Câu 1. Xác định thể loại của văn bản

Văn bản thuộc thể loại: Truyền thuyết

→ Vì kể về các nhân vật, sự kiện gắn với thời đại vua Hùng, có yếu tố kì ảo và phản ánh quan niệm, ước mơ của người Việt cổ.

Câu 2. Xác định ngôi kể được sử dụng

Văn bản được kể theo ngôi thứ ba.

→ Người kể không xuất hiện trực tiếp, gọi nhân vật bằng tên như “Sơn Tinh”, “Thủy Tinh”, “vua Hùng”…

→ Ngôi kể này giúp câu chuyện trở nên khách quan, mang màu sắc dân gian – lịch sử.

Câu 3. Nhận xét về cốt truyện của văn bản

Cốt truyện Sơn Tinh – Thủy Tinh có những đặc điểm:

Đơn tuyến, tập trung vào việc kén rể và cuộc chiến giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh.

Có mở đầu – cao trào – kết thúc rõ ràng.

Nhiều yếu tố kì ảo, mang màu sắc truyền thuyết nhằm giải thích hiện tượng tự nhiên (lũ lụt hằng năm).

Câu 4. Chỉ ra và phân tích tác dụng của một số chi tiết hoang đường, kì ảo trong giai đoạn cuối

Một số chi tiết kì ảo:

Sơn Tinh “vung tay” là “núi đồi lập tức nổi lên”.

Thủy Tinh “hô mưa gọi gió, dâng nước lên ngập cả núi đồi”.

Cuộc chiến diễn ra suốt nhiều ngày, năm nào Thủy Tinh cũng “dâng nước đánh Sơn Tinh”.

Tác dụng:

Tô đậm sức mạnh phi thường của hai nhân vật, tạo màu sắc truyền thuyết.

Giải thích hiện tượng tự nhiên: lũ lụt hằng năm ở vùng Bắc Bộ.

Ca ngợi tinh thần chinh phục thiên nhiên của người Việt cổ.

Tăng tính hấp dẫn, kịch tính cho câu chuyện.

Câu 5. Em ấn tượng với chi tiết nào nhất? Vì sao?

(Trả lời mẫu – bạn có thể dùng hoặc chỉnh lại theo cảm nhận riêng)

Em ấn tượng nhất với chi tiết Thủy Tinh năm nào cũng dâng nước đánh Sơn Tinh.

→ Vì chi tiết này vừa mang màu sắc kì ảo vừa giải thích được hiện tượng lũ lụt hằng năm.

→ Nó cũng cho thấy sức mạnh, sự bền bỉ của thiên nhiên nhưng đồng thời khẳng định ý chí kiên cường, khả năng chống chọi với thiên tai của con người.

→ Tạo cho câu chuyện ý nghĩa sâu sắc vượt ra ngoài phạm vi

1. Đoạn văn nghị luận khoảng 200 chữ so sánh nhân vật Thủy Tinh

Trong hai văn bản Sự tích những ngày đẹp trời và truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh, hình tượng Thủy Tinh đều gắn với sức mạnh của nước, nhưng cách xây dựng lại có nhiều điểm khác biệt. Trong truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh, Thủy Tinh xuất hiện như một vị thần nước có phép “gọi gió, hô mưa”, đại diện cho thiên tai lũ lụt và mang tính đối đầu quyết liệt với Sơn Tinh. Hình tượng này được miêu tả kì vĩ, có phần dữ dội nhằm lí giải hiện tượng ngập lụt hằng năm ở đồng bằng Bắc Bộ, đồng thời thể hiện ước mơ chiến thắng thiên nhiên của người Việt cổ. Trong Sự tích những ngày đẹp trời, Thủy Tinh lại được nhân hóa mềm mại hơn; không chỉ là sức mạnh thiên nhiên mà còn mang tâm trạng, cảm xúc. Cơn mưa – biểu tượng của Thủy Tinh – được diễn giải như tâm trạng buồn vui của thần, làm cho câu chuyện nhẹ nhàng, gần gũi và giàu chất thơ hơn. Như vậy, cùng là Thủy Tinh nhưng trong truyền thuyết, nhân vật mang tính hùng tráng, dữ dội; còn trong truyện dân gian giải thích thời tiết, Thủy Tinh lại mang vẻ đẹp nhân văn, gắn bó với đời sống con người.

