Hình tượng “li khách” trong bài thơ Tống biệt hành của Thâm Tâm là một nốt nhạc lạ, đầy kiêu hùng mà cũng rất mực đa đoan trong bản hợp xướng của phong trào Thơ mới. Khác với những cái tôi ủy mị, yếu đuối cùng thời, nhân vật người đi ở đây hiện thân cho vẻ đẹp của một tráng sĩ thời đại mới.

Trước hết, đó là một con người có chí nam nhi lẫm liệt. Với lời thề “Chí nhớn chưa về bàn tay không / Thì không bao giờ nói trở lại!”, li khách mang trong mình khát vọng công danh cháy bỏng, sẵn sàng dứt bỏ sự êm ấm của gia đình để dấn thân vào con đường xa thẳm. Điệp từ “li khách” vang lên đầy sự trân trọng, gợi tư thế hiên ngang, dứt khoát. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài “dửng dưng” đầy quyết liệt ấy là một tâm hồn giàu trắc ẩn và nặng tình. Dù cố tỏ ra lạnh lùng, nhưng hình ảnh “hoàng hôn trong mắt trong” hay nỗi buồn sâu thẳm trước giọt lệ của người chị, ánh mắt biếc của em thơ đã tố cáo sự giằng xé nội tâm mãnh liệt. Li khách không phải kẻ vô tình; anh ra đi trong nỗi đau chia cắt, chọn cách “coi như” là lá bay, hạt bụi để che giấu sự yếu lòng.

Bằng bút pháp lãng mạn kết hợp với hơi hướm hào hùng của thơ cổ phong, Thâm Tâm đã tạc dựng nên một hình tượng li khách vừa mang dáng dấp của các hiệp khách xưa, vừa mang nỗi ưu tư của con người hiện đại. Qua đó, ta thấy được vẻ đẹp của sự hy sinh tình riêng vì lý tưởng lớn lao.

+ Lí trí và tình cảm có mối quan hệ chặt chẽ, nhưng trong nhiều tình huống, lí trí và tình cảm không thống nhất, khiến con người sẽ hành động, cư xử theo các cách khác nhau, thậm chí đối lập nhau, buộc phải lựa chọn.

+ Con người và nhất là người trẻ cần phải tự lập và có trách nhiệm với cuộc đời của mình.

+ Mỗi người cần có ước mơ, hoài bão, lí tưởng và biết cố gắng phấn đấu vì những ước mơ, khát vọng, lí tưởng ấy.

+ Những cuộc chia li không tránh khỏi buồn thương, nhưng sẽ cho ta hiểu hơn về những tình cảm thật sự chân thành của con người.

Hình ảnh “tiếng sóng” xuất hiện trong hai câu thơ:

Đưa người, ta không đưa qua sông,

Sao có tiếng sóng ở trong lòng?

- “Tiếng sóng” trong lòng tượng trưng cho tâm trạng xáo động, bâng khuâng, lưu luyến và vấn vương cùng nỗi buồn man mác khó tả tựa như những lớp sóng đang trào dâng vô hồi vô hạn trong lòng người tiễn đưa.

- Gợi ra khung cảnh những cuộc chia li thời cổ. Góp phần thổi vào câu thơ hơi thở Đường thi.

- Chỉ ra được hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường là kết hợp từ bất bình thường: “đầy hoàng hôn trong mắt”; “đầy” (tính từ): ở trạng thái không còn chứa thêm được nữa, có nhiều và khắp cả; “hoàng hôn” chỉ thời điểm mặt trời lặn, ánh sáng yếu ớt và mở dần. Tác giả đã để cho hoàng hôn rộng lớn, man mác buồn đong đầy đôi mắt của người ra đi.

- Tác dụng: góp phần thể hiện một cách kín đáo tâm trạng của người li khách; thể hiện nỗi buồn man mác vấn vương của li khách một cách đầy lãng mạn; cho ta thấy dường như con người đang cố gắng dùng lí trí kìm nén những xúc cảm trong lòng mình; gợi ra khung cảnh những cuộc chia li thời cổ, góp phần thổi vào câu thơ hơi thở Đường thi.

- Chỉ ra được hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường là kết hợp từ bất bình thường: “đầy hoàng hôn trong mắt”; “đầy” (tính từ): ở trạng thái không còn chứa thêm được nữa, có nhiều và khắp cả; “hoàng hôn” chỉ thời điểm mặt trời lặn, ánh sáng yếu ớt và mở dần. Tác giả đã để cho hoàng hôn rộng lớn, man mác buồn đong đầy đôi mắt của người ra đi.

- Tác dụng: góp phần thể hiện một cách kín đáo tâm trạng của người li khách; thể hiện nỗi buồn man mác vấn vương của li khách một cách đầy lãng mạn; cho ta thấy dường như con người đang cố gắng dùng lí trí kìm nén những xúc cảm trong lòng mình; gợi ra khung cảnh những cuộc chia li thời cổ, góp phần thổi vào câu thơ hơi thở Đường thi.

Nhân vật trữ tình trong bài thơ là “ta” – người đưa tiễn.