Câu 1. Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Thông Thu (Khoảng 200 chữ)

Trong đoạn trích "Chén thuốc độc", Vũ Đình Long đã khắc họa sắc sảo diễn biến tâm lí đầy bi kịch của nhân vật Thông Thu từ sự hối hận muộn màng đến tuyệt vọng tột độ. Ở hồi thứ Hai, tâm lí nhân vật hiện lên qua những con số nợ nần chồng chất. Thông Thu rơi vào trạng thái bàng hoàng khi đối diện với thực tại khánh kiệt, từ đó tự sỉ vả sự "điên rồ" và thói ăn chơi tráng táng của chính mình. Sang hồi thứ Ba, tâm lí chuyển biến thành nỗi sợ hãi hèn nhát trước cảnh tù tội ("mặc áo số", "ăn cơm hầm"). Sự bế tắc đẩy nhân vật đến quyết định tiêu cực là tự sát. Tuy nhiên, hành động "nâng lên đặt xuống" cốc thuốc độc cho thấy một nội tâm giằng xé dữ dội: một bên là mong muốn thoát nợ bằng cái chết, một bên là sự lo âu cho mẹ già, vợ dại không ai nuôi nấng. Diễn biến tâm lí này không chỉ tố cáo thói ăn chơi sa đọa làm băng hoại con người mà còn cho thấy sự yếu đuối, thiếu bản lĩnh của tầng lớp tiểu tư sản thành thị đương thời trước những biến cố cuộc đời.

Câu 2 Bài Làm

Trong vở kịch "Chén thuốc độc", Vũ Đình Long đã vẽ nên một bức tranh bi kịch về thầy Thông Thu – một trí thức sa chân vào hố sâu nợ nần vì thói ăn chơi trác táng, "ném tiền qua cửa sổ". Dù tác phẩm ra đời cách đây hơn một thế kỷ, nhưng bài học về sự khánh kiệt do tiêu xài hoang phí vẫn còn nguyên giá trị thời đại. Nhìn vào thực tế hôm nay, thói quen chi tiêu thiếu kiểm soát đang trở thành một "căn bệnh" lây lan trong một bộ phận giới trẻ, kéo theo nhiều hệ lụy khôn lường.

Thế nào là tiêu xài thiếu kiểm soát? Đó là lối sống chi dùng tiền bạc vượt quá khả năng tài chính cá nhân, tập trung vào những nhu cầu xa xỉ, phù phiếm thay vì những giá trị thiết yếu. Trong thời đại kinh tế số, thực trạng này biểu hiện qua những cơn sốt "săn sale" bất tận trên sàn thương mại điện tử, việc chạy đua theo những dòng điện thoại đời mới nhất, hay những chuyến du lịch "sang chảnh" vượt quá mức lương tháng chỉ để có những tấm hình "sống ảo" trên mạng xã hội. Nhiều bạn trẻ dù chưa làm ra tiền hoặc thu nhập thấp nhưng sẵn sàng quẹt thẻ tín dụng, vay mượn để bằng bạn bằng bè.

Nguyên nhân của lối sống này trước hết đến từ tâm lý sùng bái vật chất và áp lực đồng trang lứa (FOMO). Mạng xã hội vô tình trở thành nơi phô trương sự giàu có, khiến nhiều người trẻ lầm tưởng rằng giá trị con người được đo bằng những món đồ hiệu hay những bữa ăn đắt đỏ. Bên cạnh đó, sự thiếu hụt kiến thức về quản lý tài chính cá nhân cũng là một nguyên nhân then chốt. Nhiều bạn trẻ hiện nay theo đuổi triết lý "YOLO" (Bạn chỉ sống một lần) nhưng lại hiểu sai lệch theo hướng hưởng thụ tức thời mà quên mất việc tích lũy cho tương lai.

Hậu quả của việc tiêu hoang không chỉ dừng lại ở con số dư bằng không trong tài khoản. Giống như nhân vật Thông Thu, khi sự hào nhoáng sụp đổ, thứ còn lại là đống nợ nần chồng chất và sự bế tắc về tinh thần. Tiêu xài quá độ khiến con người rơi vào vòng xoáy áp lực, lo âu, làm xói mòn ý chí lao động và sáng tạo. Nguy hiểm hơn, nó có thể dẫn đến những hành vi tiêu cực như lừa đảo, trộm cắp hoặc rơi vào các tệ nạn xã hội để có tiền bù đắp vào những lỗ hổng chi tiêu. Một người không quản lý được ví tiền của mình thì khó có thể quản lý được cuộc đời mình.

