Câu 1. Ngôi kể của văn bản

• Ngôi kể: Ngôi thứ ba (người kể chuyện ẩn mình, gọi tên các nhân vật như Eugène, lão Goriot, Bianchon...).

Câu 2. Đề tài của văn bản

• Đề tài: Tình phụ tử và sự băng hoại đạo đức trong xã hội đồng tiền (cụ thể là sự bạc bẽo của con cái đối với cha mẹ).

Câu 3. Cảm nhận về lời nói của lão Goriot với Rastignac

Lời nói này gợi lên sự xót xa và một bài học nhân sinh sâu sắc:

• Sự hối tiếc muộn màng: Lão Goriot dùng chính bi kịch của mình để khuyên Rastignac ("Con phải yêu quý cha mẹ con"), cho thấy lão đã nhận ra sự nghiệt ngã khi tình yêu thương không được đáp lại.

• Nỗi đau tinh thần tận cùng: Hình ảnh "khát nhưng không bao giờ được uống" là ẩn dụ cho sự khao khát tình cảm cha con mà suốt mười năm qua lão không hề nhận được từ hai cô con gái, dù lão đã hy sinh tất cả tài sản cho chúng.

• Sự cô độc: Câu nói làm nổi bật tình cảnh bi thảm của một người cha chết trong sự ghẻ lạnh của máu mủ ruột rà.

Câu 4. Lý do lão Goriot khao khát gặp con ngay sau khi nguyền rủa

Lão Goriot rơi vào trạng thái tâm lý mâu thuẫn dữ dội vì:

• Bản năng của người cha: Dù lý trí nhận ra các con độc ác, tồi tệ ("ta nguyền rủa chúng"), nhưng tình yêu thương con của lão đã trở thành một thứ "đạo đức", một sự mù quáng đến mức tôn thờ.

• Sự yếu lòng trước cái chết: Khi đối diện với sự kết thúc, nỗi sợ cô đơn và bản năng bao dung của người cha trỗi dậy mạnh mẽ hơn sự giận dữ. Lão sẵn sàng xóa bỏ mọi tội lỗi của con chỉ để được nhìn thấy chúng lần cuối.

• Tình yêu là lẽ sống: Với lão, các con là tất cả. Việc nguyền rủa chỉ là sự bộc phát trong cơn đau đớn, còn khao khát được gặp con mới là bản chất thật trong tâm hồn lão.

Câu 5. Nhận xét về tình cảnh lúc cuối đời của lão Goriot

Tình cảnh của lão Goriot là một bi kịch đau đớn và điển hình trong xã hội thượng lưu Paris thời bấy giờ:

• Sự đối lập nghiệt ngã: Lão chết trong cảnh nghèo khổ, cô độc trong một căn phòng trọ tồi tàn, trong khi các con lão đang hưởng thụ cuộc sống quý tộc bằng chính đồng tiền của lão.

• Sự sụp đổ của một thần tượng: Lão từng tin rằng tiền bạc và sự hy sinh sẽ mua được hạnh phúc cho các con và tình yêu của chúng, nhưng cuối cùng lão nhận ra mình chỉ là "cái vắt cam" đã hết nước bị vứt bỏ.

• Ý nghĩa tố cáo: Cái chết của lão Goriot không chỉ là nỗi đau cá nhân mà còn là lời tố cáo đanh thép của Balzac đối với xã hội đồng tiền – nơi sức mạnh của đồng tiền đã làm băng hoại các giá trị đạo đức thiêng liêng nhất, biến tình phụ tử thành món hàng trao đổi.

cau1 Văn bản trên thuộc thể thơ Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật (4 câu, mỗi câu 7 chữ).

Câu 2:

• Bài thơ viết theo luật Trắc (chữ thứ hai của câu 1 là "thi" - thanh bằng, nhưng xét tổng thể niêm luật thì đây là bài luật trắc vần bằng).

• Hiệp vần ở cuối các câu 1, 2 và 4: mỹ (trắc - ngoại lệ), phong (bằng), phong (bằng).

