Câu 1

Trong đoạn trích “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long, diễn biến tâm lí nhân vật Thông Thu được khắc họa vô cùng chân thực và sâu sắc. Trước hết, nhân vật rơi vào trạng thái hoảng hốt, bàng hoàng khi nhìn lại gia cảnh đang trên bờ vực khánh kiệt. Những con số nợ nần được liệt kê liên tiếp cho thấy sự tỉnh ngộ muộn màng của một con người từng “ném tiền qua cửa sổ”, sống xa hoa, hưởng lạc mà không nghĩ đến hậu quả. Từ đó, Thông Thu dằn vặt, tự trách bản thân vì đã phụ công cha mẹ, đánh mất danh dự của một “tu mi nam tử”, khiến gia sản tiêu tan chỉ trong vài năm ngắn ngủi. Không chỉ đau khổ vì vật chất, nhân vật còn rơi vào bế tắc tinh thần khi nghĩ đến cảnh tù tội, mất danh dự và trở thành kẻ vô dụng với gia đình, xã hội. Ý nghĩ tìm đến cái chết xuất hiện như một cách giải thoát. Tuy nhiên, trong khoảnh khắc nâng chén thuốc độc lên rồi lại đặt xuống, ta thấy rõ sự giằng xé dữ dội giữa khát vọng được sống và ý định tự vẫn. Nghĩ đến mẹ già, vợ con và em trai, Thông Thu vẫn còn nặng lòng với gia đình. Qua diễn biến tâm lí ấy, Vũ Đình Long không chỉ thể hiện bi kịch của một con người sa ngã mà còn gửi gắm lời cảnh tỉnh sâu sắc về lối sống ăn chơi, thiếu trách nhiệm của con người trong xã hội.

Câu 2:
Trong xã hội hiện đại, khi đời sống vật chất ngày càng phát triển, nhu cầu hưởng thụ của con người cũng tăng lên. Tuy nhiên, không ít người trẻ hiện nay đang rơi vào lối sống tiêu xài thiếu kiểm soát, “ném tiền qua cửa sổ” để chạy theo những giá trị hào nhoáng bên ngoài. Từ thực trạng khánh kiệt của nhân vật Thông Thu trong “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long, chúng ta càng nhận ra hậu quả nghiêm trọng của thói quen chi tiêu thiếu hợp lí đối với mỗi cá nhân và xã hội.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là lối sống chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của bản thân, mua sắm theo cảm hứng, chạy theo sở thích nhất thời mà không có kế hoạch cụ thể. Nhiều người trẻ ngày nay sẵn sàng bỏ ra số tiền lớn để mua điện thoại đời mới, quần áo hàng hiệu hay những món đồ xa xỉ dù thu nhập còn hạn chế. Không ít học sinh, sinh viên chưa làm ra tiền nhưng đã quen với việc tiêu dùng phung phí, coi việc mua sắm như cách để khẳng định bản thân.

Thực trạng ấy diễn ra ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại. Chỉ cần lướt mạng xã hội, người trẻ dễ dàng bị cuốn vào những xu hướng khoe mẽ cuộc sống sang chảnh, ăn uống đắt đỏ hay sở hữu đồ hiệu. Nhiều người chấp nhận vay tiền, mua trả góp để có được những món đồ vượt quá khả năng chi trả. Các sàn thương mại điện tử cùng hàng loạt chương trình giảm giá, quảng cáo hấp dẫn cũng khiến con người dễ bị kích thích nhu cầu mua sắm. Dần dần, việc chi tiêu không còn xuất phát từ nhu cầu cần thiết mà trở thành thói quen hưởng thụ thiếu suy nghĩ.

Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ cả chủ quan lẫn khách quan. Trước hết, nhiều bạn trẻ có tâm lí thích hưởng thụ, muốn thể hiện bản thân qua vẻ ngoài và vật chất. Một số người thiếu kiến thức về quản lí tài chính cá nhân nên không biết cách cân đối thu chi. Bên cạnh đó, áp lực từ bạn bè, mạng xã hội và hội chứng “fomo” khiến nhiều người sợ bị tụt lại phía sau nên cố gắng chạy theo xu hướng tiêu dùng. Sự phát triển mạnh mẽ của quảng cáo và thương mại điện tử cũng góp phần kích thích lòng tham và nhu cầu mua sắm không cần thiết.