Để đẩy lùi thực trạng này, mỗi cá nhân cần tự xây dựng cho mình một bộ lọc trước những cám dỗ của chủ nghĩa tiêu dùng. Chúng ta cần học cách phân biệt rõ ràng giữa "cần" (need) và "muốn" (want). Tiết kiệm không phải là bủn xỉn, mà là sự tôn trọng đối với mồ hôi công sức của chính mình và người thân. Gia đình và nhà trường cũng cần chú trọng hơn giáo dục kỹ năng tài chính, giúp giới trẻ hiểu rằng giá trị thực sự của một người nằm ở trí tuệ và nhân cách chứ không phải ở những món đồ họ khoác lên người.

Tóm lại, tiền bạc là phương tiện tốt nhưng là người chủ tồi. Đừng để bản thân rơi vào bi kịch như thầy Thông Thu – khi nhận ra sai lầm thì gia sản đã tan nát, danh dự đã mất và cái chết cận kề. Tuổi trẻ là thời điểm vàng để đầu tư vào kiến thức và kỹ năng. Hãy chi tiêu một cách thông minh để đồng tiền trở thành đòn bẩy cho tương lai, thay vì biến nó thành chén thuốc độc kết thúc những hoài bão của chính mình.

Câu 1. Thể loại:

Văn bản thuộc thể loại Kịch (cụ thể là bi kịch hoặc kịch nói).

Câu 2. Hình thức ngôn ngữ chủ yếu:

Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức Độc thoại (nhân vật tự nói với chính mình để bộc lộ nội tâm).

Câu 3. Chỉ dẫn sân khấu:

• Một số lời chỉ dẫn: (Bóp trán nghĩ ngợi), (Một lát lại nói), (Một mình, thở dài), (Đứng dậy lấy chai dấm thanh giấu ở dưới gầm tủ, rót vào cốc. Thò tay vào tủ lấy hộp thuốc phiện), (Cầm cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống).

• Vai trò:

• Giúp người đọc/người xem hình dung được ngoại hình, cử chỉ và hành động cụ thể của nhân vật trên sân khấu.

• Khắc họa sâu sắc trạng thái tâm lí: sự bế tắc, dằn vặt, do dự và quyết tâm cực đoan của nhân vật.

• Hỗ trợ việc dàn dựng cảnh trí và định hướng diễn xuất cho diễn viên.

Câu 4. Diễn biến tâm lí của thầy Thông Thu:

• Hồi thứ Hai: Tâm lí tỉnh ngộ và hối hận. Sau khi tính toán sổ sách, Thông Thu bàng hoàng trước sự sụp đổ nhanh chóng của gia sản. Nhân vật tự sỉ vả bản thân là "điên rồ", "nhơ nhuốc" khi nhận ra mình là kẻ vô tích sự, "ăn bám" xã hội và phá tan cơ nghiệp cha ông.

• Hồi thứ Ba: Tâm lí tuyệt vọng và bế tắc. Nỗi sợ hãi cảnh tù tội, nhục nhã khiến Thông Thu tìm đến cái chết. Tuy nhiên, diễn biến rất phức tạp: có sự đấu tranh giữa cái chết và sự sống, giữa ích kỷ cá nhân và trách nhiệm với gia đình (mẹ, vợ, em). Hành động "nâng lên đặt xuống" chén thuốc độc thể hiện sự do dự, nuối tiếc cuộc đời và bản năng sinh tồn vẫn còn le lói.

Câu 5. Quan điểm về quyết định của nhân vật:

• Gợi ý: Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu.

• Vì sao: Cái chết trong trường hợp này là hành động trốn tránh trách nhiệm, là sự đầu hàng số phận hèn nhát. Dẫu mắc sai lầm, việc sống tiếp để lao động, trả nợ và chăm sóc người thân mới là cách chuộc lỗi đúng đắn nhất. Việc tự tử không giải quyết được nợ nần mà còn để lại nỗi đau và gánh nặng khôn cùng cho người mẹ già và vợ con.