• Câu 1 niêm với câu 4 (chữ thứ 2: "thi" - "gia"), câu 2 niêm với câu 3 (chữ thứ 2: "thủy" - "đại").

• Thể tứ tuyệt không bắt buộc đối, nhưng bài thơ này có sự đối lập về nội dung giữa hai câu đầu và hai câu sau.

Câu 3:

Biện pháp tu từ ấn tượng nhất trong bài thơ là Liệt kê (Sơn thủy, yên, hoa, tuyết, nguyệt, phong) kết hợp với hình ảnh Ẩn dụ (Thiết - Thép).

• Tác dụng:

• Tái hiện một thế giới thiên nhiên đài các, mỹ lệ của thơ cổ. Nó cho thấy sự phong phú nhưng cũng có phần xa rời thực tại chiến đấu của văn chương cũ.

• "Thép" biểu tượng cho tính chiến đấu, tinh thần cách mạng kiên cường và bản lĩnh sắt đá của người nghệ sĩ - chiến sĩ.

• Sự đối lập giữa "hoa, tuyết, trăng, phong" (mềm mại) và "thép" (cứng cỏi) làm nổi bật sự chuyển biến trong quan niệm nghệ thuật: Thơ ca không chỉ để thưởng ngoạn mà còn là vũ khí sắc bén để phục vụ sự nghiệp cứu nước.

Câu 4:

• Đất nước đang trong thời kỳ lầm than, cuộc cách mạng giải phóng dân tộc đang ở giai đoạn quyết liệt. Khi "giặc đến nhà", văn chương không thể đứng ngoài cuộc nhìn trăng xem hoa.

• Với Hồ Chí Minh, văn nghệ là một mặt trận, và nghệ sĩ là chiến sĩ trên mặt trận ấy. Thơ ca phải có sức mạnh cổ vũ tinh thần, thức tỉnh quần chúng và trực tiếp tham gia vào cuộc đấu tranh xã hội.

• Nhà thơ không chỉ có tâm hồn nhạy cảm mà còn phải có ý chí sắt đá, sẵn sàng dấn thân vào nơi mũi tên hòn đạn (xung phong) để giành lại độc lập cho tổ quốc.

Câu 5:

• Bài thơ bắt đầu bằng việc nhìn lại quá khứ (Thơ cũ yêu thiên nhiên) để làm đòn bẩy dẫn dắt đến yêu cầu của thời đại mới (Thơ nay cần có thép).

• Đây là cuộc đối thoại giữa hai quan niệm thẩm mỹ. Tác giả không phủ nhận vẻ đẹp của thơ cổ ("thiên ái thiên nhiên mỹ") nhưng khẳng định rằng vẻ đẹp ấy là chưa đủ trong bối cảnh hiện nay.

• Cấu tứ bài thơ cho thấy sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tâm hồn nghệ sĩ (nhạy cảm với vẻ đẹp) và bản lĩnh chiến sĩ (quyết liệt hành động). Đó là cấu tứ mang tính bước ngoặt, xác lập hướng đi cho thơ ca cách mạng Việt Nam.

cau1 Văn bản trên thuộc thể thơ Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật (4 câu, mỗi câu 7 chữ).

Câu 2:

• Bài thơ viết theo luật Trắc (chữ thứ hai của câu 1 là "thi" - thanh bằng, nhưng xét tổng thể niêm luật thì đây là bài luật trắc vần bằng).

• Hiệp vần ở cuối các câu 1, 2 và 4: mỹ (trắc - ngoại lệ), phong (bằng), phong (bằng).

• Câu 1 niêm với câu 4 (chữ thứ 2: "thi" - "gia"), câu 2 niêm với câu 3 (chữ thứ 2: "thủy" - "đại").

• Thể tứ tuyệt không bắt buộc đối, nhưng bài thơ này có sự đối lập về nội dung giữa hai câu đầu và hai câu sau.

Câu 3:

Biện pháp tu từ ấn tượng nhất trong bài thơ là Liệt kê (Sơn thủy, yên, hoa, tuyết, nguyệt, phong) kết hợp với hình ảnh Ẩn dụ (Thiết - Thép).