2. Bài văn nghị luận khoảng 600 chữ: Ý nghĩa của sự hi sinh trong tình yêu

Tình yêu là một trong những tình cảm thiêng liêng nhất của con người, nơi mỗi trái tim tìm thấy sự ấm áp, đồng cảm và nâng đỡ tinh thần. Nhưng tình yêu không chỉ được xây dựng bằng cảm xúc say đắm; nó được nuôi dưỡng bởi sự thấu hiểu, bao dung và đặc biệt là sự hi sinh. Hi sinh trong tình yêu không phải là mất mát, mà là lựa chọn tự nguyện vì hạnh phúc của người mình thương. Chính sự hi sinh khiến tình yêu trở nên sâu sắc, bền vững và có giá trị nhân văn cao đẹp.

Trước hết, sự hi sinh thể hiện qua việc đặt nhu cầu của người yêu lên trên mong muốn cá nhân. Khi yêu, con người dễ dàng từ bỏ một phần thói quen, thời gian hay sở thích để hòa hợp với người mình thương. Một lời nhường nhịn, một lần lắng nghe, một sự kiềm chế trong cơn nóng giận… tất cả đều là những hi sinh nhỏ bé nhưng có khả năng giữ gìn hạnh phúc. Tình yêu không thể tồn tại nếu hai người chỉ biết đòi hỏi mà không sẵn sàng cho đi.Sự hi sinh còn giúp tình yêu trở thành động lực phát triển bản thân. Vì người mình yêu, ta muốn trở nên tốt hơn: trưởng thành hơn, tử tế hơn, mạnh mẽ hơn. Nhiều người đã nỗ lực học tập, làm việc, vượt qua khó khăn chỉ để tạo ra một tương lai vững chắc cho tình yêu. Những nỗ lực ấy là bằng chứng rằng tình yêu có khả năng nâng đỡ và phát triển con người.

Không chỉ vậy, hi sinh trong tình yêu còn giúp ta hiểu sâu sắc giá trị của sự đồng hành. Trong những lúc khó khăn nhất, khi một người tự nguyện đứng cạnh ta, chia sẻ gánh nặng, đó chính là ý nghĩa đẹp đẽ nhất của sự hi sinh. Tình yêu vì thế trở thành nơi trú ẩn bình yên. Những cặp đôi bền lâu đều đã trải qua nhiều thử thách để hiểu rằng hi sinh không phải là mất đi mà là nhận lại nhiều hơn: sự tin tưởng, trân trọng và gắn bó.

Tuy nhiên, hi sinh không đồng nghĩa với cam chịu hay đánh mất bản thân. Một tình yêu lành mạnh đòi hỏi sự hi sinh tự nguyện và có giới hạn, không biến thành hi sinh mù quáng. Chỉ khi cả hai cùng cho đi và nhận lại, tình yêu mới thực sự cân bằng và bền vững.

Tóm lại, sự hi sinh chính là nền tảng tạo nên chiều sâu và vẻ đẹp của tình yêu. Nhờ hi sinh, con người học cách bao dung, trưởng thành và biết trân trọng những gì mình có. Tình yêu chỉ thật sự trở nên thiêng liêng khi mỗi người biết sống vì nhau, nâng đỡ nhau và cùng hướng về những điều tốt đẹp hơn trong cuộc đời.

Câu 1 (2 điểm)

Viết đoạn văn nghị luận khoảng 200 chữ làm sáng tỏ mong muốn của Tam Lang về nghề kéo xe chở người trước Cách mạng tháng Tám qua văn bản Tôi kéo xe.

Trong văn bản Tôi kéo xe, Tam Lang đã bộc lộ những mong muốn sâu sắc và nhân văn về nghề kéo xe chở người – một nghề cực nhọc, tủi nhục và đầy bất công trước Cách mạng tháng Tám năm 1945. Khi nhập vai người phu kéo xe, Tam Lang không chỉ quan sát mà còn trực tiếp nếm trải cảnh đời lầm than: sức lực bị vắt kiệt, nhân phẩm bị chà đạp, thân phận bị khinh rẻ. Từ trải nghiệm ấy, nhà văn khao khát xã hội nhìn thấy nỗi khổ thực sự của những người “lấy sức người thay sức ngựa” để có thể cảm thông và trân trọng họ hơn. Đồng thời, ông mong muốn ý thức phản kháng được thức dậy trong chính những người phu – để họ không mãi cam chịu, cúi đầu trong kiếp sống bị áp bức. Mong muốn đó thể hiện tấm lòng nhân đạo chân thành của Tam Lang: muốn xóa bỏ một nghề đầy tính bóc lột, muốn đổi thay một xã hội bất công, để những người lao động khổ nghèo được sống với phẩm giá và quyền con người vốn có. Như vậy, qua Tôi kéo xe, khát vọng lớn nhất của Tam Lang chính là cải biến xã hội để không còn cảnh người kéo xe cho người.