Lối sống tiêu xài thiếu kiểm soát gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Đối với cá nhân, nó khiến con người dễ rơi vào nợ nần, áp lực tài chính và khủng hoảng tinh thần. Nhiều người trẻ vì tiêu xài quá mức mà mất đi cơ hội học tập, phát triển bản thân hay đầu tư cho tương lai. Đối với gia đình, việc chi tiêu phung phí có thể trở thành gánh nặng cho cha mẹ, làm rạn nứt tình cảm và ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình. Hình ảnh Thông Thu trong “Chén thuốc độc” là minh chứng rõ nét: từ một người có gia sản giàu có, chỉ vì ăn chơi sa đọa mà rơi vào cảnh trắng tay, tuyệt vọng đến mức nghĩ tới cái chết. Xa hơn, nếu nhiều người trẻ đều sống thực dụng, thích hưởng thụ hơn lao động thì xã hội cũng sẽ phải đối mặt với những hệ lụy về đạo đức và kinh tế.

Nhận thức được tác hại ấy, mỗi người cần học cách quản lí tài chính cá nhân một cách hợp lí. Người trẻ nên tập thói quen ghi chép thu chi, xác định rõ nhu cầu cần thiết và tránh mua sắm theo cảm xúc. Cần hiểu rằng giá trị của con người không nằm ở những món đồ đắt tiền mà ở tri thức, nhân cách và sự nỗ lực vươn lên trong cuộc sống. Gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục học sinh lối sống tiết kiệm, biết trân trọng đồng tiền do công sức lao động tạo ra. Đồng thời, mạng xã hội nên lan tỏa những giá trị tích cực thay vì cổ vũ lối sống khoe mẽ, phù phiếm.

Có thể nói, tiêu xài thiếu kiểm soát là một thói quen nguy hiểm, có thể đẩy con người đến những bi kịch đáng tiếc như nhân vật Thông Thu trong “Chén thuốc độc”. Vì vậy, mỗi người trẻ cần sống tỉnh táo, biết chi tiêu hợp lí và hướng tới những giá trị bền vững để xây dựng tương lai tốt đẹp cho bản thân và xã hội.

Câu 1: Thể loại : bi kịch

Câu 2: Hình thức ngôn ngữ chủ yếu : Độc thoại

Câu 3: Các chỉ dẫn sân khấu trong văn bản:

-“Bóp trán nghĩ ngợi”

-“Nâng cốc lên sắp uống lại đặt xuống”

-“Lấy dao mở hộp thuốc phiện, rót vào cốc, lấy que khuấy”

-“Đứng dậy lấy chai dấm thanh dấu ở dưới gầm tủ, rót vào cốc. Thò tay vào túi lấy hộp thuốc phiện”

Vai trò:

-Giúp người đọc hình dung cụ thể về hành động, cử chỉ và trạng thái cảm xúc của nhân vật

- Tạo ra những khoảng khắc cần thiết để khắc họa chiều sâu tâm lý, sự dằn vặt và bế tắc của Thầy Thông Thu trước khi đi đến quyết định cực đoan

Câu 4:

-Ở Hồi thứ Hai: Đó là sự thức tỉnh muộn màng và sự hối hận. Thầy Thông Thu đối diện với thực tế phũ phàng về gia sản khánh kiệt do sự ăn chơi trác táng của chính mình. Nhân vật rơi vào trạng thái tự sỉ vả bản thân ("Điên rồ quá!", "Làm nhơ, làm nhuốc..."), nhận ra sự vô ích của bản thân đối với gia đình và xã hội.

-Ở Hồi thứ Ba: Diễn biến tâm lý đẩy lên cao trào thành sự tuyệt vọng và ý định giải thoát bằng cái chết. Thầy Thông Thu sợ hãi viễn cảnh tù tội, nhục nhã, không chịu nổi cảnh khổ cực. Tuy nhiên, tâm lý vẫn có sự giằng xé: một mặt muốn chết để bảo toàn danh dự ("Thà rằng một thác cho xong"), mặt khác vẫn còn lo lắng cho mẹ già, vợ con không ai nuôi nấng. Cuối cùng, nhân vật chọn cái chết như một cách trốn tránh trách nhiệm nhưng lại cố gắng sắp xếp chút lương tri cuối cùng bằng cách viết thư cho em trai.

- Sự thay đổi: Từ việc hối hận về quá khứ (Hồi II) chuyển sang sự hoảng loạn trước tương lai và đi đến hành động cực đoan (Hồi III). Tuy nhiên, trong sự tuyệt vọng vẫn nhen nhóm chút trách nhiệm muộn màng với gia đình (dừng lại để viết thư cho em trai).

Câu 5:

-Không đồng tình với quyết định của thầy Thông Thu vì:

+ Tự tử là một hành động trốn chạy hèn nhát trước sai lầm của chính mình thay vì đối mặt để sửa chữa

+ Cái chết không giải quyết được vấn đề mà đôi khi còn gây ảnh hưởng và liên luy đến những người thân xung quanh.

- Thầy Thông Thu nên chọn cách sống trách nhiệm hơn, lao động để trả nợ và làm lại cuộc đời . Như vậy mới thực sự là "thác trong còn hơn sống đục". Cái chết trong sự bế tắc này chỉ là sự kết thúc của một nhân cách bạc nhược.