũ khí sắc bén để phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Câu 4: Lý do tác giả khẳng định "Hiện đại thi trung ưng hữu thiết / Thi gia dã yếu hội xung phong"

Tác giả đưa ra quan điểm này vì:

• Yêu cầu của thời đại: Trong bối cảnh đất nước đang lầm than dưới ách thống trị của thực dân, thơ ca không thể chỉ quanh quẩn với mây gió, trăng hoa mà phải gắn liền với vận mệnh dân tộc.

• Chức năng của văn học: Văn học phải là vũ khí tư tưởng. Thơ ca cần có tính chiến đấu ("thép") để cổ vũ tinh thần nhân dân.

• Vai trò của người nghệ sĩ: Nhà thơ không được đứng ngoài cuộc chiến. Họ phải là những chiến sĩ trên mặt trận văn hóa, trực tiếp tham gia vào công cuộc cứu nước ("biết xung phong").

Câu 5: Nhận xét về cấu tứ của bài thơ

Bài thơ có cấu tứ rất chặt chẽ dựa trên sự vận động từ truyền thống đến hiện đại, từ đối diện đến hòa nhập:

• Sự đối lập: Hai câu đầu nói về thơ xưa (thiên nhiên, tĩnh tại, duy mỹ) đối lập với hai câu sau nói về thơ nay (xã hội, vận động, chiến đấu).

• Sự kế thừa và đổi mới: Bác không phủ nhận vẻ đẹp của thơ xưa ("thiên nhiên mỹ"), nhưng Người khẳng định thơ nay cần thêm một chất liệu mới là "thép".

• Tính nhất quán: Cấu tứ đi từ việc nhận thức về nghệ thuật đến xác định hành động cho nhà thơ. Đó là sự chuyển biến từ cái "tôi" thưởng ngoạn sang cái "ta" chiến đấu, tạo nên hình ảnh người chiến sĩ - thi sĩ lồng lộng giữa thời đại.