Câu 2 (4 điểm)

Viết bài văn nghị luận khoảng 600 chữ về ý nghĩa của sự nỗ lực trong cuộc sống.

Trong cuộc sống, không ai được đảm bảo sẽ bước đi trên con đường bằng phẳng. Mỗi người đều phải đối diện với khó khăn, thử thách và những giới hạn riêng của bản thân. Bởi vậy, nỗ lực trở thành phẩm chất không thể thiếu để con người trưởng thành và đạt được những giá trị tốt đẹp. Sự nỗ lực không chỉ quyết định thành công mà còn tạo nên ý nghĩa đích thực của hành trình sống.

Trước hết, nỗ lực là chìa khóa mở cánh cửa thành công. Không phải ai sinh ra cũng may mắn có tài năng hoặc điều kiện thuận lợi. Nhưng thành tựu bền vững chỉ đến với những ai bền bỉ cố gắng. Từ những người bình thường đến những nhân vật kiệt xuất, điểm chung của họ luôn là tinh thần không bỏ cuộc. Edison đã thất bại hàng nghìn lần trước khi sáng chế ra bóng đèn; những vận động viên hàng đầu thế giới phải trải qua vô số buổi tập luyện khắc nghiệt. Thành công vì thế không phải phép màu, mà là kết quả của ý chí và sự ghi bền theo thời gian.Không chỉ mang ý nghĩa hướng đến mục tiêu, sự nỗ lực còn góp phần rèn luyện bản lĩnh. Khi con người đối diện thử thách, mỗi lần cố gắng là một lần vượt qua giới hạn bản thân. Nhờ vậy, ta trở nên mạnh mẽ hơn, tự tin hơn và bền chí hơn. Thất bại không còn là điều đáng sợ, mà trở thành bài học giúp ta trưởng thành. Chính quá trình đấu tranh với khó khăn mới thực sự tạo nên giá trị, giúp ta hiểu rằng chiến thắng bản thân quan trọng hơn chiến thắng hoàn cảnh.

Hơn thế nữa, nỗ lực khiến cuộc sống trở nên có ý nghĩa. Một cuộc đời được sống bằng sự cố gắng là cuộc đời không hoài phí. Dù kết quả chưa chắc hoàn hảo, nhưng cảm giác được hết mình, được sống có mục đích sẽ đem lại niềm vui và sự tự trọng. Những người kiên trì nỗ lực thường truyền cảm hứng tích cực cho cộng đồng, khiến xã hội thêm mạnh mẽ và nhân văn.

Tuy nhiên, nỗ lực cũng cần đi kèm với phương pháp và mục tiêu rõ ràng. Không phải cứ cố gắng mù quáng là đủ; con người cần biết mình muốn gì, cần học hỏi và điều chỉnh để nỗ lực trở nên hiệu quả. Cố gắng đúng hướng mới đem lại giá trị trọn vẹn.

Tóm lại, sự nỗ lực có ý nghĩa quan trọng và sâu sắc trong cuộc sống. Nó không chỉ đưa ta đến thành công mà còn giúp ta trưởng thành, sống có mục đích và tạo nên giá trị cho bản thân lẫn xã hội. Mỗi người, dù xuất phát điểm khác nhau, hãy luôn tin vào sức mạnh của sự cố gắng. Vì chỉ cần nỗ lực, ta sẽ đến gần hơn với phiên bản tốt đẹp nhất của chính mình.

Câu 1. Xác định thể loại của văn bản.

→ Văn bản hồi kí/ghi chép (kết hợp tự sự và miêu tả).

Đây là lời kể của nhân vật “tôi” về trải nghiệm kéo xe trong quá khứ.

Câu 2. Văn bản ghi chép về sự việc gì?→ Văn bản ghi lại trải nghiệm lần đầu tác giả trực tiếp kéo xe thay cho người phu xe, từ lúc bắt đầu chạy, cảm giác đau đớn, mệt mỏi đến khi kết thúc chuyến kéo xe. **Câu 3. Xác định và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong câu:

“Ruột thì như vặn từ dưới rốn đưa lên, cổ thì nóng như cái ống gang, đưa hơi lửa ra không kịp…”**

• Biện pháp tu từ: so sánh + phóng đại.