• Tác dụng:

• Tái hiện một thế giới thiên nhiên đài các, mỹ lệ của thơ cổ. Nó cho thấy sự phong phú nhưng cũng có phần xa rời thực tại chiến đấu của văn chương cũ.

• "Thép" biểu tượng cho tính chiến đấu, tinh thần cách mạng kiên cường và bản lĩnh sắt đá của người nghệ sĩ - chiến sĩ.

• Sự đối lập giữa "hoa, tuyết, trăng, phong" (mềm mại) và "thép" (cứng cỏi) làm nổi bật sự chuyển biến trong quan niệm nghệ thuật: Thơ ca không chỉ để thưởng ngoạn mà còn là vũ khí sắc bén để phục vụ sự nghiệp cứu nước.

Câu 4:

• Đất nước đang trong thời kỳ lầm than, cuộc cách mạng giải phóng dân tộc đang ở giai đoạn quyết liệt. Khi "giặc đến nhà", văn chương không thể đứng ngoài cuộc nhìn trăng xem hoa.

• Với Hồ Chí Minh, văn nghệ là một mặt trận, và nghệ sĩ là chiến sĩ trên mặt trận ấy. Thơ ca phải có sức mạnh cổ vũ tinh thần, thức tỉnh quần chúng và trực tiếp tham gia vào cuộc đấu tranh xã hội.

• Nhà thơ không chỉ có tâm hồn nhạy cảm mà còn phải có ý chí sắt đá, sẵn sàng dấn thân vào nơi mũi tên hòn đạn (xung phong) để giành lại độc lập cho tổ quốc.

Câu 5:

• Bài thơ bắt đầu bằng việc nhìn lại quá khứ (Thơ cũ yêu thiên nhiên) để làm đòn bẩy dẫn dắt đến yêu cầu của thời đại mới (Thơ nay cần có thép).

• Đây là cuộc đối thoại giữa hai quan niệm thẩm mỹ. Tác giả không phủ nhận vẻ đẹp của thơ cổ ("thiên ái thiên nhiên mỹ") nhưng khẳng định rằng vẻ đẹp ấy là chưa đủ trong bối cảnh hiện nay.

• Cấu tứ bài thơ cho thấy sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tâm hồn nghệ sĩ (nhạy cảm với vẻ đẹp) và bản lĩnh chiến sĩ (quyết liệt hành động). Đó là cấu tứ mang tính bước ngoặt, xác lập hướng đi cho thơ ca cách mạng Việt Nam.

Câu 1

a) Những bài học cơ bản của các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc từ năm 1945 đến nay:

- Phải kiên định sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, giữ vững đường lối độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

- Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.

- Kết hợp chặt chẽ giữa đấu tranh quân sự, chính trị, ngoại giao; giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

- Phát huy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, sẵn sàng hy sinh để bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

- Chủ động, linh hoạt trong chiến lược và sách lược đấu tranh, biết tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế.

b) Là một học sinh, em cần làm gì để góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc hiện nay?

- Ra sức học tập, rèn luyện đạo đức và ý thức kỷ luật để trở thành công dân có ích cho đất nước.

- Tìm hiểu, tuyên truyền đúng đắn về lịch sử, chủ quyền biển đảo Việt Nam; không tin và không lan truyền thông tin sai lệch.

- Chấp hành tốt pháp luật của Nhà nước, đặc biệt là các quy định liên quan đến biển đảo.

- Tham gia các hoạt động hướng về biển đảo như quyên góp, ủng hộ chiến sĩ hải quân, cảnh sát biển.

- Nuôi dưỡng lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Câu 2: Thành tựu cơ bản về kinh tế trong công cuộc Đổi mới ở Việt Nam từ năm 1986 đến nay:

- Nền kinh tế chuyển từ cơ chế tập trung bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

- Tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao và ổn định trong nhiều năm; đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt.

- Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa; các ngành công nghiệp, dịch vụ ngày càng phát triển.

- Nông nghiệp đạt nhiều thành tựu quan trọng, từ thiếu lương thực trở thành nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới.

- Mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại, thu hút đầu tư nước ngoài, hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế thế giới.