Câu 1.

Đoạn trích “Chèo đi rán thứ sáu/ … / Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!” trong truyện thơ Vượt biển đã khắc họa sinh động hành trình vượt biển đầy đau đớn và ám ảnh của linh hồn người em oan khuất. Trước hết, đoạn thơ gây ấn tượng mạnh bởi hình ảnh thiên nhiên dữ dội: biển nước mênh mông, hiểm trở, các rán nước nối tiếp nhau như những cửa ải chết chóc. Biển không còn là không gian quen thuộc mà trở thành thế lực hung bạo, luôn rình rập cướp đi mạng sống của con người. Trong hoàn cảnh ấy, con người hiện lên vô cùng nhỏ bé, yếu ớt. Lời van xin “đừng cho tôi bỏ thân chốn này” là tiếng kêu thống thiết của một kiếp người đã chết oan, vẫn khao khát được tồn tại, được giải thoát khỏi đau khổ. Qua đó, đoạn trích không chỉ thể hiện nỗi sợ hãi tột cùng trước thiên nhiên và cõi âm mà còn bộc lộ nỗi xót thương sâu sắc của nhân dân dành cho những số phận bất hạnh. Đồng thời, tác phẩm phản ánh quan niệm dân gian về thế giới tâm linh, nơi linh hồn con người tiếp tục chịu những thử thách khắc nghiệt. Đoạn thơ vì vậy mang giá trị nhân đạo sâu sắc, lay động lòng người.

Câu 2.

Trong hành trình dài rộng của đời người, có những giá trị âm thầm nhưng bền bỉ nâng đỡ con người vượt qua mọi biến động. Một trong những giá trị thiêng liêng và quan trọng nhất ấy chính là tình thân. Dù xã hội không ngừng thay đổi, đời sống ngày càng hiện đại và gấp gáp, tình thân vẫn giữ vai trò cốt lõi, là nền tảng tinh thần không thể thay thế trong cuộc sống con người.

Trước hết, tình thân là nguồn cội của yêu thương và sự hình thành nhân cách. Gia đình là môi trường đầu tiên nuôi dưỡng con người cả về thể chất lẫn tâm hồn. Từ vòng tay của cha mẹ, ông bà, con người học được cách yêu thương, sẻ chia, bao dung và trách nhiệm. Những lời dạy bảo, những hi sinh thầm lặng của người thân góp phần định hướng lối sống, giúp mỗi cá nhân trưởng thành về đạo đức và nhân cách. Không có tình thân, con người dễ trở nên cô độc, thiếu điểm tựa tinh thần và lạc hướng trong cuộc sống.

Bên cạnh đó, tình thân còn là chỗ dựa vững chắc trong những thời khắc khó khăn, thử thách. Khi con người đối mặt với thất bại, mất mát hay đau khổ, gia đình luôn là nơi dang rộng vòng tay đón nhận, an ủi và tiếp thêm nghị lực. Có thể ngoài xã hội, con người phải đeo nhiều chiếc “mặt nạ” để tồn tại, nhưng trong gia đình, ta được sống đúng với con người thật của mình. Chính sự thấu hiểu và bao dung vô điều kiện từ người thân giúp con người đứng dậy sau vấp ngã và tiếp tục bước đi.

Không chỉ vậy, tình thân còn góp phần gắn kết xã hội và gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống. Từ tình cảm gia đình, con người mở rộng thành tình làng nghĩa xóm, tình đồng bào. Những truyền thống tốt đẹp như hiếu thảo, thủy chung, kính trên nhường dưới được gìn giữ và truyền lại qua nhiều thế hệ, tạo nên bản sắc văn hóa của dân tộc. Một xã hội muốn phát triển bền vững không thể thiếu những gia đình hạnh phúc, yêu thương và trách nhiệm.

Tuy nhiên, trong thực tế, không ít người vì mải mê chạy theo danh lợi, vật chất mà vô tình xem nhẹ tình thân. Những mâu thuẫn, ích kỉ, vô cảm trong gia đình có thể làm rạn nứt các mối quan hệ ruột thịt, để lại những tổn thương khó hàn gắn. Điều đó đặt ra yêu cầu mỗi người cần biết trân trọng, gìn giữ và nuôi dưỡng tình thân bằng sự quan tâm chân thành, lắng nghe và thấu hiểu.

Tóm lại, tình thân là giá trị bền vững, là điểm tựa tinh thần vững chắc và là cội nguồn của hạnh phúc con người. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, mỗi chúng ta cũng cần ý thức gìn giữ và phát huy tình cảm gia đình, bởi khi còn tình thân, con người vẫn còn nơi để trở về, để yêu thương và để sống nhân ái hơn.

Câu 1.
Người kể trong văn bản là người kể chuyện dân (ngôi thứ ba), không trực tiếp xuất hiện trong câu chuyện mà đứng ngoài để kể lại số phận và hành trình của nhân vật.

Câu 2.

Hình ảnh "biển" hiện ra trong văn bản mang những đặc điểm:

- Rộng lớn, mênh mông, dữ dội.

- Đầy hiểm nguy với nước dựng đứng, nước sôi, gầm réo.

- Là ranh giới đáng sợ giữa cõi sống và cõi chết, giữa thế giới con người và “xứ ma”.

Câu 3.

Chủ đề của văn bản là:

- Phản ánh số phận oan khuất, đau khổ của con người trong xã hội cũ.

- Thể hiện nỗi bất hạnh của những người yếu thế và niềm thương cảm sâu sắc của nhân dân đối với họ.

- Đồng thời bộc lộ quan niệm dân gian với thể giới tâm linh, cõi âm.

Câu 4.

Các rán nước trong văn bản là biểu tượng cho:

- Những thử thách khắc nghiệt, chồng chất mà con người phải chịu đựng sau cái chết.

- Nỗi đau đớn, cực nhọc và hành trình đầy ám ảnh của linh hồn bị đày đọa ở cõi âm.

- Cũng là hình ảnh ẩn dụ cho những bất công, khổ ải của kiếp người.

Câu 5.

- Những âm thanh được thể hiện trong đoạn thơ là: “gầm réo”, tiếng nước sôi, tiếng nước dựng đứng, tiếng gọi van xin”.

- Những âm thanh đó gợi cho em cảm xúc sợ hãi, căng thẳng, tuyệt vọng, đồng thời khơi dậy niềm thương xót sâu sắc cho số phận con người nhỏ bé, yếu ớt trước sức mạnh hung dữ của thiên nhiên và thế giới siêu nhiên.