• Tác dụng:

• Khắc họa cảm giác kiệt sức, đau đớn dữ dội của người kéo xe.

• Người đọc cảm nhận rõ sự tàn nhẫn, vất vả, nhọc nhằn đến cùng cực của nghề phu xe.

• Gợi sự thương cảm trước thân phận người lao động nghèo.

Câu 4. Chi tiết nào trong văn bản gây ấn tượng nhất với em? Vì sao?

(Trả lời mở – gợi ý mẫu)

→ Em ấn tượng nhất với chi tiết “Tôi thấy tôi không phải là người nữa, chỉ là một cái… nồi sốt dê” vì nó cho thấy nhân vật đã kiệt sức hoàn toàn, cơ thể đau đớn đến mức mất cảm giác mình là con người. Chi tiết vừa chân thực, vừa gây ám ảnh, giúp em hiểu sâu sắc hơn nỗi khổ của người phu kéo xe thời đó.

(Bạn có thể chọn chi tiết khác, nhưng mẫu trên là hợp lí nhất.)

Câu 5. Qua văn bản, tác giả thể hiện tình cảm, tư tưởng gì?

→ Tác giả thể hiện:

• Sự cảm thông sâu sắc với những người lao động nghèo khổ, đặc biệt là phu xe.

• Lên án xã hội bất công buộc con người phải làm những công việc nặng nhọc đến mức tàn phá cả thể xác.

• Đồng thời thể hiện ước mơ về một cuộc sống nhân đạo hơn, nơi con người được đối xử tử tế và công bằng.

🌾 Câu 1 (2 điểm): Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích nhân vật bé Gái trong truyện “Nhà nghèo”

Nhân vật bé Gái trong truyện “Nhà nghèo” của Tô Hoài là hình ảnh tiêu biểu cho những đứa trẻ cùng khổ trong xã hội cũ. Con bé sinh ra trong một gia đình nghèo túng, bố mẹ quanh năm cãi vã, đói khổ, nên tuổi thơ của nó gắn liền với nước mắt và sợ hãi. Dù còn nhỏ, cái Gái đã biết lo toan, biết dỗ em, biết giúp mẹ, thậm chí còn phải đi bắt nhái để kiếm thêm cái ăn cho cả nhà. Em hồn nhiên, chăm chỉ và giàu tình thương, thể hiện ở nụ cười rạng rỡ khi khoe giỏ nhái đầy với mẹ. Thế nhưng, cuộc đời nghiệt ngã đã cướp đi sinh mạng của em trong chính giây phút lao động lam lũ ấy. Hình ảnh cái Gái chết vẫn ôm chặt giỏ nhái khiến người đọc không khỏi xót xa, đau đớn. Qua nhân vật này, Tô Hoài thể hiện niềm thương cảm sâu sắc với số phận trẻ em nghèo, đồng thời lên án hiện thực xã hội bất công khiến những sinh linh bé nhỏ phải chết tức tưởi chỉ vì miếng ăn. Bé Gái là biểu tượng cho sự hiền lành, chịu thương chịu khó và bi kịch của cái nghèo.

💔 Câu 2 (4 điểm): Viết bài văn khoảng 600 chữ bày tỏ ý kiến về ảnh hưởng của bạo lực gia đình tới sự phát triển của trẻ em hiện nay

Gia đình là nơi mỗi đứa trẻ được yêu thương, che chở và nuôi dưỡng tâm hồn. Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện nay, bạo lực gia đình vẫn đang là một vấn đề nhức nhối, để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng đối với sự phát triển của trẻ em.

Bạo lực gia đình có thể là bạo lực thể xác (đánh đập, hành hạ), bạo lực tinh thần (chửi mắng, nhục mạ, đe dọa), hoặc bạo lực kinh tế (kiểm soát, bỏ mặc). Dù ở dạng nào, nó cũng gây tổn thương sâu sắc đến tâm lý, nhân cách và tương lai của trẻ. Những đứa trẻ phải chứng kiến hoặc chịu đựng bạo lực thường sống trong sợ hãi, mặc cảm và cô đơn. Chúng dễ trở nên trầm cảm, khép kín, thiếu niềm tin vào người khác, hoặc ngược lại, trở nên bạo lực, bất cần, lặp lại hành vi của người lớn khi trưởng thành. Bạo lực gia đình không chỉ phá vỡ tình yêu thương – nền tảng của mỗi gia đình – mà còn gieo mầm những tổn thương xã hội lâu dài.

