Vở kịch "Chén thuốc độc" của Vũ Đình Long không chỉ là tác phẩm đặt nền móng cho kịch nói Việt Nam mà còn là một bản án đanh thép đối với lối sống ăn chơi, hưởng lạc của tầng lớp tiểu tư sản thành thị lúc bấy giờ. Đoạn trích tập trung khắc họa bi kịch của gia đình cụ Thông Thu — một gia đình vốn nề nếp nhưng đang trên đà tan vỡ vì thói cờ bạc, phù phiếm. Qua những lời thoại đầy kịch tính, tác giả đã bóc trần sự đối lập gay gắt giữa vẻ bề ngoài hào nhoáng và sự mục ruỗng bên trong. Nhân vật cụ Thông Thu hiện lên với nỗi tuyệt vọng tột cùng khi đứng trước cảnh phá sản và sự băng hoại đạo đức của con cái, dẫn đến ý định dùng "chén thuốc độc" để kết thúc tất cả. Hành động này không chỉ là sự bế tắc cá nhân mà còn tượng trưng cho sự sụp đổ của một hệ giá trị cũ trước sự tấn công của lối sống thực dụng. Vũ Đình Long đã rất thành công trong việc xây dựng xung đột kịch căng thẳng, ngôn ngữ nhân vật sống động, mang đậm hơi thở thời đại. Đoạn trích đã để lại bài học sâu sắc về việc giữ gìn gia phong và tỉnh táo trước những cám dỗ phù hoa của xã hội, khẳng định giá trị hiện thực và nhân đạo bền vững của tác phẩm.

Câu 1: Xác định thể loại của văn bản Thể loại: Bi kịch (Kịch nói). Đây được coi là vở kịch nói đầu tiên của nền văn học hiện đại Việt Nam. Câu 2: Hình thức ngôn ngữ chính Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức đối thoại (lời nói giữa các nhân vật như cụ Thông Thu, bà Thông, cậu ấm...) và độc thoại (những suy nghĩ nội tâm của nhân vật Thông Thu khi đối diện với bế tắc). Câu 3: Lời chỉ dẫn sân khấu và vai trò Một số lời chỉ dẫn: (Ngừng lại một lát), (Nói một mình), (Nhìn ra cửa), (Thở dài), (Cầm chén thuốc độc lên)... Vai trò: Giúp người đọc/người xem hình dung rõ hơn về hành động, cử chỉ và bối cảnh của nhân vật. Bộc lộ chiều sâu tâm trạng (sự đau đớn, dằn vặt, tuyệt vọng) của nhân vật mà lời nói chưa diễn tả hết được. Hỗ trợ đạo diễn và diễn viên trong việc dàn dựng, biểu diễn đúng tinh thần tác giả. Câu 4: Diễn biến tâm lí của thầy Thông Thu (Hồi II và III) Hồi thứ Hai: Tâm trạng thầy Thông Thu đầy lo âu, hoảng loạn và bế tắc khi gia đình rơi vào cảnh nợ nần chồng chất, nhà cửa sắp bị niêm phong. Thầy cảm thấy nhục nhã trước sự ăn chơi trác táng của vợ con và sự bất lực của bản thân. Hồi thứ Ba: Tâm lí chuyển sang sự tuyệt vọng cực độ và ý định tự sát. Thầy nhìn thấu sự mục nát của gia đình, không tìm thấy lối thoát nên đã quyết định tìm đến cái chết (chén thuốc độc) như một cách để giải thoát danh dự và chấm dứt nỗi đau khổ. Câu 5: Quan điểm về quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu Gợi ý trả lời: Em không đồng tình với quyết định này. Lý do: Dù hoàn cảnh của thầy Thông Thu rất đáng thương và bế tắc trong xã hội cũ, nhưng cái chết không phải là cách giải quyết vấn đề tận gốc. Việc tự sát là hành động trốn chạy trách nhiệm, để lại nỗi đau và sự hoang mang cho người thân còn sống. Thay vì tìm đến cái chết, thầy nên đối mặt để tìm cách chấn chỉnh gia đình hoặc làm lại từ đầu. Sự sống luôn quý giá và con người cần nghị lực để vượt qua nghịch cảnh thay vì chọn kết thúc tiêu cực.