Nguyên nhân của thực trạng này đến từ sự thiếu hiểu biết, lối sống gia trưởng, áp lực kinh tế, tâm lý bất ổn của cha mẹ, và cả sự thờ ơ của cộng đồng. Vì thế, để bảo vệ trẻ em, mỗi gia đình cần xây dựng môi trường sống an toàn, tôn trọng và bình đẳng. Cha mẹ phải học cách kiềm chế cảm xúc, giao tiếp tích cực, giáo dục bằng tình thương thay vì đòn roi. Nhà trường và xã hội cũng cần tuyên truyền, can thiệp kịp thời khi phát hiện hành vi bạo lực.

Trẻ em là tương lai của đất nước. Mỗi ánh mắt buồn, mỗi vết thương trên thân thể hay tâm hồn các em là lời nhắc nhở chúng ta phải hành động. Hãy để mọi đứa trẻ được lớn lên trong yêu thương và bình yên, bởi chỉ khi đó, xã hội mới thật sự nhân văn và hạnh phúc.

Dưới đây là bài làm chi tiết cho các câu hỏi:

Câu 1. Xác định thể loại của văn bản.

➡ Thể loại: Truyện ngắn (hiện thực).

Câu 2. Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của văn bản.

➡ Phương thức biểu đạt chính: Tự sự (kết hợp với miêu tả và biểu cảm).

Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn:

“Khi anh gặp chị, thì đôi bên đã là cảnh xế muộn chợ chiều cả rồi, cũng dư dãi mà lấy nhau tự nhiên.”

➡ Phân tích:

• Biện pháp tu từ được sử dụng: So sánh (“cảnh xế muộn chợ chiều” → so sánh cuộc đời, tuổi xuân của hai người với phiên chợ đã tàn).

• Tác dụng:

• Gợi hình ảnh ẩn dụ giàu sức gợi, diễn tả sinh động cảnh đời muộn màng, nghèo khó, tàn tạ của đôi vợ chồng.

• Thể hiện thân phận bé nhỏ, đáng thương của những con người nghèo khổ, bị cuộc đời vắt kiệt sức và niềm vui sống.

• Gợi giọng điệu xót xa, cảm thương của người kể chuyện đối với nhân vật.

Câu 4. Nội dung của văn bản này là gì?

➡ Nội dung:

Truyện “Nhà nghèo” phản ánh cuộc sống cơ cực, túng quẫn của một gia đình nông dân nghèo — vợ chồng anh Duyện cùng các con — trong cảnh đói khổ, bần cùng. Qua đó, tác phẩm tố cáo sự nghèo đói đã làm băng hoại tình cảm gia đình, đẩy con người đến chỗ tuyệt vọng, đồng thời thể hiện niềm thương cảm sâu sắc của nhà văn đối với những kiếp người khốn khổ trong xã hội cũ.

Câu 5. Em ấn tượng với chi tiết nào nhất? Vì sao?

➡ Trả lời gợi ý:

Em ấn tượng nhất là chi tiết cái Gái chết, vẫn ôm khư khư cái giỏ nhái trong tay.

Vì:

• Hình ảnh ấy vừa thương tâm vừa ám ảnh: con bé nghèo đói, ngây thơ, phải lao động vất vả và chết trong khi vẫn giữ chặt thành quả nhỏ nhoi của mình.

• Chi tiết thể hiện bi kịch của cái nghèo — nghèo đến mức sự sống và cái chết cũng gắn liền với miếng ăn.

• Đồng thời bộc lộ tấm lòng cảm thương của Tô Hoài đối với những số phận nhỏ bé, lam lũ trong xã hội.

✅ Tóm tắt ngắn gọn:

• Thể loại: Truyện ngắn

• Phương thức: Tự sự

• Biện pháp tu từ: So sánh → gợi thân phận nghèo khổ, muộn màng

• Nội dung: Cuộc sống khốn khó, bi kịch của người nông dân nghèo

• Chi tiết ấn tượng: Cái Gái chết ôm giỏ nhái → thương tâm, ám ảnh, tố cáo sự khắc nghiệt của cái nghèo.